Πώς τα κράτη του Κόλπου σχεδιάζουν να παρακάμψουν το Ορμούζ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιστρατεύουν φορτηγά για την εξαγωγή λιπασμάτων και ονειρεύονται το κανάλι του Κόλπου του Ομάν. Η Σαουδική Αραβία αναβαθμίζει έναν παλιό αγωγό που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980 –την περίοδο του πολέμου μεταξύ της νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας και του Σαντάμ Χουσεΐν– για να μεταφέρει το πετρέλαιό της στα λιμάνια της στην Ερυθρά Θάλασσα και επισπεύδει τις διαδικασίες για την έναρξη των εργασιών κατασκευής μιας σιδηροδρομικής γραμμής μήκους άνω των 950 χιλιομέτρων που θα συνδέει το Ριάντ με την Τζέντα.

Οσο για το Κουβέιτ, το οποίο δεν έχει πουλήσει ούτε ένα βαρέλι πετρέλαιο από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν, δηλαδή για περισσότερο από δύο μήνες, περιμένει ακόμη τον «Σιδηρόδρομο των Εξι», μια σιδηροδρομική γραμμή άνω των 2.000 χιλιομέτρων, που πρόκειται να συνδέει όλες τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα).

Advertisement

Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν ανέτρεψε απότομα την κύρια εφοδιαστική αλυσίδα στην οποία βασίζονταν τα αραβικά κράτη του Κόλπου για να εξάγουν τον ενεργειακό τους πλούτο και οι κυβερνήσεις τους αναζητούν τρόπους παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ, ώστε να περιορίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την εξάρτησή τους από τις όποιες διαθέσεις των Ιρανών.

Ανησυχία προκαλεί όχι μόνο η συνέχιση της κρίσης (το απόγευμα της Τετάρτης η Τεχεράνη χαρακτήρισε την τελευταία αμερικανική πρόταση για τερματισμό του πολέμου «ευχολόγιο») αλλά και το γεγονός πως, αφού τόλμησαν και απέκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ, οι Ιρανοί θα μπορούσαν κάλλιστα να το επαναλάβουν.

Εξ ου και η μεγάλη κινητικότητα στα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου, τα οποία βγάζουν από το συρτάρι παλιά σχέδια για χερσαίους αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου και σπεύδουν να εκπονήσουν νέες μελέτες για τη δημιουργία νέων διαδρόμων. Ωστόσο, όπως γράφει η ιταλική La Repubblica, το πιθανό κόστος, καταρχάς οικονομικό, αλλά και πολιτικό, δεν επιτρέπει πολλές παρακάμψεις.

Η Σαουδική Αραβία μάλλον είναι η χώρα που απορρόφησε αποτελεσματικότερα τους κραδασμούς που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών, εκτρέποντας μια σημαντική ποσότητα αργού πετρελαίου από την ανατολική προς τη δυτική ακτή της, προς το λιμάνι του Γιανμπού, χάρη στον Aγωγό Ανατολής-Δύσης που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980, με τους Σαουδάραβες να επιδιώκουν τότε ό,τι και σήμερα: να αποφύγουν τα Στενά του Ορμούζ, όπου διεξαγόταν ο λεγόμενος Πόλεμος των Τάνκερ, στο πλαίσιο της ευρύτερης σύρραξης Ιράν-Ιράκ.

Το Ριάντ κατέληξε να εξάγει από το Γιανμπού περί τα 29 εκατομμύρια βαρέλια την εβδομάδα (στις αρχές Απριλίου), σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων Kpler, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 50% των εξαγωγών πριν από τον πόλεμο.

Οι Financial Times έγραψαν πως το βασίλειο επιδιώκει επίσης να αναβαθμίσει το λιμάνι της Νίομ, επίσης στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου έχει σχεδιαστεί να ανεγερθεί και μια φουτουριστική γραμμική πόλη στη μέση της ερήμου – αν και το υπερφιλόδοξο project του πρίγκιπα διαδόχου και de facto ηγέτη της χώρας Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν χρειάστηκε να περιοριστεί σημαντικά λόγω αλλεπάλληλων και τεράστιων υπερβάσεων.

Οσο για την σιδηροδρομική γραμμή που θα συνδέει το Ριάντ, στα ανατολικά της Σαουδικής Αραβίας, με την Τζέντα στα δυτικά, δεν αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί πριν από το 2034, με το συνολικό κόστος να αγγίζει τα 27 δισ. δολάρια.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία έως τώρα έχουν πληγεί από τους Ιρανούς περισσότερο από κάθε άλλη χώρα του Κόλπου, επιχειρούν να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ μέσω του αγωγού Χαμπσάν-Φουτζάιρα, που φτάνει ως τον Κόλπο του Ομάν – αν και την περασμένη Δευτέρα οι Ιρανοί έπληξαν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην περιοχή της Φουτζάιρα.

«Αυτές οι οδοί παράκαμψης είναι ευάλωτες διότι παραμένουν εντός του βεληνεκούς των ιρανικών πυραύλων, παρότι βρίσκονται εκτός των Στενών», παρατήρησε ο Φρέντερικ Σνάιντερ, αναλυτής του Middle East Council on Global Affairs. Επίσης στα Εμιράτα, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες λιπασμάτων παγκοσμίως, η Fertiglobe, άρχισε να χρησιμοποιεί φορτηγά για την εξαγωγή προϊόντων ουρίας, αποφεύγοντας έτσι το Ορμούζ. Ωστόσο το κόστος είναι πολύ υψηλότερο και παρότι προς το παρόν καλύπτεται από την αύξηση των τιμών, μακροπρόθεσμα δεν είναι βιώσιμο.

Το Αμπου Ντάμπι φιλοδοξεί εδώ και καιρό να κατασκευάσει ένα δικό του, εμιρατινό Σουέζ, δηλαδή ένα κανάλι που θα διχοτομεί τα Εμιράτα μέσω των ορέων Αλ Χατζάρ με κατεύθυνση προς τη Φουτζάιρα. Ομως το κόστος ανέρχεται σε πολλά δισεκατομμύρια, ενώ και οι μηχανικές δυσκολίες είναι τεράστιες, ενώ σε κάθε περίπτωση, αφετηρία οποιαδήποτε εναλλακτικής διαδρομής θα είναι η περιοχή εξόρυξης, δηλαδή ο Περσικός Κόλπος.

Χρόνος και χρήμα απαιτούνται και για την κατασκευή νέων χερσαίων αγωγών. Βραχυπρόθεσμα, τα βυτιοφόρα αποτελούν μια λύση, αλλά και πάλι το κόστος είναι υψηλότερο και συχνά η διαδικασία είναι εξαιρετικά αργή, ιδίως όταν διασχίζονται διαφορετικές χώρες και υπάρχουν τελωνειακοί έλεγχοι και ατέλειωτες ουρές στα σύνορα.

Εντονο ενδιαφέρον παρατηρείται και για την κατασκευή νέων σιδηροδρομικών γραμμών, με το πιο φιλόδοξο project να είναι ο Σιδηρόδρομος του Κόλπου, που θα εκτείνεται από το Κουβέιτ έως το Ομάν, συνδέοντας και τις έξι χώρες-μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Ομως, παρότι ορισμένα τμήματά της είναι ήδη έτοιμα, ούτε αυτή η κατασκευή αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν το 2030.