Τα Τέμπη των άλλων

Λένε ότι σε κάθε τραγική απώλεια χρειάζονται τουλάχιστον τρία χρόνια για να πενθήσει κανείς το αγαπημένο του πρόσωπο – το πένθος είναι μακρά και σύνθετη –όχι μόνο οδυνηρή– διαδικασία. Θα χρειαστούν, συνεπώς, έτη πολλά, πάρα πολλά, για να διαχειριστεί η ελληνική κοινωνία το σοκ και τη θλίψη για τους 57 νεκρούς «της», νέους κατά κύριο λόγο, τα «παιδιά της» που χάθηκαν τόσο βίαια και αιφνιδιαστικά.

Η νωπή έρευνα για τη σύγκρουση των τρένων, η εισαγγελική πρόταση, και τώρα η δίκη στο συνεδριακό κέντρο Γαιόπολις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αφήνουν προς το παρόν ανοιχτό το συλλογικό τραύμα και μετέωρη την προσπάθεια απόδοσης δικαιοσύνης. Ασύλληπτα παρατράγουδα κατά την έναρξη της δίκης προβληματίζουν ακόμη και τους πιο νουνεχείς παρατηρητές, βρίσκοντας «απέναντι» και θεσμικές οντότητες, ενώσεις και συλλόγους, όπως η Ενωση Δικαστών & Εισαγγελέων, η Ενωση Εισαγγελέων Ελλάδος και η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας.

Advertisement

Πώς μπορεί να ερμηνευθεί το Κολοσσαίο της ακροαματικής διαδικασίας στη Λάρισα; Πώς αντιδρούν αλλού, εκτός συνόρων, μεμονωμένα πρόσωπα και δικαστικές αρχές στο δράμα μιας τέτοιας πολυπρόσωπης απώλειας όπως αυτής στα Τέμπη; Τι γίνεται με τα «Τέμπη» των άλλων;

Θα μπορούσε ενδεχομένως και να είχε ερωτηθεί ο δικηγόρος Αλέξης Στεφανάκης, αν το Protagon δεν είχε προηγουμένως εντοπίσει τη διαδικτυακή ανάρτησή του για την τραγωδία στο Κραν Μοντανά (Crans Montana): τη μοιραία Πρωτοχρονιά του 2026, όταν ξέσπασε πυρκαγιά στο μπαρ «Le Constellation». Μπουκάλια σαμπάνιας με sparklers προκάλεσαν ανάφλεξη σε ηχομονωτικό αφρό στην οροφή. Το μπαρ δεν είχε υποβληθεί σε έλεγχο ασφαλείας επί πέντε χρόνια. Οι νεκροί έφθασαν τους 41, στη συντριπτική πλειονότητά τους έφηβοι και νέοι, ενώ οι τραυματίες ξεπέρασαν τους 110.

«Πριν από έναν μήνα περίπου, ήμουν στο Κραν Μοντανά, ακριβώς εκεί που έλαβε χώρα ένα ακόμη αδιανόητο ατύχημα, με τελικό απολογισμό τη νύχτα της Πρωτοχρονιάς 41 νεκρά παιδάκια, 15-16-17 ετών, και 115 περίπου τραυματίες με σοβαρά εγκαύματα από την φωτιά», γράφει στις 2 Απριλίου ο κ. Στεφανάκης. «Στους ιδιοκτήτες του μπαρ αποδόθηκαν εξ αμέλειας αδικήματα, ανθρωποκτονία, σωματικές βλάβες, εμπρησμός (…) Ο συνιδιοκτήτης του μπαρ, Ζακ Μορέτι, τέθηκε σε προφυλάκιση για τρεις μήνες με απόφαση δικαστηρίου του καντονιού Βαλέ. Ο λόγος δεν ήταν η βαρύτητα του αδικήματος, αλλά κυρίως ο κίνδυνος φυγής (ήταν γάλλος υπήκοος). Στις 23 Ιανουαρίου αποφυλακίστηκε καταβάλλοντας εγγύηση 200.000 ελβετικών φράγκων».

Και συμπληρώνει ο νομικός: «Ο πόνος όλης της περιοχής σπαραχτικός, βουβός, ένα πένθος καθηλωτικό, ανατριχιαστικό από το αδιανόητο του συμβάντος. Κανένας δεν θέλησε να γίνει μέρος ενός τσίρκου ανοησίας, κανείς δεν μίλησε για κρυμμένα ξυλόλια στο μπαρ, κανείς δεν θέλησε να εκμεταλλευτεί πολιτικά έναν τέτοιο θρήνο, μια τέτοια ανείπωτη οδύνη, καμία μάνα και κανένας πατέρας δεν διανοήθηκε να δει αυτό το γεγονός ως ευκαιρία μιας πολιτικής καριέρας, κανένας δημοσιογράφος δεν αναπαρήγαγε ηλιθιότητες, και όλοι οι δικηγόροι ανέλαβαν το καθήκον τους με αξιοπρέπεια και σεβασμό στους τραυματίες και στη μνήμη αυτών των τόσο άδικα χαμένων παιδιών. Την επόμενη ημέρα είχε ήδη ξεκινήσει μια σοβαρή συζήτηση από όλους, για να μην ξαναζήσει η χώρα μια τέτοια τραγωδία».

«Θα είμαστε διαφανείς»

Η μεγαλύτερη τραγωδία που έχει ζήσει η Βόρεια Μακεδονία, τα ξημερώματα της 16^ης Μαρτίου 2025, άφησε πίσω της 63 νεκρούς, νέους κατά κύριο λόγο. Σπίθες από πυροτεχνήματα κατά την εμφάνιση του χιπ-χοπ διδύμου DNK προκάλεσαν ανάφλεξη στην οροφή τού υπερπλήρους νυχτερινού κέντρου «Pulse», στην πόλη Κότσανι. Μόνο μία έξοδος, αμέτρητος πανικός. Η Κρατική Εισαγγελία επιστράτευσε 15 εισαγγελείς για την ακροαματική διαδικασία – δοκιμασία, κατά τα ΜΜΕ, για το δικαστικό σύστημα της χώρας.

«Γνωρίζω τον πόνο των αγαπημένων προσώπων, είμαστε όλοι γονείς», είχε δηλώσει η δικαστής Ντιάνα Γκρούεφσκα-Ιλιέφσκα, κατά την έναρξη της δίκης στην κατάμεστη αίθουσα των φυλακών του Ιντρίζοβο. «Θα σεβαστούμε το πένθος και τον πόνο των συγγενών των θυμάτων, όλοι θα έχουν το δικαίωμα να πουν τη δική τους εκδοχή για την υπόθεση και να προτείνουν αποδεικτικά στοιχεία. Θα είμαστε διαφανείς». Ουδείς την αμφισβήτησε, ουδείς της φώναξε «κατέβα κάτω, μωρή», όπως έκανε κάποιος στο Γαιόπολις την πρώτη μέρα της δίκης για τα Τέμπη, απευθυνόμενος στην πρόεδρο της σύνθεσης Γεωργία Στεφανίδου.

Οι γονείς, από την πλευρά τους, τήρησαν στάση συγκινητική, δίνοντας μαθήματα αξιοπρέπειας. Κι ας ήταν κάθε εβδομάδα στον δρόμο, συμμετέχοντας σε ολονυκτίες και πορείες κατά του συστήματος διαφθοράς που υπέθαλπε την απουσία ελέγχου σε ένα μπαρ-παγίδα θανάτου, την ατιμωρησία, εν τέλει την αδιαφορία για τις ζωές των παιδιών τους. Με μια φωνή, την πρώτη ημέρα της διαδικασίας, εξέδωσαν ανακοίνωση, διαβεβαιώνοντας: «Εμείς, οι γονείς και οι οικογένειες των θυμάτων, θα παρακολουθήσουμε τη δίκη με μεγάλη προσοχή, με μοναδικό στόχο την αποκάλυψη της αλήθειας και την απονομή της δικαιοσύνης για τις ζωές των νέων που χάθηκαν σε αυτή την τραγωδία, η οποία άλλαξε για πάντα την κοινωνία μας».

Το Νόβι Σαντ και η αδράνεια

Στη Σερβία, στις 30 Ιανουαρίου 2025, ένα ποτάμι από φοιτητές ξεκίνησε από το Βελιγράδι με κατεύθυνση το Νόβι Σαντ. Ελιωσαν τα παπούτσια τους στη διήμερη πορεία των 80 χλμ. (τόσο απέχουν οι δύο πόλεις μεταξύ τους), εκφράζοντας οργή και αγανάκτηση για το δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή σε 16 πρόσωπα, μετά την κατάρρευση στεγάστρου στην κύρια είσοδο του σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024. Είχαν περάσει μόλις τρεις μήνες από την ανακατασκευή του.

«Ενα βήμα πιο κοντά στη δικαιοσύνη», έγραφαν στα πλακάτ τους. Οι διαδηλώσεις ήταν έντονες, σε ύφος και συχνότητα. Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάντερ Βούτσιτς είχε δηλώσει ότι «η χώρα δέχεται επίθεση από το εσωτερικό και το εξωτερικό», χαρακτηρίζοντας υποκινούμενες από ξένο δάκτυλο τις κινητοποιήσεις.

Στο κατηγορητήριο, όπως προβλέπει η σερβική νομοθεσία, οι κατηγορούμενοι αναφέρθηκαν μόνο με τα αρχικά τους. Απαντες, ωστόσο, γνώριζαν ότι στο εδώλιο επρόκειτο να καθίσουν και πολιτικά πρόσωπα. Είχε προηγηθεί «μακελειό» σε κυβερνητικό επίπεδο, με παραιτήσεις, ανάμεσά τους αυτές του πρωθυπουργού Μίλος Βούτσεβιτς και του αρμόδιου υπουργού Υποδομών Γκόραν Βέσιτς – του ομολόγου, τρόπον τινά, του Κώστα Αχ. Καραμανλή, η ευθύνη του οποίου ερευνάται στον εγχώριο Αρειο Πάγο, μέσω Δικαστικού Συμβουλίου, για τα δικά μας Τέμπη.

Εχουν τεράστιο ενδιαφέρον τα εξής:

• Τον Νοέμβριο του 2025, έναν χρόνο μετά την ολέθρια κατάρρευση του στεγάστρου, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών καταδίκασε το έλλειμμα νομικής δράσης στη Σερβία, καταγγέλλοντας την αδράνεια των δικαστικών αρχών. «Δεν έχει δρομολογηθεί καμία σοβαρή διαδικασία για την αποκάλυψη της αλήθειας και την απόδοση δικαιοσύνης μετά την τραγωδία στο Νόβι Σαντ», ανέφερε χαρακτηριστικά σε σχετική ανακοίνωση ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης του κόσμου στους θεσμούς και της τήρησης του κράτους Δικαίου στη Σερβία.
• Στις 24 Δεκεμβρίου 2025, το Ανώτερο Δικαστήριο του Nόβι Σαντ απέσυρε τις κατηγορίες κατά του Βέσιτς και άλλων πέντε κατηγορουμένων, επικαλούμενο έλλειψη επαρκών αποδεικτικών στοιχείων για την ενοχή τους στη συγκεκριμένη υπόθεση. (Ο Βέσιτς παραμένει σε κατ’ οίκον περιορισμό για άλλη υπόθεση, που αφορά διαφθορά σχετιζόμενη με το ίδιο έργο.) Το κατηγορητήριο παραμένει σε ισχύ για άλλους κατηγορούμενους, όπως εκπροσώπους κατασκευαστικών και τεχνικών εταιρειών, καθώς το δικαστήριο διέβλεψε ευθύνη τους.

Στη χώρα «ή του ύψους ή του βάθους», όπου έτυχε να γεννηθούμε, είναι γνωστό ότι εξαντλούμε και τις δύο διαστάσεις σχεδόν σε κάθε υπόθεση με ιδεολογική και συναισθηματική φόρτιση. Ή «αμάν» και «ανάθεμα», ή «ωσαννά» και «δόξα να ’χει ο Θεός». Το «ανάθεμα» το ζήσαμε. Για το κατηγορητήριο, την ποινική προδικασία (που εν τέλει αποδεικνύεται ότι έγινε σε χρόνο-ρεκόρ), τις εκταφές και τις εξετάσεις. Το ζούμε ακόμη, χωράει στα τετραγωνικά του Γαιόπολις, στις ιαχές επωνύμων ενώπιον της έδρας.

Ας δώσουμε χώρο και σε μια δίκαιη δίκη προτού αρχίσουμε πάλι τις υπερβολές. Δεν χρειάζεται ούτε κοφτερό μυαλό ούτε βαθιά γνώση του γράμματος του νόμου. Μόνο σεβασμός. Οι 57 μας «βλέπουν».