1) Καθαρισμός των στάβλων. Οι στάβλοι έπρεπε να καθαριστούν από την κοπριά πριν αρχίσουν οι βροχές. Τη φόρτωναν γομάρια και κόπριζαν τις ελιές και τα αμπέλια.
2) Ξελακκώματα. Στα αμπέλια, σε κάθε κλήμα στη ρίζα ανοίγανε ένα λάκκο και ρίχνανε κοπριά. Ο λάκκος έμενε ανοιχτός όλο το χειμώνα.
Advertisement
3) Δεμάτιασμα πρίνων. Το Φθινόπωρο οι αγρότες πήγαιναν στα πρινερά και κόβανε πρίνους και τους κάνανε δεμάτια για το φούρνο. Τα χοντρά ξύλα τα φύλαγαν για το τζάκι μαζί με τα κοπηλάκια. Χρησιμοποιούσαν τον κασμά για να βγάλουν τον πρίνο από τη ρίζα. Στη συνέχεια τα λιανίζανε με το βατοκόπι.
4) Προετοιμασία για το λιομάζεμα. Οι γυναίκες ετοίμαζαν ανθεκτικά ρούχα από ρετσίνα και παπούτσια. Ετοίμαζαν τα υφαντά λιοσέντονα, τις τριχάρες και τα τσουβάλια υφαντά κι αυτά με τριχάρι, δηλ. μαλλί κατσίκας. Ετοίμαζαν και εφόδια για το λιμάζεμα φαγώσιμα, ζυμωτά παξιμάδια, μουσταλευριά, γλυκό κυδώνι, ξερά σύκα, σταφίδες, μελομακάρονα .
5) Καθάρισμα των αμπελιών. Κόβανε όλα τα παραπούλια και αφήνανε μόνο το «νοικοκύρη» δηλ. τη βέργα, η οποία θα έκανε το σταφύλι.
6) Σπορά πλαγιομάνων. Σε κήπους και σε χωράφια έσπερναν πλαγιομάνους (κουκιά) σε μαλακό χώμα μετα τα πρωτοβρόχια. Όταν όργωναν το κατάλληλο χωράφι, την πλαγιομανίστρα, καθώς περνούσε το σύνεργο και άνοιγε το αυλάκι, ένας από πίσω έριχνε μέσα τους πλαγιομάνους. Σε ένα μήνα, αν έκανε βροχές, φύτρωναν οι πλαγιομάνοι. Τα λουβία ωρίμαζαν την Άνοιξη, κατά το Μάρτη Απρίλη.
7) Ανάχυμα. Ήταν το όργωμα του χωραφιού με τα πρωτοβρόχια, πριν το κανονικό όργωμα, για να αεριστεί το χώμα. Το Δεκέμβριο γινόταν το κανονικό όργωμα και η σπορά του σιταριού, του κριθαριού και του βίκου.
8) Το χωμάτισμα. Το φθινόπωρο χωματίζανε τους δωμάτους, δηλ. τις στέγες των σπιτιών που άλλοτε είχαν πηλό. Πριν πιάσουν οι βροχές ανέβαιναν και καθάριζαν τη στέγη από τα χαλίκια. Κατόπιν ρίχνανε νέο πηλό που μάζευαν από τα πηλορύχια και τον απλώνανε στη στέγη για μόνωση.
9) Καθάρισμα των υδροδεξαμενών. Τέλος Σεπτεμβρίου καθάριζαν τις στέρνες από τη λάσπη που δημιουργούσε ο πηλός που παρέσυρε το νερό από τη στέγη και κατέληγε στη στέρνα. Ένας κατέβαινε στον πάτο της στέρνας, αφαιρούσε τη λάσπη και την τοποθετούσε σε ζεμπίλια, ή κουβάδες. Ένας άλλος τραβούσε με τα χέρια το ζεμπίλι επάνω. Κατόπιν ξεπλένανε τη στέρνα και την καθαρίζανε καλά για να είναι έτοιμη για το χειμώνα.
10) Η απόσταξη της ρακής. Μόλις τέλειωναν τα τρυγοπατήματα, έβαζαν τα τσίκουδα, δηλ. τα στυμένα σταφύλια με τα τσάμπουρα μέσα σε ένα πουλάνι χτιστό, πολύ καθαρό, σοβαντισμένο με τσιμέντο και άμμο θαλάσσης. Εκεί στοιβάζανε και πατικώνανε τα τσίκουδα και από πάνω βάζανε συκόφυλλα και πηλό λάσπη και έτσι τα σφραγίζανε για να μην παίρνουν αέρα. Έπρεπε να μείνουν εκεί 2 μήνες για να βράσουν. Σε 2 μήνες τα ανοίγανε και τα μεταφέρανε στα ρακατζία, στα καζάνια για να γίνει η απόσταξη και να βγει η τσιπούρα.
11) Κατά τις 20 Οκτωβρίου αρχίζανε τις ελιές. Το λιομάζεμα παλιά γινόταν με τα χέρια, πριν κυκλοφορήσουν τα χτενάκια και τα ελαιοραβδιστικά. Τα χέρια μάτωναν και γέμιζαν πληγές και η συγκομιδή μπορούσε να παραταθεί μέχρι το Φλεβάρη και το Μάρτη.
Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας Κυθηραϊκά στο φύλλο Δεκεμβρίου 2025
