Σσσσς, η Ευρώπη κοιμάται!

Η Ευρώπη διαπιστώνεται καθημερινά ότι είναι ο μεγάλος χαμένος των πολέμων της τελευταίας τετραετίας.

Παρατηρητής της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, προσφέρει πλέον δεκάδες δισεκατομμύρια στο Κίεβο, χρηματοδοτεί τους εξοπλισμούς του, όμως υφίσταται ένα πολλαπλό (και πολλαπλάσιο) κόστος, κυρίως στο ενεργειακό πεδίο και τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που προκαλεί η διακοπή της ροής του ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Advertisement

Από ακόμη πιο μακρινή απόσταση (κυριολεκτικά και μεταφορικά) παρακολουθεί η Ευρώπη τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Και ακόμη μεγαλύτερο είναι το κόστος που υφίσταται από την δραματική ενεργειακή κρίση που προξενεί το κλείσιμο του Ορμούζ και, πλέον, του περάσματος από την Ερυθρά Θάλασσα προς το Σουέζ.

Αν η κατάσταση διατηρηθεί έτσι τους προσεχείς μήνες, είναι αμφίβολο αν η Ευρώπη θα προφτάσει καν να προσδεθεί για την ανώμαλη προσγείωση που την περιμένει.

Τα ελλιπή αντανακλαστικά είναι μία εγγενής αδυναμία της Ενωσης. Εξελίσσεται όμως σε ένα βροντερό παράδοξο, το γεγονός ότι δεν προσπαθεί καν να την θεραπεύσει. Και κάθε τόσο αναδεικνύεται το μεγάλο της πρόβλημα, ως ερώτημα με υπαρξιακή διάσταση. Η ΕΕ αποφασίζει για το καλό των πολιτών της; Ή μάλλον: μπορεί τελικά να λάβει τέτοιες αποφάσεις; Αν ισχύει κάτι διαφορετικό, γιατί δεν το αντιλαμβάνεται κανείς;

Ή συμβαίνει κάτι άλλο; Ότι δηλαδή εργαλεία και πλαίσια υπάρχουν, τα οποία οι κυβερνήσεις δεν αξιοποιούν; Αν είναι έτσι, γιατί δεν το κάνουν;

Η συνήθης δικαιολογία είναι ότι οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται με την δέουσα ταχύτητα, επειδή δεν έχει προχωρήσει η ευρωπαϊκή πολιτική ενοποίηση. Πρόκειται για μύθο. Και πάντως, αν δεν μπορεί να επινοηθεί μία διαδικασία για την αύξηση της ευελιξίας των κυβερνήσεων και την λήψη ενδεδειγμένων αποφάσεων, ειδικά στο οικονομικό πεδίο, προς όφελος των πολιτών, ποιο ακριβώς είναι το περιεχόμενο του «ευρωπαϊκού ονείρου»;

Η σημερινή ενεργειακή κρίση είναι πιθανώς ένα σημείο καμπής για την Ευρώπη.

Τα πολεμικά μέτωπα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής έχουν αναδείξει την αδυναμία της να αντιδράσει εγκαίρως και αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα σήμερα οι πολίτες παρακολουθούν ανήμποροι τις τιμές των καυσίμων να ανεβαίνουν ανεξέλεγκτα και τους πολιτικούς τους εκπροσώπους να φλυαρούν για το αν ενδείκνυται η μείωση των φόρων, αν απαιτείται γι’ αυτό έγκριση των Βρυξελλών ή αν επιβάλλεται η αναστροφή κάποιων πολιτικών, που απλώς υπονομεύουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία και οικονομία, δίχως κάποιο αντισταθμιστικό όφελος.

Η συνθήκη αυτή έχει ήδη και πολιτική εκδήλωση. Η άνοδος της άκρας ή όποιας άλλης εκδοχής της δεξιάς, είναι μία νέα πολιτική πραγματικότητα. Δεν είναι ουρανοκατέβατη, ούτε αποτέλεσμα συνωμοσίας, έχει εξηγήσεις και, αν δεν υπάρξουν εκπλήξεις, θα έχει και συνέχεια, αφού στο προσεχές διάστημα και έως το τέλος του 2027 θα γίνουν εκλογές σε 12 ευρωπαϊκές χώρες.

Οι λόγοι αυτής της πολιτικής στροφής δεν είναι μόνο οικονομικοί, έχουν πολλαπλές διαστάσεις και αναγνώσεις.

Ομως δεν μπορεί να υποτιμηθεί ότι μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες στα κράτη –μέλη της ΕΕ θεωρούν ότι περιθωριοποιούνται (ή αυτό συμβαίνει πράγματι) και ότι η ψήφος τους, περισσότερο ή λιγότερο αντιδραστική, είναι συνειδητή.

Μα άλλα λόγια, τα όσα εξελίσσονται σήμερα θα όφειλαν να οδηγήσουν στην αφύπνιση της Ευρώπης. Μέχρι στιγμής όμως διαπιστώνεται ότι αυτό δεν το έχει κατορθώσει κανείς. Το ερώτημα «ποιος θα το κάνει;» αναδεικνύεται και γίνεται πιεστικό και οι απαντήσεις δεν διαφαίνονται ευχάριστες προς το παρόν.