Σαμουήλ Ζάννης: μια σημαντική εκκλησιαστική μορφή των Κυθήρων του 19ου αιώνα μέσα από αρχειακές μαρτυρίες

Ο Αρχιμανδρίτης Σαμουήλ Ζάννης υπήρξε μια ξεχωριστή προσωπικότητα της εκκλησιαστικής ιστορίας και της ψαλτικής παράδοσης των Κυθήρων και άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στη ζωή του νησιού. Ήταν  Ερμηνευτής των Ιερών Γραφών στην  Κεντρική Αλληλοδιδακτική Σχολή της Χώρας και χειροτονήθηκε διάκονος από τον  Επίσκοπο Ευγένιο Μαχαιριώτη (1857-1877) στις 16 Αυγούστου του 1859.

Υπηρέτησε τρεις  Μητροπολίτες και διετέλεσε εφημέριος του Μητροπολιτικού Ναού του Εσταυρωμένου. Κατά την ποιμαντορία των Επισκόπων Ευγένιου Μαχαιριώτη (1857–1877) και Κωνσταντίνου Στρατούλη (1882–1890), κατείχε τον τιμητικό τίτλο του Οικονόμου και ήταν αυτός που τους αντικαθιστούσε κάθε φορά που απουσίαζαν .

Advertisement

Στην «Κυθηραϊκή Επετηρίδα» (1912–1913) του Διονυσίου Αλβανάκη, μια σπάνια και πολυτιμότατη έκδοση που φυλάσσεται στο Αρχείο μας, υπάρχει νεκρολογία για αυτόν που μεταξύ των άλλων αναφέρει:
«Κληρικός ευπαίδευτος, μεγαλοπρεπής και της κοινής απολαύων υπολήψεως και αγάπης. Ο αείμνηστος διεχειρίσθη επί πολλά έτη την Επισκοπήν Κυθήρων με πολλήν ευθύτητα και ικανότητα, ήτο δε και ο ενδεδειγμένος Επίσκοπος αυτής αλλά άλλως έδοξε τη πολιτική…».

Από την προφορική παράδοση γνωρίζουμε ότι ήταν καλλιφωνότατος και ότι διέσωσε τους ύμνους της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Μεγάλης Εβδομάδας, που ψάλλονταν σύμφωνα με το κρητικοεπτανησιακό μέλος -μια μοναδική μουσική σύνθεση δυτικών και βυζαντινών επιρροών  που αναπτύχθηκε στα Επτάνησα κατά την Ενετοκρατία- και που ακούγονταν μέχρι και πριν από λίγα χρόνια στον Μητροπολιτικό Ναό του Εσταυρωμένου.

Για όλες τις υπηρεσίες που προσέφερε “η Πατρίς, απένειμεν αυτώ τον Σταυρόν του Σωτήρος».

Στο Τοπικό Αρχείο Κυθήρων διασώζεται, επίσης,  έγγραφο * με ημερομηνία 29 Σεπτεμβρίου 1859, υπογεγραμμένο από τον Διευθυντή των Αλληλοδιδακτικών Σχολείων Ιωάννη Καλλονά, με το οποίο ενημερώνεται ο Έπαρχος Κυθήρων Γεώργιος Καλούτσης, ότι ο ιεροδιάκονος Σαμουήλ Ζάννης επανήλθε στα εκπαιδευτικά του καθήκοντα. Η μαρτυρία αυτή επιβεβαιώνει ότι κατά το έτος εκείνο κατείχε τον βαθμό του διακόνου.

Απεβίωσε το 1909 όταν στον επισκοπικό θρόνο των Κυθήρων ήταν ο Ευθύμιος Καββαθάς (1901-1915).

Στον χώρο της παλαιάς οικίας του αείμνηστου Αρχιμανδρίτου  ανεγέρθηκε από τους απογόνους του, με ιδιαίτερο σεβασμό στην παράδοση και την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του νησιού, το ξενοδοχείο “Νόστος”.

Ο Σαμουήλ Ζάννης αποτελεί μια μορφή που αξίζει να θυμόμαστε, όχι μόνο για την εκκλησιαστική του προσφορά, αλλά και για την καθοριστική συμβολή του στην πολιτιστική κληρονομιά των Κυθήρων.

Γιώργος Λουράντος
Ρενάτα Πανταζίδου

* Αρχειοστάσιο 72. Θυρίδα Α. Επαρχείο 1825-1863.

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Ιουλίου – Αυγούστου 2026