Advertisement
Σαν παραμύθι ακούγεται η ζωή του μεγάλου Κυθήριου ζωγράφου, Δημητρίου Τριφύλλη, εξειδικευμένου στα πορτρέτα προσωπικοτήτων. Σημαντικές λεπτομέρειες διασώζει η θαλερή καπετάνισσά Άννα Λευτέρη, το γένος Ζαγλανίκη, όχι μόνο γιατί η μνήμη της ανασύρει πραγματικούς θησαυρούς, αλλά γιατί αυτός ο μεγάλος καλλιτέχνης υπήρξε αδελφός της μητέρας της, Σταματικώς και συνεπώς πολλά γνωρίζει από «πρώτο χέρι».
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Οι γονείς του διάσημου ζωγράφου, ο Αναστάσης Τριφύλλης από τα Τριφυλλιάνικα και η Παγώνα Σαμίου, πάμφτωχοι και οι δύο, αγαπήθηκαν με την προτροπή της Κυθέρειας Αφροδίτης της και του σκανδαλιάρη γιού της. Επειδή ο γαμπρός δεν είχε που την κεφαλή κλίναι και τουπατέρα της Παγώνας, του Φρατζέσκου Σάμιου από τα Αλοϊζιάνικα, αν και είχε χασάπικο στον Ποταμό, μα και έξι κόρες, δεν του περίσσευε σάλιο για προίκα, τα έβαλε κάτω το ζευγαράκι και βρήκε πως τερπνότερο ήταν, αντί να «λιώσουν» από ανεκπλήρωτο έρωτα, να κλεφτούν και να αποθέσουν τη συνέχεια του βίου τους στη θεά Τύχη. Σαν ο πελαργός και άλλες γενεσιουργές δυνάμεις, έφεραν παιδιά, τον Δημήτρη και τη Σταματικώ, τα πράγματα στένεψαν και ο Αναστάσης άφησε την Παγώνα στα Τριφυλλιάνικα να βολοδέρνει με παιδιά, ζωντανά και περιβόλια και ξενιτεύτηκε στην Αμερική, όπου όλη μέρα, ξυπόλητος στα νερά των ποταμών, μάζευε μύδια και έστελνε επιταγές στην Παγώνα. Μα δεν άντεχε την ξενιτιά και συχνά και πάλι ερχόταν στο Τσιρίγο. Ήρθε ο καιρός και ο Δημήτρης, ξεσκόλισε από το Ελληνικό Σχολείο του Ποταμού μετά επαίνων,κυρίως για τις καλλιτεχνικές επιδόσεις του και τότε ο Αναστάσης αποφάσισε να τον πάρει μαζί του στην Αμερική. Η μάνα του, η Παγώνα, που του ετοίμαζε τη βαλίτσα, απόρησε γιατί στα πράγματά τουσυμπεριέλαβε κάτι ξερά φύλλα ενός θάμνου, που φύεται στην περιοχή της Παλιόχωρας και όταν πέσουναποκτούν χρυσαφιά απόχρωση. Γι’ αυτό ο θάμνος ονομάζεται «χρυσόφυλλο». «Ίντα θα τα κάμεις τούτα ταξερόφυλλα, γιόκα μου; Πιάνουν τόσο τόπο». «Άστα, μάνα, τα θέλω. Μπορεί να είναι τα τυχερά μου». Απάντησε.
Advertisement
Σαν ξεμπάρκαραν στη Νέα Υόρκη, ο Αναστάσης έβαλε τον Δημήτρη σε Γυμνάσιο, μα παράλληλα του βρήκε δουλειά. Λόγω της εμφάνισης και της λεπτής συμπεριφοράς του κατάφερε να προσληφθεί σερβιτόρος στο εστιατόριο του πιο φημισμένου ξενοδοχείου της Ν. Υόρκης, στο «Plaza Hotel». Εκεί ένιωσε πως μπορούσε να αξιοποιήσει τα χρυσόφυλλα της Παλιόχωρας των Κυθήρων. Άρχισε να ζωγραφίζει πάνω τους και να ταστερέωνε στις χαρτοπετσέτες που πήγαινε στους πελάτες του εστιατορίου. Κάποτε μια κυρία, που γευμάτιζε με φίλη της, τον ρώτησε τι ήταν αυτά τα φύλλα και ποιος τα ζωγράφισε. Ο Δημήτρης θαρρετά της απάντησε:«Είναι φύλλα από ένα θάμνο της πατρίδας μου, τα Κύθηρα κι εγώ τα ζωγραφίζω, γιατί μου αρέσει η ζωγραφική…και τα χαρίζω στους πελάτες. Έχω μεγάλο πόθο να σπουδάσω ζωγραφική, μα δεν έχω χρήματα». Σαν ετοιμάζονταν να φύγουν οι δύο κυρίες, κάλεσαν τον Δημήτρη και η μία του είπε: «Εγώ θα φροντίσω να σπουδάσεις και να γίνεις ζωγράφος, παιδί μου». Ήταν η Λαίδη (Μαρκησία) του Αμπερτίν που εκείνη την εποχή( 1893 – 1898) υπηρετούσε ως αντιβασιλική σύζυγος στον Καναδά, στο πλευρό του συζύγου της, Τζον Κάμπελ Χάμιλτον – Γκόρντον (Λόρδου του Αμπερτίν). Η κυρία εξελίχθηκε σε κορυφαία ακτιβίστρια, υπερασπιζόμενη τα δικαιώματα των γυναικών και διετέλεσε για πολλά χρόνια πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Γυναικών.
Έτσι ο Δημήτρης Τριφύλλης, έχοντας κινητήρια δύναμη το θάρρος και την επινοητικότητά του και την εύνοια της τύχης στο πρόσωπο της διορατικής Μαρκησίας του Αμπερτίν, έγινε ζωγράφος. Έλαβε υποτροφία και πήγε στο Παρίσι, στην Ευρωπαϊκή πρωτεύουσα των τεχνών και των θεαμάτων, για να τελειοποιηθεί. Την ίδια εποχή άλλος μεγάλος Κυθήριος, ο γλύπτης Εμμανουήλ Καβάκος (Τριφύλλης) και αυτός από τα Τριφυλλιάνικα, με βίο παράλληλο βρέθηκε και αυτός στο Παρίσι, επίσης με Αμερικάνικη υποτροφία. Και άλλη σύμπτωση. Ο μεγάλος Κυθήριος, Αττίκ (Κλαίων Τριανταφύλλου) διέπρεπε και αυτός στο Παρίσι εκείνο τον καιρό. Ας προσθέσω και τούτο. Και οι τρείς είχαν γεννηθεί το 1815. Σημειώνω και την παράλληλη καλλιτεχνική πορεία (Αμερική – Ευρώπη) που την ίδια εποχή είχε και ο Ποταμίτης Ιωάννης Φαρδούλης, παγκοσμίου φήμης βαρύτονος αοιδός.
Ο Δημήτρης Τριφύλλης, έζησε στη Νέα Υόρκη, δίχως ποτέ να γυρίσει στην πατρίδα. Έγινε γνωστός από τα πορτρέτα διασήμως ανδρών και γυναικών που φιλοτέχνησε έναντι υψηλής αμοιβής. Δεν έκανε οικογένεια και η ζωή του υπήρξε πολυτελής και δαπανηρή. Δεν ζούσε σε σπίτι, αλλά στο φημισμένο ξενοδοχείο «Plaza Hotel», που κάποτε δούλευε σερβιτόρος. Αλληλογραφούσε με την αδελφή του, τη Σταματικώ, που λόγω τηςφιλομάθειάς της και το αέναο διάβασμά της, είχε διαμορφωμένη γνώμη για την παγκόσμια ιστορία και τα σύγχρονα γεγονότα. Σε κάποια επιστολή της τον ρώτησε: «Γιατί, Δημήτρη μου, ζεις σε τόσο ακριβό ξενοδοχείοκαι όχι σε σπίτι; Έτσι ξοδεύεις όλα σου τα χρήματά». Η απάντησή του ήταν: «Είμαι αναγκασμένος να ζω πλούσια και σε αυτό το ξενοδοχείο, γιατί εδώ συναντώ αυτούς που έχουν χρήματα, για να εισπράττω μεγάλη αμοιβή, όταν τους ζωγραφίζω». Εκ των πρώτων που ζωγράφησε ήταν η ευεργέτης του Λαίδη του Αμπερτίν, καθώς και μια Κυρία που συνδεόταν στενότερα. Πολλοί οι διάσημοι που αποθανάτισε ο επιδέξιος χρωστήραςτου Τριφύλλη. Για την ιστορία αναφέρω πως μεταξύ αυτών υπήρξε και ο εκ του ελληνικού βασιλικού οίκου πρίγκιψ, Χριστόφορος, πέμπτος γιος του Γεωργίου Α΄. Έργα του Τριφύλλη εκτέθηκαν σε αίθουσες και μουσεία της Αμερικής και παρουσιάστηκαν από έγκυρα περιοδικά τέχνης.
Το νησί μας, το νησί της Αφροδίτης, προικοδοτεί σε όλες τις εποχές Κυθήριους με σπάνιο ταλέντο, πουθριαμβεύουν στον πλανήτη μας. Είναι άδικο να παραμένουν άγνωστοι σε μας. Το έλλειμμα σε αυτόν τον τομέα είναι μεγάλο. Τα τελευταία χρόνια, δυστυχώς, βιώνουμε πολιτιστικό μαρασμό. Οι παλαιότεροι νοσταλγούμε τις μουσικοφιλολογικές βραδιές του Στράτη Θεοδωρακάκη, τις απαγγελίες του Πάνου Φύλλη, τα πολιτιστικά συνέδρια του Δημάρχου Αρτέμη Καλλίγερου και του Ηλία Μαρσέλλου, μα και των καθηγητών Νίκου Πετρόχειλου και Γιώργου Λεοντσίνη, όλα με λαϊκή συμμετοχή. Η προβολή Κυθηρίων δημιουργών αποτελούσε μέλημα της κοινωνίας μας. Πριν 90 χρόνια ο βαρύτονος Ιωάννης Φαρδούλης είχε έρθει και τραγούδησε στην πλατεία του Ποταμού και τα έργα του γλύπτη Εμμανουήλ Καβάκου είχαν προβληθεί σε ειδική εκδήλωση. Πρέπει και τώρα να αναδεικνύουμε την πλούσια παράδοση του τόπου μας, που αενάως παράγεται, γιατί το ανεξίτηλο κάλλος των Κυθήρων πάντα εμπνέει και η Αφροδίτη, το νησί της, το νησί που τη γέννησε, δεν παύει να το λούζει με φως.
Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Οκτωβρίου 2026
