Advertisement
πάρχουν τρία πιθανά σενάρια για τα ελληνοτουρκικά. Το πρώτο: τα βρίσκουμε ειρηνικά, σαν πολιτισμένοι γείτονες. Και στη διευθέτηση περιλαμβάνεται η προσφυγή στη Χάγη. Δύσκολο. Διότι ακόμη και αν φτάσουμε στη Χάγη, υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να λυθούν στο τραπέζι των διμερών διαπραγματεύσεων. Κοινώς, απαιτούνται αμοιβαίες υποχωρήσεις. Ομως, ποιος θα ήθελε να ανοίξει το παράθυρό του και να αντικρίσει κρεμάλες και πλήθη που πάλλονται από οργή; Κανένας. Συνεπώς, τσαλακώνουμε το σενάριο, το κάνουμε χάρτινη μπάλα και σημαδεύουμε τον κάλαθο των αχρήστων.
Το δεύτερο: η διευθέτηση έρχεται έπειτα από σύγκρουση και όχι απλώς ένα θερμό επεισόδιο. Θα πρέπει να συμβεί κάτι τόσο ισχυρό, ώστε το σοκ να λειτουργήσει ως ιστορικός καταλύτης. Μόνο που αυτό απαιτεί την ανάληψη τεράστιου ρίσκου και από τις δύο πλευρές, χωρίς καμία εγγύηση για το αποτέλεσμα. Μπορεί, αντί για λύση, να βρεθούμε μπροστά σε ένα μεγαλύτερο αδιέξοδο, έχοντας πληρώσει και το τίμημα της σύγκρουσης.
Advertisement
Το τρίτο σενάριο είναι αυτό που παρακολουθούμε εδώ και δεκαετίες. Συνδέεται με το «Σύνδρομο Ζυρίχης – Λονδίνου», όπως το έχει περιγράψει ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέγραψε τις συμφωνίες που οδήγησαν στη δημιουργία του κυπριακού κράτους και άκουσε να τον αποκαλούν προδότη. Εκτοτε ο φόβος για την κατηγορία εθνικής μειοδοσίας λειτουργεί ως πολιτικό βαρίδι. Κάθε δύσκολη απόφαση θα κρύβει μέσα της ένα κατηγορητήριο. Και το προτεταμένο δάχτυλο του Κολοκοτρώνη στη Σταδίου θα δείχνει τον πρωθυπουργό που πρόδωσε τις σημαίες και μίκρυνε τη χώρα.
Σε αυτό το τοπίο, η ακινησία είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να μετακινηθείς. Οι δύο χώρες έχουν μάθει να διαχειρίζονται τη διαφωνία τους τόσο καλά, ώστε η πολιτική ασφάλεια της εκκρεμότητας μοιάζει προτιμότερη από το ρίσκο της λύσης. Και έτσι επενδύθηκε με μπετόν η ισχυρή παράδοση αναβλητικότητας, στην οποία παραμένουν πιστές οι μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις. Κανένας δεν είναι τόσο γενναίος ή τόσο τρελός ώστε να κάνει ένα βήμα μπροστά ή πίσω.
Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι η κυβέρνηση άκουγε τις φωνές της αντιπολίτευσης και έβγαινε να ποντίσει το καλώδιο χωρίς τον διπλωματικό φερετζέ που πρόσφερε η Γαλλία. Τι θα συνέβαινε; Η Τουρκία πιθανότατα θα αντιδρούσε, έχοντας και αυτή να λογοδοτήσει στις εθνικιστικές κραυγές του εσωτερικού της. Θα βρισκόμασταν ένα βήμα πιο κοντά σε θερμό επεισόδιο. Και τότε εκείνοι που αναρωτιούνται αν αγοράσαμε τις φρεγάτες για ψάρεμα, θα κατηγορούσαν τους άφρονες της κυβέρνησης ότι σέρνουν τη χώρα σε πόλεμο. Ενδεχομένως, κάποιοι να έβγαιναν με φουστανέλα και τσαρούχια. Αλλά αυτοί δεν πάνε ποτέ στον πόλεμο.
Τι μένει, λοιπόν; Μια κατάσταση που τη λες και κωμική. Γίνεται ο χαρτοπόλεμος με τις NAVTEX, οι Γάλλοι προσπαθούν να κρατήσουν τις ισορροπίες, το βαπόρι θα πάει με το καλό στη ρότα του και τα εσωτερικά ακροατήρια των δύο χωρών θα πληροφορηθούν ότι οι δικοί τους νίκησαν. Και αυτή είναι η μεγάλη τέχνη της καλής διπλωματίας. Να πανηγυρίζουν όλοι χωρίς να έχουν νικήσει.
Ποιος την έγραψε;
«Πολλοί πρόεδροι έχουν έρθει και έχουν παρέλθει. Δεν άλλαξαν την Ιστορία, απλώς παρασύρθηκαν από την αδυσώπητη παλίρροιά της. Αυτό δεν θα συμβεί σε εσάς, επειδή ξέρω πόσο πολύ αγαπάτε τον αμερικανικό λαό». Από την επιστολή που άφησε ο, απερχόμενος το 2020, Τραμπ προς τον Μπάιντεν. Ερχεται νέα κρίση στον Λευκό Οίκο. Είδε ο πρόεδρος την επιστολή και ψάχνει να βρει ποιος την έγραψε και του έβαλε τόσα βρωμόλογα στο στόμα.
