Ναυάγιο Αντικυθήρων. Σε κομβικό σημείο οι έρευνες

Πολύ σημαντικά στοιχεία για το Ναυάγιο των Αντικυθήρων, τα ευρήματα, που εντοπίστηκαν στα χρόνια των πρόσφατων ερευνών, στη σημασία τους, αλλά και στο τι μέλει γενέσθαι με τη λήξη της παρούσης φάσης των ερευνών και την ανάγκη για συνέχιση, άρα και χρηματοδότηση από νέους χορηγούς, δόθηκαν από συνέντευξη της υπεύθυνης των ανασκαφών κυρίας Αγγ. Σίμωση στην Ίλια Πορίκη στην ιστοσελίδα Liberal. Η κυρία Σίμωση, ανέφερε ότι μέχρι τώρα τη χορηγία είχαν οι Ελβετοί της Ublo, αλλά από εδώ και πέρα όλοι ελπίζουν να βρεθούν νέοι χορηγοί, καθώς πάρα πολλά αντικείμενα δεν έχουν ανελκυστεί και είναι πολύ δύσκολη η διαδικασία ανέλκυσής τους, ενώυπάρχει φόβος  για την καταστροφή τους. Η ελπίδα είναι να υπάρξει ενδιαφέρον στο μέλλον για την συνέχεια της έρευνας, γιατί υπάρχουν ακόμα πολλά πράγματα στον βυθό. Από όσα ενδιαφέροντα ανέφερε η κυρία Σίμωσι σχετικά με το πλοίο, το φορτίο του και την πορεία του, σταχυολογούμε τα παρακάτω.

Το πλοίο ναυάγησε τον 1ο αιώνα π.Χ., περίπου δηλαδή το 70 π.Χ., αλλά δεν έχει ναυπηγηθεί εκείνη την εποχή. Έχει ναυπηγηθεί πολύ νωρίτερα. Τώρα το 230 π.Χ., είναι μια προσεγγιστική χρονολογία. Δεν έχουν γίνει δενδροχρονολογήσεις για να ξέρουμε ακριβώς την ακριβή χρονολογία ναυπήγησής του και αυτό είναι το ζητούμενο τώρα. Τώρα, λοιπόν, τι συμβαίνει; Αυτό το κομμάτι ξύλου, το οποίο έχει ανελκυστεί, έχει διαφορετικές διαστάσεις. Είναι πιο λεπτό σε πάχος. Τα μαδέρια (τα κομμάτια ξύλων από τον σκελετό πλοίου) είναι πιο λεπτά από τα ξύλα που είχε ανελκύσει ο Κουστώ(Γάλλος αξιωματικός, που το 1976 ανέλαβε να ανελκύσει περισσότερα ευρήματα από το Ναυάγιο). Αυτό, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι προέρχεται από πιο ψηλό τμήμα του πλοίου ή ότι προέρχεται από ένα δεύτερο σκάφος, συνοδό. Το σίγουρο είναι, ότι είναι άλλο κομμάτι από αυτά που είχαν βρεθεί μέχρι στιγμής, από άλλη πλευρά, αν είναι από το ίδιο πλοίο. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί έχει βγει όλο μαζί. Δεν έχουν βγει μόνο τα μαδέρια, έχουν βγει και οι νομείς του πλοίου (οι νομείς είναι οι εγκάρσιοι δοκοί του σκελετού του πλοίου), οι νομείς του σκαριού. Έτσι, μας επιβεβαιώνει την τεχνική της ναυπήγησης εκείνη την εποχή. Πρώτα τοποθετούνταν τα μαδέρια και μετά οι νομείς, οι οποίοι δένονταν πάνω σε αυτά. Αυτό συμβαίνει από τον 4ο αιώνα π.Χ. μέχρι τα πρώιμα ρωμαϊκά χρόνια. Μετά αλλάζει τελείως η τεχνική της ναυπήγησης. 

Advertisement

Το πλοίο δεν ήταν πολεμικό. Το πλοίο ήταν εμπορικό, αλλά είναι αυτή η κατηγορία, τα λιθαγωγά πλοία. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, αυτά τα πλοία δεν μετέφεραν πολλούς αμφορείς όπως τα σιταγωγά πλοία (πλοία σχεδιασμένα για την μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων σιταριού). Οι αμφορείς ήταν ελάχιστοι, ίσα ίσα για να καλύπτουν τις ανάγκες του πληρώματος και των επιβατών. Το βασικό είναι, ότι δεν μπορούσε να έχει και αμφορείς και όλα τα γλυπτά τα οποία μετέφερε. Άρα, είναι λιθαγωγό, δηλαδή μετέφερε μάρμαρο ή χάλκινα αντικείμενα. Είναι, λοιπόν, ένα λιθαγωγό πλοίο. Συγκεκριμένα, μία «ολκάς», η οποία έχει μήκος περίπου από 30 μέχρι 40 μέτρα maximum, έχει 10 μέτρα πλάτος και μπορούσε να μεταφέρει περίπου 300-350 τόνους φορτίο, το οποίο περιλάμβανε  πολλά μαρμάρινα και χάλκινα αγάλματα. Κατά πάσα πιθανότητα και μεταλλικές κλίνες (βρήκαμε κομμάτια τους), από χαλκό, οι οποίες δεν νομίζω να ανήκουν στις καμπίνες του πλοίου, γιατί είναι πολύ καλά φτιαγμένες και έχουν και γλυπτό διάκοσμο. Γυάλινα αγγεία, τα οποία είναι υψίστης τέχνης. Αποτελούνται από φυσητό γυαλί, πολύ καλά επεξεργασμένο. Υπάρχουν επίσης και πολλά ασημένια αγγεία από άργυρο ή από χαλκό.

Αυτό το πλοίο πέρασε όλα τα λιμάνια του νοτιοανατολικού Αιγαίου. Έχει αποδειχθεί ότι πέρασε από το αρχαίο λιμάνι της Χίου, πέρασε από την Κω, πέρασε από την Ρόδο, πέρασε από την Έφεσο, πέρασε από την Πέργαμο, γιατί έχουν βρεθεί περγαμηνά νομίσματα, μετά πήγε στην Δήλο, που ήταν εκείνη την εποχή κοιτίδα πολιτισμού, φόρτωσε και από εκεί και ξεκίνησε να πηγαίνει προς την Ιταλία. Από εκεί είχε πάρει την παραγγελία για να μεταφέρει όλο αυτόν τον θησαυρό. Οι πλούσιοι Ρωμαίοι τότε, έκαναν παραγγελίες στις αγορές του ανατολικού Αιγαίου για να στολίσουν τις βίλλες τους. Ήταν πάρα πολύ πλούσιοι και ήθελαν να στολίσουν τις βίλλες τους με αξιόλογα ελληνικά έργα. Πολλά ήταν και αντίγραφα παλαιότερων αγαλμάτων, πολλά ήταν και τα πρωτότυπα. Ήταν ένα υστεροελληνιστικό πλοίο, το οποίο κατευθυνόταν προς τις δυτικές ακτές της Ιταλίας, στο λιμάνι των Ποτουόλων (σημερινό Pozzuoli, στην περιοχή της Καμπανίας, κοντά στην Νάπολη), στο οποίο και θα ξεφόρτωνε. Το έπιασε, όμως, η θαλασσοταραχή στα Αντικύθηρα, περιοχή στην οποία είναι πολύ πιθανό να έχουν ναυαγήσει κι άλλα πλοία.

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Μαρτίου 2026