Δείτε ποια είναι τα ζώα που τιμωρούν όσους παραβιάζουν τους κανόνες- Πώς επιβάλλουν την τιμωρία

Μπορεί η φύση να θεωρείται απρόβλεπτη, όμως δεν παύει να έχει τους δικούς της νόμους. Σε πολλές μάλιστα κοινωνίες ζώων υπάρχουν σαφείς κανόνες που ο σκοπός τους είναι να διατηρείται η ομαλή λειτουργία της ομάδας.

Οι κανόνες αυτοί πρέπει να ακολουθηθούν από όλα τα μέλη. Έτσι θα υπάρχει προστασία της ομάδας, καλύτερη πρόσβαση στην τροφή και μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης.

Advertisement

Από τη διατήρηση λοιπόν των ιεραρχιών και την αποφυγή συγκρούσεων έως τη μοιρασιά των πόρων και τη συνεργασία στο κυνήγι, πολλά είδη ζώων βασίζονται στην τάξη για να λειτουργούν ομαλά.

Το πιο όμως εντυπωσιακό από όλα είναι ότι, σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει, αρκετά ζώα τιμωρούν – συχνά σκληρά- όσους παραβαίνουν τους κανόνες.

Ακολουθούν κάποια ζώα που τιμωρούν τους παραβάτες της κοινότητάς τους όταν εκείνοι παραβαίνουν τους κανόνες και κάνουν του… κεφαλιού τους.

Μυρμήγκια: Οι «μάστορες» της οργάνωσης

Τα μυρμήγκια είναι πραγματικά «μάστορες» της οργάνωσης. Κάθε μέλος της αποικίας εργάζεται για έναν κοινό στόχο. Όσοι αποφεύγουν τα καθήκοντά τους ή προσπαθούν να αναπαραχθούν ενώ δεν τους επιτρέπεται, μπορεί να δεχθούν επιθέσεις, να περιοριστούν, να εκδιωχθούν ή ακόμη και να θανατωθούν από τα άλλα μυρμήγκια.

Αυτές οι μορφές τιμωρίας διασφαλίζουν ότι κανένα μέλος δεν διαταράσσει την αποτελεσματικότητα της αποικίας. Όλοι πρέπει να συμβάλλουν στη συνολική επιβίωση και λειτουργία της ομάδας.

Μέλισσες: Καμία ανοχή στη διατάραξη της τάξης

Οι μέλισσες ζουν σε εξαιρετικά οργανωμένες κοινωνίες, όπου κάθε μέλος έχει έναν συγκεκριμένο ρόλο. Η βασίλισσα είναι συνήθως η μόνη που αναπαράγεται, ενώ οι εργάτριες έχουν διάφορα καθήκοντα, όπως το να βρουν τροφή, να φροντίσουν τις προνύμφες και να προστατέψουν την κυψέλη.

Οι μέλισσες εφαρμόζουν αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «αστυνόμευση των εργατριών» (worker policing). Αν μια εργάτρια μέλισσα γεννήσει αυγά, παραβιάζοντας τον αποκλειστικό αναπαραγωγικό ρόλο της βασίλισσας, οι άλλες εργάτριες εντοπίζουν γρήγορα αυτά τα αυγά και τα καταστρέφουν. Η παραβάτρια μέλισσα μπορεί επίσης να δεχτεί επίθεση ή να εμποδιστεί να συνεχίσει αυτή τη συμπεριφορά. Το συμφέρον της αποικίας είναι πάνω από όλα.

Λύκοι: Σεβασμός στην ιεραρχία

Οι λύκοι ζουν σε αγέλες όπου η οργάνωση και η δομή έχουν μεγάλη σημασία. Κάθε μέλος γνωρίζει τη θέση του μέσα στην ομάδα, ενώ τα κυρίαρχα μέλη καθοδηγούν τις κινήσεις και τις δραστηριότητες της αγέλης. Η ιεραρχία είναι σαφής.

Όταν ένας λύκος που είναι πιο κάτω στην ιεραρχία ή είναι νεότερος σε ηλικία αμφισβητήσει την εξουσία των κυρίαρχων μελών ή αγνοήσει τους κανόνες της ομάδας, οι αρχηγοί της αγέλης παρεμβαίνουν. Η «τιμωρία» μπορεί να περιλαμβάνει ακινητοποίηση του παραβάτη στο έδαφος, δαγκώματα προειδοποιητικού χαρακτήρα ή προσωρινό αποκλεισμό από ομαδικές δραστηριότητες.

Αυτές οι ενέργειες δεν αποσκοπούν στην πρόκληση σοβαρού τραυματισμού, αλλά στη διατήρηση της τάξης και της συνοχής της αγέλης. Για τους λύκους, ο αμοιβαίος σεβασμός και η τήρηση της ιεραρχίας είναι απαραίτητα στοιχεία για την επιβίωση ολόκληρης της ομάδας. Εάν τώρα η προβληματική συμπεριφορά συνεχιστεί, ο λύκος μπορεί ακόμη και να εκδιωχθεί από την αγέλη.

Σουρικάτες: Όλοι πρέπει να συνεργαστούν

Οι σουρικάτες είναι εξαιρετικά κοινωνικά ζώα που βασίζονται στη συνεργασία για την επιβίωσή τους. Κάθε μέλος της ομάδας έχει συγκεκριμένα καθήκοντα, όπως η αναζήτηση τροφής ή η επιτήρηση για πιθανούς θηρευτές.

Όταν κάποιο άτομο αμελεί τα καθήκοντά του, αγνοεί τα προειδοποιητικά σήματα ή δεν συνεργάζεται με την ομάδα, μπορεί να πάρει λιγότερη τροφή, να καταδιωχθεί, να δεχθεί επιθετική συμπεριφορά ή ακόμη και να απομακρυνθεί από την αποικία.

Για μια σουρικάτα, η μοναχική ζωή στην άγρια φύση είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς χάνει την προστασία και την υποστήριξη της ομάδας. Γι’ αυτό, η απομάκρυνση θεωρείται μία από τις πιο αυστηρές μορφές τιμωρίαςπου μπορεί να υποστεί.

Πίθηκοι καπουτσίνοι: Η δικαιοσύνη έχει σημασία

Οι πίθηκοι καπουτσίνοι είναι γνωστοί για την ευφυΐα και την αίσθηση δικαιοσύνης που έχουν στις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις. Ζουν σε ομάδες όπου η συνεργασία και η ανταλλαγή πόρων παίζουν σημαντικό ρόλο.

Όσα μέλη κλέβουν τροφή, συμπεριφέρονται βίαια ή παραβιάζουν κοινωνικούς κανόνες, όπως αυτούς που σχετίζονται με την αμοιβαία περιποίηση (grooming), μπορεί να δεχθούν επιθέσεις ή να απομονωθούν από μέλη της ομάδας.

Έρευνες επίσης έχουν δείξει ότι οι καπουτσίνοι αντιδρούν άσχημα όταν αντιλαμβάνονται άνιση μεταχείριση. Για παράδειγμα, αν δύο ζώα εκτελέσουν την ίδια εργασία αλλά ο ένας πάρει καλύτερη ανταμοιβή από τον άλλον, ο αδικημένος μπορεί να αρνηθεί να συνεργαστεί, να πετάξει την ανταμοιβή του ή να εκδηλώσει έντονη δυσαρέσκεια.

Αυτή η συμπεριφορά δείχνει ότι οι καπουτσίνοι δεν ενδιαφέρονται μόνο για την ανταμοιβή τους, αλλά και για το κατά πόσο η κατανομή των πόρων είναι δίκαιη. Και σε αυτή την περίπτωση η συνοχή της ομάδας είναι πάνω από όλα.

Ψάρια-καθαριστές (Cleaner Fish): Η εμπιστοσύνη είναι το κλειδί

Τα ψάρια-καθαριστές έχουν έναν μοναδικό ρόλο στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Αφαιρούν παράσιτα από το σώμα μεγαλύτερων ψαριών, δημιουργώντας μια σχέση αμοιβαίου οφέλους: τα μεγάλα ψάρια απαλλάσσονται από τα παράσιτα και τα ψάρια-καθαριστές εξασφαλίζουν την τροφή τους.

Ωστόσο, μερικές φορές τα ψάρια-καθαριστές «κλέβουν», δαγκώνοντας υγιές δέρμα ή ιστό αντί να αφαιρούν παράσιτα. Όταν συμβεί αυτό, τα μεγαλύτερα ψάρια αντιδρούν αμέσως, συχνά κυνηγώντας τα ή απομακρύνοντάς τα.

Με την πάροδο του χρόνου, τα ψάρια-καθαριστές χάνουν «πελάτες». Χωρίς την εμπιστοσύνη των άλλων ψαριών, θα δυσκολευτούν να βρουν τροφή και να επιβιώσουν.

Αυτό που έχουμε να πούμε σαν συμπέρασμα είναι ότι η ιδέα των κανόνων και των συνεπειών δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινες πρακτικές. Αποθαρρύνοντας την παραβίαση των κανόνων, τα πιο πάνω ζώα δημιουργούν ισχυρές και σταθερές κοινότητες, κάτι που εξασφαλίζει την επιβίωσή τους. Η μεταξύ τους συνεργασία τα βοηθά να βρίσκουν τροφή, να προστατεύουν το ένα το άλλο και να μεγαλώνουν χωρίς προβλήματα τα μικρά τους. Στη φύση, η επιβίωση συχνά εξαρτάται από την ομαδική εργασία και τα άτομα που συμπεριφέρονται όπως θέλουν μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο ολόκληρη την ομάδα.

Με άλλα λόγια οι «τιμωρίες» αυτές λειτουργούν ως μέσο αποτροπής αντικοινωνικών συμπεριφορών. Και ένα ιδιαίτερα σημαντικό: Οι κοινωνίες αυτές μας υπενθυμίζουν ότι η συνεργασία και ο σεβασμός προς τους άλλους δεν είναι μόνο σημαντικά για εμάς τους ανθρώπους, αλλά για τη ζωή συνολικά.