Όλα όσα δεν ξέρατε για το πεπόνι

Ψάχνω λίγο μέσα στα απλωμένα άχυρα για να κόψω πέντε ώριμα, ισάριθμα των συνδαιτυμόνων. Ξεχωρίζουν εύκολα, καθώς αποχωρίζονται από το κοτσάνι δίχως αντίσταση. Τα προσκομίζω ύστερα με επισημότητα στο υπαίθριο τραπέζι, είναι όμως πολύ μικρά, τα κοιτούν όλοι με μισό μάτι, το ίδιο κι εμένα που τα καλλιεργώ. Αμίλητος τα κόβω, αφαιρώ τα κουκούτσια, πασπαλίζω συγκρατημένα με καυτερή πάπρικα και σερβίρω από μισό στο χέρι, δίχως πιάτο. Με την πρώτη κιόλας μπουκιά, όλα αλλάζουν. Ακούγονται μόνο μουγκρητά απόλαυσης και εκστατικά επιφωνήματα, κάποιος λέει πως είναι το πιο νόστιμο πεπόνι που έχει φάει ποτέ του, συναινούν και άλλοι. «Πρόκειται προφανώς για ξεχωριστή ποικιλία, πού την ξετρύπωσες;» με ρωτούν.

Advertisement

Θα μπορούσα να αραδιάσω έναν σκασμό ιστορίες για να πυκνώσω το μυστήριο, βασισμένες πάντως σε πραγματικά γεγονότα. Για τους πολύτιμους δηλαδή σπόρους που μου έφερε ένας φίλος ναυτικός από την Ιαπωνία, για το προσκύνημα που οργάνωνα κάποτε για τη Μέκκα του πεπονιού, το Ουζμπεκιστάν, στο οποίο καλλιεργούνται περίπου εκατόν πενήντα παραδοσιακές ποικιλίες. Επικράτησε όμως η φιλαλήθης πλευρά μου, επειδή θεωρώ το ζήτημα σοβαρό. «Όχι, παιδιά, απλές κανταλούπες είναι. Η μόνη διαφορά τους είναι πως καλλιεργήθηκαν άνυδρα». Και εξήγησα κατόπιν τι σημαίνει αυτό: βαθύ σκάψιμο του παρτεριού φθινοπωριάτικα, με αναποδογύρισμα του εδάφους, ώστε να ευνοηθεί το έδαφος από τις βροχοπτώσεις και να διεισδύουν οι ρίζες βαθύτερα. Ενσωμάτωση γενναίας ποσότητας κοπριάς στα τέλη του χειμώνα. Ανοιξιάτικη σπορά σε σχετικά μεγάλο βάθος και κοντινές αποστάσεις. Εδαφοκάλυψη με άχυρο μόλις τα φυτά μεγαλώσουν αρκετά. Και, φυσικά, καθόλου πότισμα. Έτσι, τα πεπόνια μένουν μικρά, η γεύση τους όμως είναι συμπυκνωμένη και το άρωμα ακαταμάχητο.

Μετά το γεωργικό φροντιστήριο, σειρά έχουν οι αυτοσχέδιες γκουρμεδιές: περιχύνω τα υπόλοιπα μισά με σόγια σος και σακέ, εκτός από ένα, στο οποίο προσθέτω λίγο ροκφόρ με μέλι. Ενθουσίασαν αμφότερα, το πεπόνι αγαπάει βλέπετε πολύ τις umami πινελιές και τις περίπλοκες γεύσεις. Με βάση τις αρχές που ακολουθώ, πρέπει να τρώγεται μόνο του, επειδή όταν συνδυάζεται με άλλη τροφή η πέψη του επιβραδύνεται, με συνέπεια να προκαλείται τυμπανισμός. Αλλά εντάξει, μία στις τόσες, όταν είναι για καλό σκοπό, το ρίχνω λίγο έξω. Τους πήγα μετά στο μποστάνι για να μαζέψουν «όσα θέλετε…», μετάνιωσα κάπως για την προτροπή μου, φοβάμαι ότι δεν άφησαν και πολλά. Και χρειάζομαι μπόλικα για να ετοιμάσω το χειμερινό μου απόθεμα σε μαλακές φέτες αφυδατωμένου πεπονιού, ένα εξαίσιο σνακ, το οποίο φτιάχνω στον αφυγραντήρα τροφίμων, καρυκεύοντάς τες πρώτα με τριμμένη πιπερόριζα. Δεν πειράζει, για τους φίλους κάθε θυσία είναι θεμιτή.

Πατρίδα της άγριας πεπονιάς θεωρούνται οι τροπικές περιοχές της δυτικής Αφρικής, ενώ η εξημέρωσή της, η οποία βαθμηδόν μεγάλωσε και γλύκανε τους καρπούς της, είναι έργο των αρχαίων Αιγυπτίων. Χρειάστηκαν όμως μακραίωνες προσπάθειες διασταυρώσεων και η αφοσίωση πολλών γενεών καλλιεργητών μέχρι να προκύψουν, σε περιοχές που υπάγονται τώρα στο Ιράν, οι πιο σημαντικές από τις ποικιλίες πεπονιού που απολαμβάνουμε σήμερα. Για τη μετέπειτα διάδοσή τους φρόντισαν οι Άραβες και η εμμονή τους να εισάγουν την καλλιέργειά του σε όλες τις χώρες που κατακτούσαν.

Οι εκατοντάδες πια σήμερα ποικιλίες πεπονιών κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: τα μόσχοσμα δικτυωτά, τα λεία ή χειμερινά (σαν τη θρακιώτικη «χρυσή κεφαλή»), που ωριμάζουν όψιμα και αντισταθμίζουν με τη γλύκα τους τη σχετική απουσία αρώματος, και τις σφαιρικές κανταλούπες, που πήραν το όνομά τους από τους κήπους του Κανταλούπο, κοντά στη Ρώμη, όπου πρωτοκαλλιεργήθηκαν την εποχή της Αναγέννησης.

Οι εκατοντάδες πια σήμερα ποικιλίες πεπονιών κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: τα μόσχοσμα δικτυωτά, τα λεία ή χειμερινά και τις σφαιρικές κανταλούπες.

Απ’ όλα τα παραπάνω, κρατήστε οπωσδήποτε τη μικρή εισαγωγή στην άνυδρη καλλιέργεια, η οποία, λόγω των συνθηκών που διαμορφώνονται, φρονώ ότι θα μας απασχολεί ολοένα και περισσότερο μελλοντικώς. Είναι κατάλληλη για τα περισσότερα μονοετή είδη λαχανικών και φρούτων. Aν διαθέτετε κήπο, σας προτείνω με την πρώτη ευκαιρία να τη δοκιμάσετε.