Μικρής διάδοσης επώνυμο στο βόρειο τμήμα των Κυθήρων.
Η ετυμολογική του προέλευση πρέπει ν’ αναζητηθεί στο ουσ. φάρος με την κοινή ονομασία, που είναι αυτός που φωτίζει.
Advertisement
Σύμφωνα με την παράδοση, το επώνυμο ήρθε στα Κύθηρα από την Πελοπόννησο, (Μάνη),1 όπου πριν ήταν Φαράκος. Δεν υπάρχει όμως κανένα στοιχείο που να βοηθά στην επιβεβαίωση της παράδοσης αυτής. Η προέλευση του επωνύμου θα μπορούσε να αναζητηθεί πάντως και στα βαφτιστικά Fara και Faro (το τελευταίο είναι γερμανικό υποκοριστικό ονομάτων, όπως Faroato και Faramondo),2 όμως οι πιθανότητες να έχει σχέση το ελληνικότατο αυτό επώνυμο με άγνωστα στον ελληνικό χώρο βαφτιστικά μάλλον θα πρέπει να θεωρηθούν μηδενικές και καταγράφονται απλά επειδή έχουν διατυπωθεί. Το επώνυμο με τη μορφή Φάρος ανιχνεύεται από το 1635. Ο Francesco Faro αναφέρεται τότε ως πλοίαρχος και πλοιοκτήτης του πλοίου “S. Maria Maddalena et S. Zuan Battista”.3 Με τη μορφή Φαρόπουλος είναι γνωστό από το 1536, που αναφέρεται σε κατάλογο στρατευσίμων της περιοχής Χανίων και Αποκορώνου ο Jani Faropulo.4 Στην Κωνσταντινούπολη υπάρχει και τοπωνύμιο: Υπεραγία Θεοτόκος του Φάρου.5
Στα Κύθηρα, όπως αναφέρθηκε, το επώνυμο είναι γνωστό από τις αρχές του 18ου αι. Οι πρώτες αναφορές είναι από την ενορία του Αγίου Γεωργίου στα Φαρδουλιάνικα, όπου το 1721 αναφέρονται οι Giorgi Faro q. Jani και Jani Faro q. Dimitri.6 Οι εγγραφές αυτές επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι το επώνυμο παρατηρείται στην περιοχή λίγο νωρίτερα, πιθανόν από τα τέλη του 17ου αι., ενώ το πιο πιθανό είναι να πρόκειται για παρωνύμιο. Στις ενορίες στα Φαρδουλιάνικα, στον Ποταμό, εμφανίζονται κατά το 18ο αι. συνεχώς οικογένειες με το επώνυμο, το οποίο στη συνέχεια εμφανίζεται στον Καραβά. Κατά το 19ο αι. αναφέρονται και αποδημίες της οικογενείας. Ο Παν. Φάρος βρίσκεται στην Αίγυπτο7 στο τέλος του 19ου-αρχές του 20ού αι. και λίγο αργότερα στις ΗΠΑ οι Δ. Π. Φάρος και Γρηγ. Π. Φάρος.8
Σήμερα στα Κύθηρα υπάρχουν λίγες οικογένειες από τον Καραβά, από τις οποίες προέρχονται και οι λίγες, επίσης, οικογένειες με κυθηραϊκή καταγωγή στην Αθήνα.
Το επώνυμο αναφέρεται και στη Βοιωτία και, κατά την παράδοση των οικογενειών αυτών, πρόκειται για καταγόμενους από την Ήπειρο και το επώνυμό τους προέρχεται από τη λέξη φάρα (=συντεχνία). Δεν έχει διαπιστωθεί καμία σχέση των κυθηραϊκών οικογενειών με αυτές.
Σημειώσεις
1. Kυθηραϊκή ζωή, σελ. 326.
2. Kρητικά επώνυμα, σελ. 384.
3. Αγγ. Πανοπούλου, Όψεις της ναυτιλιακής κίνησης του Χάνδακα το 17ο αι., Kρητική Eστία, Xανιά 1988, σελ. 192.
4. Κατάλογος στρατευσίμων, σελ. 304.
5. Κουκουλές, Βυζαντινών βίος και πολιτισμός, 4ος, σελ. 137.
6. Απογραφές Kυθήρων, Α 1049, 1050.
7. Kυθηραϊκή Eπετηρίς,Β΄, σελ. 71.
8. Kυθηραϊκή Eπιθεώρησις, σελ. 211.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Τα κείμενα για τα επώνυμα και τοπωνύμια, τα οποία δημοσιεύονται εδώ, είναι τα ίδια με όσα έχουν δημοσιευθεί στα αντίστοιχα βιβλία μας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ, ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΑ ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ και ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ, τα οποία έχουν εκδοθεί από την Εταιρεία Κυθηραϊκών Μελετών (κυκλοφορούν και στα αγγλικά από: Kytherian Association of Australia, Kyhterian World Heritage Fund και Kytherian Publishing and Media). Από τις αναδημοσιεύσεις εδώ απουσιάζουν συνήθως οι βιβλιογραφικές και λοιπές σημειώσεις, είναι δε ευνόητον ότι για να αποκτήσει ο αναγνώστης πλήρη εικόνα για κάθε επώνυμο ή τοπωνύμιο είναι απαραίτητο να διαβάσει και τις εκτενείς αναφορές στα εισαγωγικά σημειώματα των παραπάνω βιβλίων, καθώς, χωρίς αυτά, οι γνώσεις του για το θέμα θα παραμένουν ελλιπείς.
Οι εκδόσεις στα Ελληνικά διατίθενται από την Εταιρεία Κυθηραϊκών Μελετών (βλ. στοιχεία στο σχετικό link σε αυτόν εδώ τον ιστότοπο) και στα Κυθηραϊκά βιβλιοπωλεία.
