Τα σκουπίδια της οργής

Το κάδρο είναι σταθερό. Χρόνια καρφωμένο στο ίδιο σημείο. Η εικόνα είναι πολύ ελκυστική. Εχει όλα τα απαραίτητα συστατικά για να σε γοητεύσει.

Τοπίο λουσμένο στον ήλιο, νερά γαλανά και κρυστάλλινα, γραφικές γωνιές, δυο-τρεις φολκλόρ πινελιές. Και μια υπόσχεση ελευθερίας, ξεγνοιασιάς, ευζωίας. Σχεδόν κινηματογραφική.

Advertisement

Πάνω σε αυτό το δελεαστικό οικοδόμημα έχει στηθεί η πρόταση των καλοκαιρινών προορισμών στη χώρα, με τα νησιά να κρατούν τα ηνία της θελκτικότητας.

Τα χρόνια περνούν και η εικόνα παραμένει ακλόνητη. Γίνεται όχημα για την προσέλκυση επισκεπτών, πελατών, αγοραστών, επενδυτών. Ενας μηχανισμός ζωτικής ανάπτυξης.

Ενας μηχανισμός που –φευ– στέκεται μόνο στην επιφάνεια. Στη σταθερή εικόνα.

Στην πραγματικότητα, πίσω από την εικόνα τίποτα δεν είναι σταθερό. Ολα κινούνται. Οι ισορροπίες μετατοπίζονται. Ο κόσμος πληθαίνει, ο τόπος όμως δεν απλώνεται. Οι απαιτήσεις σε πόρους και υποδομές μεγαλώνουν, το αποτύπωμα βαραίνει.

Πώς διαχειρίζεσαι το πολύτιμο υλικό που αξιοποιείς ως όχημα ανάπτυξης και επιβίωσης; Πώς το διατηρείς, πώς αντιμετωπίζεις τη φθορά του;

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα σκουπίδια γίνονται αιτία πυρκαγιάς. Δεν είναι η πρώτη φορά που ένας κορεσμένος ή κακοδιατηρημένος ΧΥΤΑ υπενθυμίζει το μέγεθος του προβλήματος. Του προβλήματος των σκουπιδιών στη χώρα. Δεκαετίες τώρα «αναζητείται» λύση, ή μάλλον δικαιολογία για τη μη λύση του. Από τότε που ο Κουρουπητός στην Κρήτη απέκτησε ευρωπαϊκό ενδιαφέρον, μέχρι τη μικρή χωματερή στην Ανδρο που κατέρρευσε μέσα στη θάλασσα πριν από 15 χρόνια.

Τρεις πυρκαγιές ξέσπασαν από σκουπίδια τις προηγούμενες μέρες. Στην Πάρο, στη Λέρο, στη Λέσβο. Πέρα από τις πυρκαγιές από αμέλεια. Στο Ρέθυμνο η φωτιά στέρησε τη ζωή σε δύο πυροσβέστες εν ώρα καθήκοντος.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ξεσπά φωτιά στον ΧΥΤΑ στην Πάρο. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο ΧΥΤΑ στην Πάρο χτυπά συναγερμό. Δυστυχώς.

Είναι όμως η πρώτη φορά που η πυρκαγιά που ξέσπασε στον ΧΥΤΑ στο κοσμοπολίτικο πλέον νησί των Κυκλάδων έγινε η αφορμή για να καεί μια έκταση που μετριέται στο εμβαδό της Σχοινούσας και της Δονούσας μαζί.

Είναι επίσης η πρώτη φορά που μια τέτοια καταστροφή οδηγεί στη σύλληψη ενός δημάρχου και αντιδημάρχου καθαριότητας, καθώς και του εργολάβου του φορέα διαχείρισης απορριμμάτων. Γιατί τα σκουπίδια (θα έπρεπε να) είναι μια από τις τρεις βασικές προτεραιότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μαζί με τον φωτισμό και το οδικό δίκτυο.

Θα έπρεπε. Αλλά δεν είναι, όπως αποδείχθηκε ξανά.

Κάποια στιγμή πιάνεις πάτο. Ή μάλλον, πιάνεις αποκαΐδια.

Και σήμερα στην Πάρο πιάνουν αποκαΐδια. Αποκαΐδια της φύσης, των ζώων, των περιουσιών που αφέθηκαν στις φλόγες, επειδή η Πάρος και η κάθε Πάρος θάβει τα σκουπίδια της κάτω από το χαλάκι.

Και γαλουχημένη στον αυτοματισμό της (φρούδας) ευφορίας, αρκείται στο να προβάλλει το «elliniko kalokeri» με etiquette, επίδειξη νεοπλουτισμού και styling αρχαίας θεότητας. Το κάδρο πλαισιώνουν η έξαρση του real estate σε κάθε γωνιά, με οικόπεδα να φιγουράρουν ακόμα και στα social media, ντιζάιν βίλες προς πώληση ή εκμετάλλευση, infinity πισίνες (ελέω αφαλάτωσης), σεφ, μετρ, πιλάτες και shopping. Αλλά και κυκλοφοριακή συμφόρηση χιλιομέτρων, με μπετονιέρες, φορτηγά ή μπουλντόζες, βυτία νερού ή άντλησης λυμάτων και χιλιάδες ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα. Πώς να διαχειριστείς τον κόσμο όταν δύο ή τρία πλοία έρχονται ταυτόχρονα…

Την εμπειρία ολοκληρώνουν ολίγον πολιτισμός και μια πολυπολιτισμική (πλέον) γαστρονομία. Και, φυσικά, το γλέντι με τις λευκές πετσέτες να ανεμίζουν, σε δύο παραστάσεις καθημερινά. Γιατί το κέφι ανάβει δύο φορές, στις 8 μ.μ. και στις 10 μ.μ. Ή ένα πανηγύρι, από τα πολλά και περιζήτητα, που μπορεί και να εκτυλίσσεται ανενόχλητο την ώρα που από την πλαγιά του βουνού οι φλόγες έχουν φθάσει στην κορυφή.

Μετά το «γλέντι» έρχεται όμως εκείνη η ώρα που τα θαμμένα κάτω από το χαλάκι ξεχειλίζουν, που ο πολιτισμός της καθημερινότητας παίρνει φωτιά από το συνονθύλευμα που έχει μαζευτεί και η φωτιά σε ξεμπροστιάζει. Φανερώνει το εφήμερο και επιφανειακό. Την αποποίηση της ευθύνης, την έλλειψη συνείδησης.

Γιατί πώς μπορείς να πουλάς πολιτισμό, ευζωία και μια εικόνα ειδυλλιακή όταν εσύ δεν υπηρετείς την ουσία αυτών των λέξεων; Πώς μπορείς να μιλάς για βιωσιμότητα και ανάπτυξη όταν εσύ δημιουργείς τις συνθήκες μιας καταστροφής;

Δεν μιλάμε για περιπτώσεις όπως της Κοπεγχάγης, όπου η διαχείριση των απορριμμάτων όχι μόνο απαλλάσσει από την επιβάρυνση εκατοντάδων χιλιάδων τόνων σκουπιδιών, παράγει δε και ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και θερμότητα για τα νοικοκυριά. Ενώ ο χώρος διαχείρισης των απορριμμάτων αποτελεί ταυτόχρονα δημόσιο χώρο αναψυχής.

Δεν θα τολμούσαμε να σκεφτούμε το αν και πότε θα φθάσουμε σε αυτό το επίπεδο. Ομως είναι θέμα πολιτισμού, κουλτούρας, παιδείας και συλλογικής ευθύνης. Τόσο της ευθύνης του κράτους και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όσο και της ατομικής και κοινωνικής συνείδησης. Γιατί κάποια στιγμή και η κοινωνία, οι πολίτες, θα πρέπει να διεκδικήσουν έμπρακτα τη βιωσιμότητα στον τόπο τους. Οχι μόνο την επιχειρηματική αξιοποίησή του.

Σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν ενδιάμεσα βήματα. Και αυτά έχουν να κάνουν με τη διαχείριση κάθε επιβάρυνσης. Εν προκειμένω στη διαλογή, συλλογή και εναπόθεση των απορριμμάτων. Αυτά συνδέονται απόλυτα με έναν τόπο που (θέλει να) είναι θελκτικός προορισμός. Ενας τόπος που έστω και εποχικά, δέχεται πολλαπλάσιο αριθμό επισκεπτών. Η επιβάρυνση, η φθορά, δεν είναι εποχική. Είναι σωρευτική.

Τα σκουπίδια δεν κρύβονται. Δεν εξαφανίζονται κάτω από το χαλί.

Μια μέρα ξεχειλίζουν. Και ενίοτε μπορεί να πάρουν φωτιά.

Και τότε θα γίνουν τα σκουπίδια της οργής.