Μαρινέλλα: Δέκα μεγάλοι σταθμοί στη ζωή ενός μύθου

Γεννήθηκε Κυριακή Παπαδοπούλου, μεγάλωσε ως Κική και έλαμψε ως Μαρινέλλα επί έξι και πλέον δεκαετίες. Συνδέθηκε με τον κορυφαίο λαϊκό ερμηνευτή μιας ολόκληρης εποχής, μεγάλους συνθέτες και νεότερους τραγουδιστές των επόμενων γενιών. Παρέδωσε μαθήματα δεύτερης φωνής, άλλαξε τα ήθη της νυχτερινής διασκέδασης («μια πίστα με ανθρώπινο πρόσωπο» έλεγε ο Μάνος Ελευθερίου), άφησε ανεξίτηλες ερμηνείες και ανανέωσε την ίδια την καριέρα της πολλές φορές. Η Μαρινέλλα έφυγε από τη ζωή το Σάββατο (28.03), νικημένη πια αλλά πάντα νικήτρια.

Από τη λαμπερή διαδρομή της επιλέγουμε 10 μεγάλους σταθμούς:

Advertisement

Μόνη στη σκηνή

Στα 17 της ακολούθησε ως ερασιτέχνις ηθοποιός τον θίασο της Μαίρης Λωράνς, που έκανε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Δίπλα της, οι ανερχόμενοι τότε Κώστας Βουτσάς και Μάρθα Καραγιάννη, αλλά και η Σόνια Δήμου, ο Γιάννης Τζαννετάκος και η χορεύτρια Ντέπυ Φιλοσόφου. Ενα βράδυ η τραγουδίστρια του θιάσου αρρώστησε και η Μαρινέλλα, που ήξερε απ’ έξω τα τραγούδια, την αντικατέστησε στον Παλαμά Καρδίτσας. Τραγούδησε το «Ο Ανθρωπός μου» της Σοφίας Βέμπο (το μεγάλο της «πρότυπο»), σε μουσική του Μενέλαου Θεοφανίδη και στίχους του Μίμη Τραϊφόρου, αλλά και το «Μαλαγκένια». Με τον τρόπο αυτόν έγινε η βασική τραγουδίστρια του θιάσου.

Με τον Στέλιο Καζαντζίδη

Το 1956 μπήκε στο Στρατιωτικό Θέατρο Θεσσαλονίκης ως τραγουδίστρια και παράλληλα ξεκίνησε την καριέρα της στο κέντρο «Πανόραμα» της Νέας Ελβετίας, πίσω από το γήπεδο του Αρη, όπου ο τραγουδοποιός Τόλης Χάρμας άλλαξε το όνομά της από Κική Παπαδοπούλου σε Μαρινέλλα, από το ομότιτλο τραγούδι του. Στο μαγαζί εργαζόταν ως μπουζουξής ο Στέλιος Ζαφειρίου, ο οποίος στα επόμενα χρόνια θα την ακολουθούσε μονίμως στα σόλο προγράμματά της. Τον Αύγουστο του 1957 επισκέπτεται το «Πανόραμα» ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο οποίος της κάνει κομπλιμέντο για τη φωνή της όταν την ακούει στο «Πιο Πικρό Ψωμί» του Γιώργου Μητσάκη. Η γνωριμία τους συνεχίζεται μέσα στη βάρκα του πατέρα της, καθώς και οι δύο αγαπούν το ψάρεμα (συνήθεια που θα κρατήσουν ως τα τελευταία τους χρόνια). Εκεί ο  Καζαντζίδης της ζήτησε να γίνει το σεγόντο του. Από το παραθαλάσσιο κέντρο «Λουξεμβούργο» της Θεσσαλονίκης, όπου έκαναν τις πρώτες τους επιτυχημένες εμφανίσεις, στις 12 Νοεμβρίου του 1957 κατέβηκαν στην Αθήνα.

Θεοδωράκης και Χατζιδάκις

Με τον Στ. Καζαντζίδη, τον οποίο παντρεύεται το 1964, είναι το κορυφαίο ερμηνευτικό ζευγάρι της δεκαετίας του ’60. Οι διφωνίες τους στα μεγάλα τραγούδια της δεκαετίας είναι, σύμφωνα με νεότερους ερμηνευτές, σχεδόν ακοπιάριστες. Στην «Πολιτεία Α’» του Μίκη Θεοδωράκη ερμηνεύουν έξι: «Βράχο – Βράχο τον Καημό μου», «Παράπονο», «Ο Μετανάστης», «Καημός», «Σαββατόβραδο» και «Εχω μια Αγάπη», σε ποίηση Δημήτρη Χριστοδούλου και Τάσου Λειβαδίτη (τα δύο τελευταία). Τον Μάρτιο του 1961, στο θέατρο «Κεντρικόν» τραγουδούν τέσσερις συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι: «Αθήνα», «Κουρασμένο Παλικάρι», «Ο Κυρ Αντώνης», «Το Πέλαγο Είναι Βαθύ» σε ποίηση Νίκου Γκάτσου (τα δύο πρώτα). Η ίδια θα τραγουδήσει αργότερα την «Ομορφη Πόλη» του Θεοδωράκη, από τους «Λιποτάκτες», και το «Αγάπη μου (Φαίδρα)» προσθέτοντας δύο ακόμη μεγάλα τραγούδια στη δισκογραφία της.

«Σταλιά-Σταλιά» και «Ανοιξε Πέτρα»

Μακριά από τον Καζαντζίδη, με τον οποίο χωρίζουν τον Σεπτέμβριο του 1966, ξεκινάει το στήσιμο της προσωπικής της καριέρας. Η εκκίνηση γίνεται με το «Σταλιά-Σταλιά» του Γιώργου Ζαμπέτα σε στίχους Διονύση Τζεφρώνη (1967), το οποίο αρχικά προοριζόταν για την Αλίκη Βουγιουκλάκη στην ταινία «Η Κόρη μου η Σοσιαλίστρια». Η μεγάλη σταρ το αρνήθηκε επειδή «ταίριαζε στον Καζαντζίδη» και η Μαρινέλλα ζήτησε από τον Ζαμπέτα να το πει εκείνη. Το 1968 ακολούθησε η «εκτόξευση». Ο Γιάννης Δαλιανίδης προετοίμαζε το κινηματογραφικό του μιούζικαλ «Γοργόνες και Μάγκες» και σκέφτηκε να τη βάλει να τραγουδήσει ζωντανά σε κάποια σκηνή. Ο Μίμης Πλέσσας συμφώνησε και της έγραψε το μοντέρνο κομμάτι «Πες μου Πού Πας». Ο Δαλιανίδης, ωστόσο, αναζητούσε κάτι που θα ξάφνιαζε τους πάντες. Ετσι γράφτηκε από τον Λευτέρη Παπαδόπουλο το «Ανοιξε Πέτρα», που θύμιζε δημοτικό στους στίχους και ήταν επικό στη μουσική. Σύμφωνα με μαρτυρία του Μ. Πλέσσα, μάλιστα, ο χρόνος πίεζε, γιατί σε δύο μέρες έπρεπε να γυριστεί η σκηνή. Ετσι λοιπόν αναγκάστηκε να μπει στο στούντιο: εκείνη η «εσπευσμένη» ηχογράφηση είναι και αυτή που ακούγεται στην ταινία.

Από την πίστα στις μπουάτ

Εχοντας επιβάλει έναν διαφορετικό τρόπο διασκέδασης στην παραλιακή Αθήνα –μόνη της ή με τον Τόλη Βοσκόπουλο, με τον οποίο παραμένουν παντρεμένοι από το 1973 έως το 1981– παίρνει μια μεγάλη απόφαση: τη συνεργασία με τον τραγουδοποιό Κώστα Χατζή. Προκύπτει, λοιπόν, η ιδέα ενός κοινού προγράμματος, στηριγμένου εξολοκλήρου σε καινούργιο υλικό, που θα καταγραφεί «ζωντανά» και στη δισκογραφία. Υστερα από προετοιμασία έξι μηνών, στις 28 Μαρτίου 1976, στην πλακιώτικη μπουάτ «Σκορπιός» η Μαρινέλλα και ο Κ. Χατζής παρουσιάζουν το πρόγραμμα «Ρεσιτάλ», με 52 καινούργια τραγούδια του συνθέτη («Τρελός ή Παλικάρι», «Γλυκό της Νιότης μου Πουλί», «Ολος ο Κόσμος Είσ’ Εσύ», «Σ’ Αγαπώ», «Σύνορα η Αγάπη δεν Γνωρίζει», «Η Αγάπη Ολα τα Υπομένει» κ.ά.). Ο τριπλός δίσκος που προέκυψε και κυκλοφόρησε το Πάσχα του 1976 πούλησε σχεδόν 500.000 αντίτυπα και μέχρι σήμερα συγκαταλέγεται στους 10 εμπορικότερους ελληνικούς δίσκους όλων των εποχών. Το υλικό αυτό ήταν η βάση για μια πολύχρονη παρουσία της Μαρινέλλας στην Πλάκα. Με τον Χατζή ξανασυνεργάστηκαν το 1980 στον δίσκο «Το Ταμ-Ταμ» και το 1987 στον δίσκο «Συνάντηση».

Η βασίλισσα του «Rex»

Το 1988 αλλάζει δισκογραφική εταιρεία ύστερα από 20 χρόνια και κυκλοφορεί τον Δεκέμβριο τον δίσκο «Τολμώ», από τη MINOS-EMI. Τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου πρωταγωνιστεί στη μετατροπή του ιστορικού κινηματογράφου «Rex» της οδού Πανεπιστημίου σε μιούζικ χολ. Αρθρα της εποχής κάνουν λόγο για 300 εκατ. δραχμές ώστε να μεταμορφωθεί σε θέατρο, ενώ την καινούργια του εποχή εγκαινιάζει η Μαρινέλλα με την εικαστική προσφορά του Γιάννη Τσαρούχη, ο οποίος διακοσμεί την οροφή του κτιρίου. Στο πρώτο πρόγραμμα έχει παρτενέρ της τον Βασίλη Τσιβιλίκα, σε μουσικοθεατρικές «ρεβί» σε σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή. Η παράσταση συνεχίζεται και το 1989, οπότε παρουσιάζει τον καινούργιο της δίσκο «Είσαι μια Θύελλα». Στο πρόγραμμα, αντί του Τσιβιλίκα, είχαν προστεθεί η ηθοποιός Δήμητρα Παπαδοπούλου και ο Στ. Φασουλής.

Η «άλωση» του Μεγάρου Μουσικής

Στις 27 Απριλίου 1998 μπαίνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών για τη συναυλία «Η Μαρινέλλα τραγουδά & θυμάται», όπου σε επιμέλεια του μουσικολόγου Λάμπρου Λιάβα επιλέγει ένα ρεπερτόριο μακριά από τον ήχο που έχει συνηθίσει το ακροατήριό της. Είναι μια «στροφή» σε σχέση με όσα είχαν προηγηθεί, καθώς εκτός από το δικό της ρεπερτόριο, τραγουδά και μεγάλα τραγούδια. Η «εισαγωγή» της βραδιάς μάλιστα είναι ένα «μπουκέτο» από το «Μινόρε της Αυγής» (Περιστέρης – Μάτσας), την «Αρχόντισσα» (Τσιτσάνης), το «Πριν το Χάραμα» (Παπαϊωάννου – Βασιλειάδης), το «Ας Ερχόσουν για Λίγο» (Σουγιούλ – Τραϊφόρος), «Ελα γι’ Απόψε» (Χαιρόπουλος) κ.ά. «Είμαστε ό,τι διατηρούμε στη μνήμη μας και στην καρδιά μας. Ο,τι αγαπάμε και μοιραζόμαστε με τους άλλους» γράφει η ίδια στο συνοδευτικό βιβλιαράκι του διπλού CD που κυκλοφορεί (BMG) με την ηχογράφηση εκείνης της βραδιάς.

Τραγούδια της Μεσογείου

Ηταν σαν να της το χρωστούσε το Ηρώδειο: μια μεγάλη συναυλία με ρεπερτόριο φευγάτο. Πραγματοποιήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 1999 για την ενίσχυση της Ενωσης «Μαζί για το Παιδί». Εκεί η Μαρινέλλα τραγούδησε «Με βάρκα… το τραγούδι», πάλι σε επιμέλεια του Λ. Λιάβα. Τραγούδια από όλη τη Μεσόγειο, αλλά και το δικό της ρεπερτόριο: «Θαλασσογραφία» του Διονύση Σαββόπουλου, «Αντρα μου Πάει» (τραγούδι των ελληνόφωνων της Κάτω Ιταλίας»), «Rom» (τραγούδι των Ρομά σε μουσική Νίκου Κυπουργού), «Μισιρλού» (Νίκος Ρουμπάνης), «Τσαντιρίμ Ούστουνε» (τουρκικός καρσιλαμάς σε πρώτη διασκευή του Στέλιου Καζαντζίδη). Από εκείνη τη συναυλία προέρχεται και η «διφωνία» που έκανε στη Σοφία Βέμπο μέσω της τεχνολογίας, στο «Κλαις».

Μαθήματα διφωνίας

Ο Γιώργος Νταλάρας δήλωσε ότι το «χρωστούσε» στην ερμηνεύτρια, η οποία ουσιαστικά τον βοήθησε στα πρώτα του βήματα, στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Απ’ ό,τι φάνηκε το χρωστούσαν και οι δύο στο κοινό τους. Τον Νοέμβριο του 2002 παραδίδουν μαθήματα διφωνίας στις συναυλίες του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, καθώς μοιράζονται δικά τους τραγούδια, αλλά και κορυφαίων συνθετών και ερμηνευτών (έξι από τα 21 που θα περάσουν τελικά στο CD της Minos έχουν τη στάμπα του Στέλιου Καζαντζίδη). Το «Πέλαγο Είναι Βαθύ» του Μάνου Χατζιδάκι περνάει ως μια από τις καλύτερες στιγμές τους, όπως και το «Αφού το Θες» του Μανώλη Χιώτη ή το «Ας Παν στην Ευχή τα Παλιά» του Απόστολου Καλδάρα. Η επιτυχία των κοινών εμφανίσεων μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη, σε ανοιχτούς χώρους στην Ελλάδα, στην Κύπρο, στην Αμερική, στον Καναδά, στην Αγγλία και στην Αυστραλία.

Ολυμπιακό «τσιγάρο»

Στις 29 Αυγούστου 2004 συμμετέχει μαζί με τους Χαρούλα Αλεξίου, Δήμητρα Γαλάνη, Γ. Νταλάρα και Γιάννη Πάριο στην Τελετή Λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας ερμηνεύοντας, μεταξύ άλλων, το τραγούδι του Χαράλαμπου Βασιλειάδη «Αναψε το Τσιγάρο», σε στίχους Γεράσιμου Κλουβάτου (πρώτη ερμηνεία Καίτη Γκρέι). Η δική της εμφάνιση, με ένα ολόλευκο φόρεμα πάνω σε πλατφόρμα, συμβόλιζε την Ελλάδα της εξωστρέφειας και του γλεντιού, καθώς την ίδια στιγμή διάφοροι «ηθοποιοί» τα έσπαγαν στα μπουζούκια και έμπαινε στον χώρο του ΟΑΚΑ το περίφημο Ντάτσουν με τα καρπούζια.