Ο παραπαίων Τραμπ είναι πιο επικίνδυνος από ποτέ

Κινδυνεύει ο Ντόναλντ Τραμπ να γίνει «κουτσή πάπια» (όπως αποκαλείται στις ΗΠΑ ένας πολιτικός σε αποδρομή) προτού καν φτάσει στα μισά της προεδρίας του;

Είναι γεγονός ότι τα προβλήματα του αμερικανού προέδρου πολλαπλασιάζονται και στο εξωτερικό και στο εσωτερικό. Αλήθεια είναι επίσης ότι και μόνο η σκέψη να είχαν απέναντί τους έναν αποδυναμωμένο Τραμπ είναι αρκετή για να κάνει εχθρούς και φίλους να νιώσουν μια κάποια ανακούφιση.

Advertisement

Για τους σκληροπυρηνικούς που κυβερνούν την Κίνα, το Ιράν και άλλους αντιπάλους της Αμερικής, το να βγουν αλώβητοι από τις εκστρατείες «μέγιστης πίεσης» του Τραμπ θα αποτελεί μια προπαγανδιστική νίκη ιστορικών διαστάσεων (αν και ούτε ο Σι Τζινπίνγκ ούτε, βεβαίως, το ιρανικό καθεστώς, ούτε κανένας άλλος από τους αυταρχικούς αρχηγούς κρατών δεν καταβλήθηκε ποτέ απόλυτα από τον τρόμο που προκαλεί ο Τραμπ στις φιλελεύθερες δημοκρατίες).

Από τη δική τους πλευρά, πολλοί σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ θα ήθελαν να δουν τον Τραμπ να σέρνεται μέχρι το τέλος της θητείας του. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ηγέτες στο Βερολίνο, το Ριάντ ή το Τόκιο εύχονται να χάσει ο Τραμπ τον πόλεμό του με το Ιράν ή να παραδεχθεί την ήττα του στην εμπορική αναμέτρηση με την Κίνα.

Η αποδυνάμωση των ΗΠΑ θα τρόμαζε τους συμμάχους της στην Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή, οι οποίοι απέχουν ακόμη χρόνια (στην καλύτερη περίπτωση) από το να μπορούν να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την όποια έξωθεν απειλή χωρίς την προστατευτική ομπρέλα της υπερδύναμης που εγγυάται (εδώ και δεκαετίες) την ασφάλειά τους.

Αλλά δεν θα είχαν κανένα πρόβλημα να τον έβλεπαν, οργισμένο και απομονωμένο και, κυρίως, αποδυναμωμένο από τα δικά του λάθη, να αποσυρόταν στον Λευκό Οίκο και να ασχολούνταν με τα σχέδια για την αίθουσα χοροεσπερίδων και τη θριαμβική αψίδα του.

«Κουτσή πάπια» ή ασημόραχο αρσενικό;

«Αυτή είναι μια εξέλιξη που πολλές κυβερνήσεις θα χαιρέτιζαν με ενθουσιασμό», όπως σχολιάζει ο Economist, ειδικά εάν μια συντριπτική ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου περιόριζε τον ασφυκτικό έλεγχο που ασκεί ο Τραμπ στο ίδιο του το κόμμα στο Κογκρέσο και επέβαλλε κάποιους περιορισμούς στη σχεδόν μοναρχική εξουσία του. Ωστόσο, σύμφωνα με τους Βρετανούς, «όποιος ελπίζει ότι η αποτυχία θα ταπεινώσει και θα σωφρονίσει τον Τραμπ, κρίνει λάθος τον άνθρωπο».

Σύντομα ο πολιτικός κόσμος μπορεί να τον θεωρεί όντως την πιο «κουτσή» από όλες τις «κουτσές πάπιες» που έχουν περάσει από τον Λευκό Οίκο, καθώς το Κογκρέσο θα αμφισβητεί τις επιθυμίες του ή οι χρηματοπιστωτικές αγορές θα εκδίδουν βαριές (και με υψηλό κόστος) ετυμηγορίες για τα MAGAνόμικς.

«Ομως ο Τραμπ ενδέχεται και να μη νοιάζεται για όλα αυτά. Ας ανησυχούν οι κοινοί θνητοί για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, τη δημόσια πολιτική και το δημοσιονομικό έλλειμμα της Αμερικής. Οσο παραμένει αρχιστράτηγος, μπορεί να εξασφαλίσει τη θέση του στην Ιστορία αναμορφώνοντας –ή καταστρέφοντας– τον κόσμο», σχολιάζει ο Economist.

Αυτό σημαίνει πως οι ξένες κυβερνήσεις θα πρέπει να πάψουν να ονειρεύονται «κουτσές πάπιες», με το βρετανικό έντυπο να τις προτρέπει, μάλιστα, να αρχίσουν να μελετούν τους «ορεινούς γορίλες» και κυρίως τη βία που είναι ικανό να ασκήσει ένα ασημόραχο, κυρίαρχο μεν αλλά γερασμένο αρσενικό, όταν αισθάνεται ότι ο χρόνος του τελειώνει.

Οπως συνοψίζεται στο βρετανικό δημοσίευμα, τα γερασμένα ασημόραχα αρσενικά τείνουν να συμπεριφέρονται με υπερβολική σκληρότητα στα μέλη της αγέλης που ηγούνται. Δεν διστάζουν να επιστρατεύουν τους κυνόδοντες και τα πανίσχυρα μπράτσα τους εναντίον των υποδεέστερων ζώων που παραφέρονται.

Αντιθέτως, όταν έρχονται αντιμέτωπα με ισχυρά αρσενικά από αντίπαλες ομάδες, συνήθως αποφεύγουν να έρθουν στα χέρια και περιορίζονται σε θορυβώδεις επιδείξεις κυριαρχίας (γράφοντας αυτές τις αράδες στο μυαλό του βρετανού συντάκτη ήρθε αμέσως η εικόνα του Τραμπ να στέκεται απέναντι από έναν γυμνόστηθο Βλαντίμιρ Πούτιν).

Ο πρώην… πικραμένος επέστρεψε διψώντας για εκδίκηση

Επιστρέφοντας στον Τραμπ, ο Economist σημειώνει πως κατά την πρώτη του θητεία, επίκεντρο της κοσμοθεωρίας του «Πρώτα η Αμερική» ήταν μια αίσθηση αδικίας και πικρίας. Γκρίνιαζε και παραπονιόταν ότι οι εμπορικοί εταίροι αλλά και οι σύμμαχοι της Αμερικής την απομυζούσαν επί πολλές δεκαετίες.

Οσο για την ευθύνη, την επέρριπτε στις αμερικανικές ελίτ που κυβέρνησαν τη χώρα μετά το 1945. Κατά τη γνώμη του ήταν είτε υπερβολικά ανίκανες είτε πολύ δειλές για να αξιοποιήσουν τον απαράμιλλο πλούτο και την ισχύ των ΗΠΑ προς όφελος των εθνικών τους συμφερόντων· και σαν να μην έφτανε αυτό, ενέπλεξαν τη χώρα και σε ατέρμονους πολέμους, πιστεύοντας αφελώς ότι μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο προς το καλύτερο.

Ο Τραμπ διατήρησε αυτή τη ρητορική της αδικίας και της πικρίας καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ωστόσο μετά την επανεκλογή του στην προεδρία έσπευσε να την εμπλουτίσει με ιμπεριαλιστικά στοιχεία.

Επιστρέφοντας στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025, χαρακτήρισε «ηλίθιους» τους προηγούμενους προέδρους επειδή μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο απομάκρυναν τις αμερικανικές δυνάμεις από τη Γροιλανδία (την οποία είχαν καταλάβει ώστε να μην την καταλάβουν οι Γερμανοί), αλλά και γιατί είχαν εκχωρήσει τον έλεγχο της Διώρυγας του Παναμά. Υποσχέθηκε, μάλιστα, να επανορθώσει αμφότερα αυτά τα λάθη.

Δεν επρόκειτο απλώς για επίδειξη δύναμης. Ο τόνος δόθηκε τον περασμένο Ιανουάριο, όταν αμερικανοί κομάντος απήγαγαν τον ηγέτη της Βενεζουέλας, επιτρέποντας έτσι στον Τραμπ να επιλέξει ο ίδιος έναν πιο πειθήνιο ηγέτη για την πλούσια σε πετρέλαιο χώρα. «Η αμερικανική κυριαρχία στο δυτικό ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά», είχε καυχηθεί τότε ο αμερικανός πρόεδρος.

Σήμερα, με τον Τραμπ να διανύει τον έκτο χρόνο του στον Λευκό Οίκο, στην αίσθηση της αδικίας και στην επιδίωξη της κυριαρχίας προστέθηκε ακόμη ένα στοιχείο: η διάθεση για εκδίκηση. Για αυτό πριν από έξι μήνες αποφάσισε –μοιραία, όπως φαίνεται– να συμμετάσχει στην επίθεση του Ισραήλ κατά του Ιράν, για να πάρει εκδίκηση.

Να τιμωρηθεί το Ιράν γιατί… έτσι

Στο «Regime Change», ένα εντυπωσιακά πληροφορημένο πρόσφατο βιβλίο για τη δεύτερη προεδρία Τραμπ, των Μάγκι Χάμπερμαν και Τζόναθαν Σουάν, ανταποκριτών των New York Times στον Λευκό Οίκο, περιγράφονται συναντήσεις στις οποίες ο Τραμπ ενθουσιάζεται με τη δυνατότητα να σκοτώσει τους κορυφαίους ηγέτες του Ιράν και να καταστρέψει τις ένοπλες δυνάμεις του, ανεξαρτήτως αν αυτό θα οδηγούσε σε ένα καλύτερο Ιράν. Οι αγιατολάδες και οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν ταπεινώσει διαδοχικούς αμερικανούς προέδρους και είχαν επίσης αποπειραθεί να δολοφονήσουν τον ίδιο τον Τραμπ. Τώρα, λοιπόν, του δινόταν η ευκαιρία να τους κάνει να πληρώσουν.

Ο δημοσίως διακηρυγμένος στόχος του πολέμου μπορεί να ήταν η ανατροπή του δεσποτικού καθεστώτος της Τεχεράνης, στο βιβλίο όμως περιγράφεται μια κλειστή συνάντηση του Τραμπ με στενούς συνεργάτες του κατά την οποία απορρίπτει την αλλαγή καθεστώτος ως «δικό τους πρόβλημα». Το αν είχε κατά νου τον ιρανικό λαό ή τον λαό του Ισραήλ δεν κατέστη σαφές στους παρευρισκομένους, ωστόσο όλοι αντιλήφθηκαν ότι ήθελε κυρίως να τιμωρήσει το Ιράν.

Πλέον, όμως, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, μεγάλο μέρος της οργής του Τραμπ στρέφεται εναντίον συμμάχων και εταίρων στην Ευρώπη, στην Ασία και στον αραβικό κόσμο, τους οποίους κατηγορεί ότι δεν τον βοήθησαν να ανοίξει αυτό το ζωτικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα.

Οσο για τη συνέχεια, «εάν η νίκη συνεχίσει να είναι ανέφικτη, να αναμένετε ότι ο Τραμπ θα εξακολουθήσει να διψά για εκδίκηση», προειδοποιεί ο Economist (με τους πιθανούς στόχους να είναι πολλοί, από μέλη του ΝΑΤΟ και την Ουκρανία έως τη Νότια Κορέα και την Κούβα). «Ο Τραμπ, ο οποίος βλέπει τον εαυτό του ως “άλφα αρσενικό” μέχρι το μεδούλι, δεν ήταν ποτέ πιθανό να εγκαταλείψει αθόρυβα την εξουσία. Τώρα που η κυριαρχία του απειλείται, ο κόσμος θα διαπιστώσει πως είναι πιο αποσταθεροποιητικός από ποτέ».