Η μικρή Μαρία του Εβρου και το μνημείο του ψέματος

Τον Αύγουστο του 2022, ομάδα 38 μεταναστών που προσπαθούν να μπουν παράνομα στην Ελλάδα μέσω Τουρκίας, από τον Εβρο, εγκλωβίζεται σε νησίδα, στην ελληνική πλευρά του ποταμιού. Στις 12 Αυγούστου, εμφανίζονται στα σόσιαλ μίντια μηνύματα οργής, που υιοθετούν μια τραγική «είδηση»: «Η 5χρονη Μαρία κείται νεκρή και άταφη 5 μέρες, σε μια νησίδα του Έβρου όπου εκτοπίστηκε μαζί με άλλους 39 Σύρους από τις ελληνικές δυνάμεις στα μέσα Ιουλίου. Η μητέρα της θρηνεί πάνω από το κορμάκι της που το βυθίζουν στο νερό για να το κρατάνε δροσερό & να το συντηρήσουν».

Η «είδηση» περιγράφει μια φρίκη. Έχει βέβαια μερικά στοιχεία που δεν κολλάνε: οι Σύροι βρίσκονται μέσα στο νερό από τα μέσα Ιουλίου, το νεκρό παιδί είναι πέντε μέρες άταφο και δεν αποσυντίθεται, βοηθάει σε αυτό και το ότι το βυθίζουν στο νερό «για να το κρατάνε δροσερό», διότι είναι γνωστό στους επιστήμονες της πληροφόρησης ότι η δροσιά δεν επιτρέπει την αποσύνθεση. Αλλά ποιος νοιάζεται για τις λεπτομέρειες –ή, ακόμα περισσότερο, ποιος θέλει η πραγματικότητα να του χαλάσει μια ωραία ιστορία; Σύντομα λοιπόν φουντώνει η σχετική «ειδησεογραφία» και η αναπαραγωγή της «είδησης» επινοεί περισσότερο σπλάτερ, περισσότερη οργή και περισσότερα δάκρυα. Ενα υπόγειο κύμα διαμαρτυρίας εναντίον της ανάλγητης και φονικής κυβέρνησης Μητσοτάκη κλιμακώνεται, αφού τα αρχικά δημοσιεύματα στα σόσιαλ μίντια σχεδόν αμέσως υιοθετούνται από τα περισσότερα επαγγελματικά ΜΜΕ – μεταξύ των οποίων και τα κρατικά.

Advertisement

Κι ύστερα, το δράμα έφτασε στο απόγειό του. Και η συγκίνηση με την οργή κλιμακώθηκαν όταν «διέρρευσε» το όνομα της μικρής νεκρής που μούλιαζε στο δροσερό νερό: Μαρία. «Μαρία λέν’ την Παναγιά, Μαρία λέν’ και σένα», πώς αλλιώς να πούνε τη μικρή Μαρία που τη δάγκωσε ο σκορπιός; Κάποιοι που ζητούσαν τεκμήρια άρχισαν να αντιμετωπίζονται ως απολογητές του Μητσοτάκη, ως «ακροκεντρώοι» ή δεν ξέρω πώς αλλιώς –δεν είμαι σίγουρος ότι είχε ανακαλυφθεί ήδη τότε ο όρος «φρουρά». Στο μεταξύ, ο τότε υπουργός Μετανάστευσης, Νότης Μηταράκης, υιοθέτησε και αυτός την εκδοχή της ύπαρξης της μικρής Μαρίας και, αντί να ζητήσει από τις αρχές μια σαφή αναφορά, μπήκε και αυτός στο κλίμα της πάνδημης θλίψης – όταν αργότερα έγινε σαφές ότι μικρή Μαρία δεν υπήρχε κι ότι ήταν μια επινόηση, ότι ήταν ένα ψέμα, πολλοί επισήμαιναν ότι ο υπουργός άλλαξε «αφήγημα», ότι ο υπουργός προσχώρησε στο ψέμα.

Οι μετανάστες τελικά πέρασαν στην Ελλάδα. Η μικρή Μαρία, που υποτίθεται ότι διατηρούνταν στο νερό του Έβρου, είπαν ότι τελικά τάφηκε στη νησίδα, η συγκίνηση μεγάλωνε έστω κι αν κανείς δεν μπορούσε να δώσει το στίγμα του υποτιθέμενου τάφου της. Η ιστορία πέρασε αμέσως στον ξένο Τύπο, στο σάιτ του γερμανικού περιοδικού Spiegel μάλιστα δόθηκε μεγάλη έμφαση, το θέμα επικαιροποιούνταν συνεχώς, οι εξελίξεις έτρεχαν, ο πόνος και η οργή για την ακροδεξιά κυβέρνηση Μητσοτάκη στην Ελλάδα ήταν πλέον υπόθεση της ευρωπαϊκής, σε λίγο και της παγκόσμιας κοινής γνώμης.

Στο μεταξύ, όταν οι αρχές άρχισαν να διερευνούν το περιστατικό και η κανονική δημοσιογραφία αναζήτησε τα τεκμήρια του δράματος, έγινε βεβαιότητα ότι νεκρή μικρή Μαρία δεν υπήρξε κι ότι όλη η ιστορία ήταν στημένη. Βόλευε βέβαια πολλούς. Βόλευε την αντιπολίτευση –που διεκδικούσε μια ηθική καταδίκη της κυβέρνησης και την κατάταξή της στις ακροδεξιές δυνάμεις. Βόλευε τους οπαδούς του διαδικτυακού χάους, που επενδύουν στο συναίσθημα. Βόλευε τα αντιπολιτευόμενα ΜΜΕ, πολλά από τα οποία έχουν ξεχάσει τους κανόνες της δημοσιογραφίας και, στον ανταγωνισμό με τα σόσιαλ μίντια, σπεύδουν να μιμηθούν τις ευκολίες τους, διεκδικώντας την άμεση εξαργύρωση θορύβου. Βόλευε, γενικώς, όσους έκαναν και συνεχίζουν να κάνουν πολιτική με συναισθήματα –με την οργή, την αγανάκτηση, με τις εντυπώσεις.

Τηρουμένων των αναλογιών, το δηλητήριο του φανταστικού σκορπιού ο οποίος δάγκωσε τη φανταστική μικρή Μαρία είχε τη σύνθεση των ξυλολίων που, αργότερα, μετά το τρομερό δυστύχημα των Τεμπών, επινοήθηκαν για να ξεσηκωθεί ο οργισμένος κόσμος κατά του Μητσοτάκη.

Ακόμα και η δυσφήμηση της χώρας ως ρατσιστικής και φονικής, κι αυτή ήταν μέρος της ίδιας μηχανής που είχε στήσει το ψεύτικο θέμα. Το γεγονός ότι, ύστερα από μερικούς μήνες, ακόμα και το Spiegel απέσυρε τα δημοσιεύματά του, αρχικά υιοθετώντας αμφιβολίες για κάποιες από τις «πληροφορίες» και τελικά κατεβάζοντάς τα από τη σελίδα του, λέει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται πολλά ΜΜΕ, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Oπως και στα ξυλόλια, έτσι και στην ανύπαρκτη νεκρή μικρή Μαρία του Έβρου ανακατεύτηκαν πολλά πρόσωπα, ο ρόλος των οποίων δεν ξεκαθαρίστηκε ποτέ. Ανακατεύτηκαν εκπρόσωποι ΜΚΟ με αντικείμενο το Προσφυγικό που έκαναν και τους δημοσιογράφους. Ανακατεύτηκαν προσωπικότητες του διαδικτύου που υιοθέτησαν ασμένως χωρίς διασταύρωση τις ψεύτικες φήμες. Ανακατεύτηκε και μια κυρία ονόματι Μπάιντα Αλ Σάλεχ, μόνιμη κάτοικος ενός χωριού στη Ρηνανία, συγγραφέας στα αραβικά, που είχε εμφανιστεί ως πρόσφυγας στον Έβρο υποτίθεται με τη γιαγιά της. Όταν οι μετανάστες ζήτησαν άσυλο πρόσφυγα και μεταφέρθηκαν στη Δράμα, αυτή τους εγκατέλειψε, παράτησε και την ανύπαρκτη γιαγιά της και, σύντομα, από την Αθήνα πέταξε για τη Γερμανία. Κακώς, πολύ κακώς, η ελληνική κυβέρνηση δεν διεκδίκησε δικαστική διερεύνηση του ρόλου της σε εκείνο το γιγαντιαίο αποσταθεροποιητικό ψέμα.

Η ανύπαρκτη μικρή νεκρή Μαρία ήταν ένα φάντασμα, μιας οργανωμένης δολιοφθοράς κατά της ελληνικής κυβέρνησης και, κατά προέκταση, κατά του ελληνικού κράτους. Ο Αλέξης Τσίπρας, προφανώς, ήταν ανάμεσα στα πρόσωπα που επιδίωξε να εκμεταλλευτεί το θόρυβο. Μάλιστα, ακόμα και μετά την παραδοχή του λάθους από το Spiegel, συνέχισε να καταγγέλλει την ανάλγητη κυβέρνηση Μητσοτάκη για την ανύπαρκτη νεκρή. Ουσιαστικά, ο ΣΥΡΙΖΑ ουδέποτε παραδέχτηκε το λάθος – ο σημερινός Τσίπρας, της ΕΛΑΣ, δεν ερωτήθηκε ποτέ γι’ αυτό αλλά, ούτως ή άλλως, δεν ποντάρει στη μνήμη αλλά στη λήθη της πολιτείας του. Στη λήθη φαίνεται ότι ποντάρουν και πολλοί από τους επί παντός του επιστητού αντιπολιτευόμενους της γκρίνιας μέσω του διαδικτύου.

Τι έμεινε από εκείνη την εποχή; Μια προσπάθεια να ξεχαστούν η διαστρέβλωση και το ψέμα, επειδή η πολιτική ζωή στην Ελλάδα συνεχίζεται μέσα από διαστρεβλώσεις και ψέματα.

Αν ήμουν κυβέρνηση, πάντως, θα έκανα τα πάντα για να μην ξεχαστεί η μικρή Μαρία –έστω, το φάντασμά της. Όπως θα έκανα τα πάντα για να αποκαλύψω τους μηχανισμούς μέσω των οποίων διακινήθηκαν τα παραμύθια για ξυλόλια και μπαζώματα. Όπως θα έκανα τα πάντα για να μη δεσπόζει στην είσοδο της κρατικής ραδιοτηλεόρασης το μνημείο των υποτιθέμενων νεκρών της ΕΡΤ, όταν την έκλεισε ο Αντώνης Σαμαράς.

Κι αν φοβούνται μην κατηγορηθούν ότι γκρεμίζουν ένα έργο τέχνης, ας το κρατήσουν αλλά ας αλλάξουν το νόημά του, σε αυτό που πραγματικά είναι: σε μνημείο διαστρέβλωσης και πολιτικής συκοφαντίας, σε μνημείο των ψεμάτων με τα οποία κατά σύστημα γίνεται προσπάθεια να εκβιαστεί το λαϊκό αίσθημα.