Καθένας με την τρέλα του και με την ομπρέλα του

Η κατάσταση με τις τιμές των ομπρελοξαπλωστρών έχει ξεφύγει πέρα από κάθε φαντασία. Σε σημείο που είναι πλέον κωμική. Κωμικό είναι όταν διαβάζεις ότι για να πάει ένα ζευγάρι να κάνει μπάνιο πρέπει να πληρώσει το ένα τέταρτο του βασικού μισθού για να ξαπλώσει το κορμί του στη σκιά, να πιει έναν ρημαδοκαφέ (το νερό προαιρετικό) και να φάει ένα κλαμπ σάντουιτς, δηλαδή τοστ με μια υποψία μπέικον, κομμένο στα τέσσερα.

Θα ήθελα να καλέσω τον Κυριάκο Μητσοτάκη να πάμε μια μέρα για μπάνιο. Καταλαβαίνω ότι είναι πολυάσχολος, αλλά νομίζω ότι η εμπειρία θα του είναι χρήσιμη. Μπορεί να επιλέξει ο ίδιος την παραλία, ανάμεσα σε κάποιους συγκεκριμένους προορισμούς, και η προϋπόθεση είναι μία: θα πληρώσει για την ομπρέλα και τις ξαπλώστρες. Και θα μου εξηγήσει όσο καθόμαστε σε αυτές πώς είναι δυνατόν ένας έλληνας πολίτης να χρειάζεται από 50 έως 250 ευρώ ημερησίως, μόνο και μόνο για να μην πάθει ηλίαση στην ίδια του τη χώρα.

Advertisement

Αν κάνετε μια βόλτα στο google maps –ή, αν είστε θαρραλέοι, στα ίδια τα μέρη– και διαβάσετε τις κριτικές που γράφουν οι άνθρωποι για τις παραλίες, θα φρίξετε. Ιδιαίτερα στις νότιες ακτές της Αττικής, στα νησιά των Κυκλάδων, στη Χαλκιδική και σε άλλους πραθαλάσσιους προορισμούς, με το που πατάς το πόδι σου στην παραλία κυριολεκτικά σε γδύνουν. «Μας είπαν 150 ευρώ», γράφει κάποιος, «και όταν πληρώσαμε ήταν 300. Εννοούσαν ανά άτομο».

Αυτή η αηδία με τις ομπρέλες έχει ξεκινήσει από καιρό αλλά τα τελευταία χρόνια κορυφώθηκε. Αυτό δεν έγινε τυχαία ούτε επειδή «έτσι λειτουργεί η αγορά».

Η ευθύνη για την παραχώρηση τμημάτων αιγιαλού και παραλίας σε επιχειρήσεις για ομπρέλες, ξαπλώστρες, καντίνες κ.λπ. πέρασε από τους δήμους στο Ελληνικό Δημόσιο μέσω της ΕΤΑΔ (Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου). Από το 2024 οι παραχωρήσεις γίνονται μέσω ηλεκτρονικών δημοπρασιών.

Εδώ είναι το σημείο στο οποίο μια πολύ καλή ιδέα αρχίζει να γεννάει περισσότερα προβλήματα από αυτά που λύνει. Κάτι που στην Ελλάδα συμβαίνει συχνότατα.

Το κράτος πήρε τη διαχείριση των παραλιών από τους δήμους με τη λογική ότι οι διαδικασίες ήταν αδιαφανείς, γίνονταν πολλές καταγγελίες για αυθαιρεσίες, υπήρχε ανομοιομορφία στους ελέγχους και οι ομπρελοξαπλώστρες είχαν εξαπλωθεί παντού. Ολα αυτά ισχύουν και είχαν οδηγήσει στο περίφημο «κίνημα της πετσέτας».

Τώρα, όμως, με τη μέθοδο της ηλεκτρονικής δημοπρασίας, οι τιμές για την εκχώρηση των παραλιών εκτοξεύθηκαν στο υπερδιάστημα. Διότι όποιος θέλει, μπορεί πολύ απλά να μπει στο site και να αρχίσει να «χτυπάει» παραλίες. Ο ανταγωνισμός αυξήθηκε κατακόρυφα και στις παραλίες-φιλέτα, όπως στη Μύκονο, στην Πάρο και στη Βουλιαγμένη, το κόστος φτάνει πλέον και τις 300.000 ευρώ για 500 τετραγωνικά μέτρα. Μαντέψτε ποιος θα τα πληρώσει, τελικά, αυτά.

Επιπλέον, το κράτος, που θέλει κυρίως να εισπράττει, θέσπισε κατώτατο τίμημα. Αυτό, σε περίπτωση που σας περισσεύουν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, υπολογίζεται ως εξής: «Αντικειμενική αξία όμορου ακινήτου x Συντελεστής Βαρύτητας Αιγιαλού x Συντελεστής Βαρύτητας Δραστηριότητας x έτη παραχώρησης x 3%». Επίσης, το τίμημα δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το μέγιστο ενοίκιο που εισέπραξε το Δημόσιο από την παραχώρηση της συγκεκριμένης παραλίας μετά το 2017. Το κράτος κερδίζει πάντα. Και οι επιχειρηματίες, οι οποίοι διαμαρτυρήθηκαν για τον νέο νόμο, έως ότου κατάλαβαν ότι το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να χρεώνουν τις ομπρέλες χρυσάφι.

Ακόμη ένα κομβικό σημείο που οδήγησε στην αύξηση των τιμών είναι ότι με τον νέο νόμο η προβολή ενός καταστήματος στη θάλασσα δεν του διασφαλίζει πλέον ότι θα πάρει την παραλία. Με λίγα λόγια, έχεις ένα μπιτς μπαρ και πουλάς καφέδες, αλλά μπορώ να έρθω εγώ και να βάλω δικές μου ομπρέλες ακριβώς μπροστά σου. Εκτός από τη δουλειά, σου κόβω και τα πόδια. Οπότε, πολλές επιχειρήσεις, ιδιαιτέρως ξενοδοχεία, αναγκάζονται να ανταγωνίζονται όποιον αποφασίσει, για τους δικούς του λόγους, να διεκδικήσει την παραλία τους. Και οι τιμές τραβούν την ανηφόρα.

Αυτός που χάνει, τελικά, είναι ο καταναλωτής. Αντί να γίνουν πιο προσιτές οι οργανωμένες παραλίες, σε μια εποχή οικονομικής δυσπραγίας και γιγάντιου για τα ευρωπαϊκά δεδομένα πληθωρισμού, είναι πλέον απαγορευμένες στους Ελληνες.

Στη Μύκονο έχει αναφερθεί σετ με 700 ευρώ (συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής κατανάλωσης), στην Αττική έως 370 ευρώ, στη Χαλκιδική και στην Πάρο 120 ευρώ, κ.λπ. Να μην πάμε στην Πάρο. Εντάξει. Ας πάμε στη Θάσο, όπου θα πληρώσουμε μόλις 80 ευρώ, τσάμπα.

Το μεγάλο σκάνδαλο, όμως, είναι οι λεγόμενες «οικονομικές» ομπρέλες. Διότι ως «οικονομικό» ορίζεται πλέον το 20άρικο – στην καλύτερη. Για κάθε ημέρα διακοπών. Αν έχεις παιδιά και θέλεις δύο ομπρέλες, πάει το 50άρικο. Λες και είμαστε οι Καρντάσιανς.

Η αλλαγή του καθεστώτος παραχώρησης έγινε με καλή πρόθεση. Επρεπε, πράγματι, να τελειώνει το προηγούμενο όργιο αυθαιρεσίας. Κατέληξε όμως σε μεγάλο βαθμό να είναι άλλο ένα εισπρακτικό εργαλείο για το κράτος και άλλος ένας μηχανισμός αισχροκέρδειας για πολλούς επιχειρηματίες, οι οποίοι με πρόφαση το «κόστος» ζητούν για μια ομπρέλα ημερησίως το μηνιαίο ενοίκιο ενός μεσαίου διαμερίσματος.

Μια πρόταση είναι να βάλει η κυβέρνηση πλαφόν στις τιμές ενοικίασης και όρια ελάχιστης κατανάλωσης. Αυτό θα ρίξει, με τη σειρά του, τις τιμές στους πλειστηριασμούς – στους οποίους δεν μπορεί να μπει πλαφόν, αλλιώς δεν θα είναι πλειστηριασμοί. Ποιος θα πληρώσει 300.000 ευρώ όταν δεν θα μπορεί να τα πάρει πίσω; Και να επανέλθει, με κάποιον τρόπο, η προτεραιότητα για τους καταστηματάρχες στις παραλίες μπροστά τους.

Μπορεί, φυσικά, ο Πρωθυπουργός να μου προτείνει να βάλουμε τη δική μας ομπρέλα κάπου και να ξαπλώσουμε δωρεάν στην άμμο. Να πάρουμε καφέ από το σπίτι με το θερμός και κεφτεδάκια στο ταπεράκι. Μηδέν κόστος. Κάπου στην άκρη της παραλίας, εκεί που δεν υπάρχουν ομπρέλες, κανείς δεν μαζεύει τα σκουπίδια και στη θάλασσα έχει φύκια και βράχια. Πατικωμένοι με άλλους πέντε χιλιάδες ανθρώπους που αναζητούν δωρεάν δροσιά σε λίγα τετραγωνικά μέτρα γης, ιδιαίτερα στην Αττική. Ρωτήστε όσους παλεύουν να πάνε για μπάνιο κοντά στην Αθήνα.

Δίπλα μας θα είναι ξαπλωμένοι οι Αμερικανοί, διάφοροι εμίρηδες και οι πραγματικές Καρντάσιανς, για τους οποίους τα 120 ευρώ είναι πίνατς. Θα μας κοιτάνε από τις ξαπλώστρες τους και θα συμπονούν τους καημένους τους ντόπιους που δεν μπορούν ούτε ένα μπάνιο της προκοπής να κάνουν. Στις «δημόσιες» παραλίες τους.