Διάβασμα, το απόλυτο «φάρμακο» για τον εγκέφαλο

Το Κέιμπριτζ αναδεικνύει τον θεραπευτικό ρόλο του βιβλίου: Οπως γράφουν οι Times του Λονδίνου, ερευνητές του γνωστού βρετανικού πανεπιστημίου ανακοίνωσαν ότι, ανεξαρτήτως του τι ή πώς διαβάζει κανείς, η ανάγνωση βιβλίων συνδέεται με τη βελτίωση της υγείας του και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων.

Τα πολλαπλά οφέλη του διαβάσματος περιλαμβάνουν τη μείωση του άγχους και του κινδύνου άνοιας, ενώ αφορούν κάθε είδους ανάγνωση – από κόμικς και κλασικά μυθιστορήματα, μέχρι περιοδικά και δοκίμια. Η σχετική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine, εξέτασε δεδομένα προηγούμενων ερευνών που αφορούσαν χιλιάδες ενήλικες και παιδιά.

Advertisement

Μαγνητικές τομογραφίες έδειξαν ότι η ανάγνωση μπορεί να μεταβάλει τη δομή του εγκεφάλου και να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα μεταξύ διαφορετικών περιοχών του. Σε παιδιά ηλικίας 7 έως 11 ετών η εφαρμογή ενός προγράμματος ανάγνωσης για διάστημα μόλις οκτώ εβδομάδων αύξησε τον όγκο της φαιάς ουσίας του εγκεφάλου τους.

Η έρευνα καταδεικνύει ότι οι ενήλικες που διαβάζουν τακτικά βιβλία, εφημερίδες ή περιοδικά διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ κατά 33%. Στοιχεία ερευνών σε συνολικά 10.000 ανηλίκους δείχνουν ότι όσοι αρχίζουν να διαβάζουν για ευχαρίστηση σε μικρή ηλικία έχουν καλύτερη μνήμη, καλύτερες σχολικές επιδόσεις και λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας.

Πέρα από τη βελτίωση του αλφαβητισμού, η μαθητική ανάγνωση συνδέεται με τις επιδόσεις στα μαθηματικά, καθώς το διάβασμα και η αριθμητική μοιράζονται παρόμοιες γνωστικές διαδικασίες – όπως οι γλωσσικές δεξιότητες, η μνήμη και οι εκτελεστικές λειτουργίες, αναφέρουν οι Times.

Η καθηγήτρια Μπάρμπαρα Σαχάκιαν, κεντρική συντάκτρια της μελέτης, ισχυρίζεται ότι το διάβασμα «συνιστά έναν εξαιρετικό τρόπο για να ενισχύσουμε την υγεία του εγκεφάλου μας, να αναπτύξουμε σημαντικές γνωστικές δεξιότητες και να βελτιώσουμε την ευεξία μας».

Αναφέρει στους Times ότι «είναι μια συνήθεια που πρέπει να ενθαρρύνεται από μικρή ηλικία, δεδομένων των ολοένα και περισσότερων ενδείξεων για τα οφέλη της, ιδίως στα παιδιά». Ωστόσο, όπως λέει, ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσει κάποιος το διάβασμα, «καθώς μπορεί να προσφέρει οφέλη σε όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου, ακόμη και στα γηρατειά».

Ως προς τους ενήλικες, τα δεδομένα των ερευνών υποδεικνύουν ότι η ανάγνωση συνδέεται με «μειωμένο άγχος, αυξημένη ενσυναίσθηση, ενισχυμένη ευεξία και περιορισμένο αίσθημα μοναξιάς», καθώς και επιβράδυνση της νοητικής έκπτωσης κατά τη διάρκεια της τρίτης ηλικίας, αναφέρει η Σακάχιαν στους Times.

Η ανάγνωση με παρέα, είτε σε μια λέσχη βιβλίου, είτε όταν οι γονείς διαβάζουν στα μικρά παιδιά τους, μπορεί να αποφέρει ακόμη μεγαλύτερα οφέλη. Σύμφωνα με την Σαχάκιαν, οι ομάδες και οι αναγνωστικές λέσχες προσφέρουν πρόσθετα οφέλη μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Βοηθούν τους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο απομονωμένοι και πιο συνδεδεμένοι με τους άλλους – γεγονός που αποδεδειγμένα μειώνει τους κινδύνους εκδήλωσης άνοιας.

Αν και αυτές οι λέσχες μπορεί να είναι ευχάριστες και ωφέλιμες σε κάθε ηλικία, είναι ιδανικές για ηλικιωμένους που έχουν περιορισμένη κινητικότητα και αδυνατούν να συμμετάσχουν σε σωματικές εξασκήσεις. «Μια ομάδα ανάγνωσης είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να απολαύσουν», εξηγεί η καθηγήτρια στους Times.

Οι ερευνητές του Κέιμπριτζ συνεργάστηκαν για τις ανάγκες της μελέτης με τη φιλανθρωπική οργάνωση «The Queen’s Reading Room», την οποία ίδρυσε φέτος η βασίλισσα Καμίλα της Αγγλίας για να αναδείξει τα οφέλη της ανάγνωσης, στο πλαίσιο του Εθνικού Ετους Ανάγνωσης.

Οι έρευνες δείχνουν ότι η αναγνωστική δραστηριότητα στα παιδιά της Βρετανίας βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή σχετικών στοιχείων – ιδίως μεταξύ των εφήβων αγοριών και των παιδιών της εργατικής τάξης, όπως επισημαίνουν οι Times.

Παράλληλα, πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ σε 760.000 μαθητές από 91 χώρες διαπίστωσε ότι οι δεξιότητες ανάγνωσης των σημερινών 15χρονων είναι χειρότερες από οποιαδήποτε άλλη περίοδο του τρέχοντος αιώνα, ενώ παρατηρείται επίσης πτώση των επιδόσεών τους και στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες. Η έρευνα έδειξε ότι ο μέσος μαθητής διαβάζει σε επίπεδα που παλαιότερα αναμένονταν από μαθητές κατά ένα έτος μικρότερους.

Η Βίκι Πέριν, διευθύντρια της οργάνωσης The Queen’s Reading Room, αναφέρει στους Times ότι έχει διαπιστώσει «από πρώτο χέρι τη μεταμορφωτική δύναμη που έχουν, τόσο η ατομική όσο και η κοινή ανάγνωση στη ζωή των ανθρώπων». Τονίζει ότι τα βιβλία «κάνουν τη ζωή μας καλύτερη» και παροτρύνει τους πάντες «να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στο διάβασμα».