Πώς το λιώσιμο ενός παγόβουνου θα πλήξει εκατομμύρια ανθρώπους

Επιστήμονες πέρασαν τις πρώτες εβδομάδες του έτους σε μια αποστολή στην Ανταρκτική για να μελετήσουν τον παγετώνα Θουέιτ, γνωστό ως «Παγετώνα της Αποκάλυψης», ο οποίος λιώνει με ανησυχητικό ρυθμό. Εάν διαλυθεί, ίσως ανεβάσει τη στάθμη της θάλασσας παγκοσμίως κατά 60 εκατοστά μέσα στις επόμενες δεκαετίες, επηρεάζοντας δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον πλανήτη, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times.

Αν το παγόβουνο κατέρρεε σήμερα, οι παράκτιες πόλεις και οι πυκνοκατοικημένες, χαμηλών υψομέτρων περιοχές που θα κινδύνευαν περιλαμβάνουν την Μπανγκόκ (7 εκατ. κάτοικοι), τη Σαγκάη (4,7 εκατ.), την Καλκούτα της Ινδίας (1,7 εκατ.), την Πόλη Χο Τσι Μινχ του Βιετνάμ (1,6 εκατ.), το Τόκιο (1,3 εκατ.), το Λάγος της Νιγηρίας (530.000), την Ντάκα του Μπαγκλαντές (400.000) και τη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ (120.000).

Advertisement

Αυτές είναι οι ελάχιστες επιπτώσεις της αποσύνθεσης του παγετώνα στις ακτές του πλανήτη. Καθώς θα διαλύεται, η υπερθέρμανση του πλανήτη θα ανεβάσει τη στάθμη της θάλασσας ακόμη περισσότερο, λιώνοντας τους πάγους από τη Γροιλανδία και επεκτείνοντας τον όγκο των ωκεανών. Το παγόβουνο λειτουργεί ως βύσμα, συγκρατώντας πολλούς από τους παγετώνες της Ανταρκτικής γύρω του – οι οποίοι θα διαλυθούν και αυτοί αν καταρρεύσει.

Η εκτίμηση των γεωεπιστημόνων είναι ότι ο Θουέιτ είναι σε θέση να προκαλέσει την εξαφάνιση όλης της Δυτικής Ανταρκτικής. Οι παραθαλάσσιες πόλεις σε όλον τον κόσμο διατρέχουν κίνδυνο, αλλά η απειλή είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ασία και σύμφωνα με τους New York Times περιλαμβάνει μερικές από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αστικές περιοχές στον πλανήτη.

Το κόστος της προστασίας από ισχυρότερες καταιγίδες και συχνότερες πλημμύρες θα είναι τεράστιο. Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με μια πρόταση του Σώματος Μηχανικών του Στρατού των ΗΠΑ για την προστασία τμημάτων της Νέας Υόρκης, θα ξεπεράσει τα 52 δισ. δολάρια (45,4 δισ. ευρώ), ποσό απλησίαστο για τις περισσότερες περιοχές του υπόλοιπου κόσμου.

Το πρόβλημα είναι ότι σε ένα τόσο καταστροφικό σενάριο, η υπεράσπιση των παράκτιων περιοχών του πλανήτη θα ήταν αναγκαστικά επιλεκτική, με βάση τις τοποθεσίες υψηλότερης αξίας. Η ανάλυση των New York Times με βάση τα μοντέλα διαπιστώνει ότι οι πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές τείνουν να βρίσκονται κοντά σε ακτές, σε αντίθεση με τις υψηλότερες –και ασφαλέστερες– περιοχές.

Η Σαγκάη, μία από τις μεγαλύτερες πόλεις που απειλούνται, έχει ήδη πάνω από 600.000 κατοίκους που ζουν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Εάν η μέση στάθμη της θάλασσας αυξηθεί κατά μόλις 65 εκατοστά, θα επηρεαστούν επιπλέον 4,7 εκατομμύρια. Βέβαια, το κόστος υπεράσπισης μιας πόλης όπως η Σαγκάη δεν είναι αφόρητο σε σχέση με την αξία της.

Αλλά το κόστος των απαιτούμενων πόρων προστασίας κάποιων άλλων απειλούμενων περιοχών θα είναι πολύ πιο αμείλικτο. Η πρωτεύουσα του Μπαγκλαντές, Ντάκα, αναμένεται να ξεπεράσει τα 50 εκατ. κατοίκους έως το 2050 και θα αναγκαστεί να βασιστεί σε μεγάλο βαθμό σε δανεικά χρήματα για να προετοιμαστεί για το χειρότερο.

Η ασιατική χώρα, που βρίσκεται σε χαμηλό υψόμετρο στο δέλτα του ποταμού Γάγγη, βιώνει πιο ασταθείς μουσώνες και ισχυρότερους κυκλώνες εξαιτίας της θέρμανσης του πλανήτη. Ολόκληρα χωριά έχουν σβηστεί από τον χάρτη καθώς οι παλίρροιες ανεβαίνουν και τα ποτάμια στην περιοχή αλλάζουν σχήμα. Ειδικά οι παλίρροιες καταστρέφουν γεωργικές εκτάσεις, οδηγώντας τους κατοίκους της υπαίθρου στην ήδη πυκνοκατοικημένη Ντάκα.

Στις ΗΠΑ, μια αύξηση της στάθμης της θάλασσας κατά 60 εκατοστά δεν θα επηρέαζε τόσους ανθρώπους όσους στην Ασία, αλλά το κόστος της προσαρμογής θα ήταν αστρονομικό. Επίσης, ακόμα και στην πλουσιότερη χώρα του κόσμου, τα αντιπλημμυρικά έργα δεν είναι αλεξίσφαιρα. Η βλάβη των αναχωμάτων στη Νέα Ορλεάνη το 2005, με την έλευση του τυφώνα Κατρίνα, προκάλεσε τον θάνατο 1.400 ανθρώπων, ενώ η αποκατάστασή τους κόστισε 120 δισ. ευρώ.

Παράκτιες πόλεις σε άλλες περιοχές της χώρας προετοιμάζονται για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η θωράκιση μέρους της προκυμαίας του Σαν Φρανσίσκο θα κόστιζε 11,9 δισ. ευρώ, ενώ ένα γιγάντιο φράγμα στο λιμάνι της Νέας Υόρκης θα μπορούσε να κοστίσει έως και 100 δισ. ευρώ. Ωστόσο, άνθρωποι και κτίρια εξακολουθούν να συσσωρεύονται σε επικίνδυνες περιοχές, όπως στις πολυτελείς συνοικίες του Μαϊάμι της Φλόριντα.

Σαφέστερες απαντήσεις για το αν και πότε θα μπορούσε να καταρρεύσει ο «παγετώνας της Αποκάλυψης» ίσως παίξουν καθοριστικό ρόλο στις δυνατότητες προσαρμοστικότητας των παράκτιων περιοχών του πλανήτη. Αλλά υπό την προεδρία Τραμπ οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν τις έρευνες των επιπτώσεων του λιώσιμου των πάγων, ενώ προωθούν και τη χρήση ορυκτών καυσίμων, τα οποία θερμαίνουν επικίνδυνα τον πλανήτη.

Τα σενάρια ανόδου της στάθμης της θάλασσας που εξετάζουν οι New York Times επικεντρώνονται μόνο στις επιπτώσεις από την Ανταρκτική, που θα χάσει τη βαρυτική έλξη της στο νερό των ωκεανών καθώς χάνει παγόβουνα. Αυτό θα έχει ως συνέπεια, τμήματα του Βορείου Ημισφαιρίου, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ και μεγάλο τμήμα της Ασίας, να βιώσουν μεγαλύτερες επιπτώσεις από τον παράκτιο μέσο όρο από την αύξηση της θαλάσσιας στάθμης.