Περιοδεύων κινηματογράφος στα Κύθηρα

Ήταν μια περίοδος κατά τη δεκαετία του ΄50 και του ΄60, κατά την οποία θυμάμαι τα Κυριακάτικα βράδια του Καλοκαιριού η καρδιά του Τσιρίγου χτυπούσε στο Λειβάδι. Και βέβαια ο κόσμος που μαζευόταν δεν ήταν ξένοι, διότι ο τουρισμός τότε ήταν ακόμα στα σπάργανα, ο κόσμος ήταν ντόπιοι από όλα τα γύρω χωριά. Δύο ονόματα κυρίως μάζευαν τότε αυτό τον κόσμο με τις επιχειρήσεις τους, που ήταν η μία απέναντι από την άλλη. Το ένα ήταν οι Αφοι Φατσέα-Φουριάρη με το φωτογραφείο και δίπλα το θερινό κινηματογράφο και το άλλο ήταν ο Γιάννης Λουράντος- Πιέρος με το καφενείο –εστιατόριο. Αυτές οι δύο επιχειρήσεις συνέβαλαν καθοριστικά για να εξελιχθεί το Λειβάδι και να γίνει αυτό που είναι σήμερα, έτσι όπως το είχε οραματιστεί ο πρωτοπόρος Γαβρίλης Χάρος πολλά χρόνια πριν. Στη συνέχεια βοήθησαν πολλοί που έχτισαν σπίτια και ξενοδοχεία, οργάνωσαν επιχειρήσεις και τόσες άλλες δραστηριότητες.

Οι Αφοί Φατσέα λοιπόν, ο Μανώλης και ο Μπάμπης, είχαν, με έδρα το Λειβάδι, τον ένα από τους δύο κινηματογράφους που υπήρχαν τότε στα Κύθηρα. Τον άλλο με έδρα τον Ποταμό τον οργάνωσαν  ο επίσης σπουδαίος φωτογράφος, Μανώλης Σοφίος, μαζί με άλλους δύο σπουδαίους παράγοντες του Ποταμού, το Στράτη Θεοδωρακάκη και το Μαρίνο Τριφύλλη. Και οι δύο κινηματογράφοι ήταν περιοδεύοντες και έπαιζαν σε όλα τα χωριά του νησιού και όχι μόνο το Καλοκαίρι, αλλά και το Χειμώνα. Βέβαια το να κουβαλάς όλο τον εξοπλισμό, που ήταν απαραίτητος για τις προβολές, κάθε φορά σε διαφορετική αίθουσα δεν ήταν απλό πράγμα. Τα μηχανήματα ήταν βαριά και έπρεπε να κουβαληθούν σε κάποια απόσταση και να ανεβοκατέβουν σκάλες, όπως στην αίθουσα του Κυθηραϊκού Συνδέσμου στη Χώρα, στο σημερινό Μουσείο. Έπειτα τα περισσότερα χωριά δεν είχαν ρεύμα, γιατί δεν είχε γίνει ακόμα ο εξηλεκτρισμός του νησιού, αλλά και εκεί που υπήρχε ρεύμα, δεν ήταν κατάλληλο για τα μηχανήματα του κινηματογράφου. Η ΔΕΗ ήλθε στα Κύθηρα το 1963, οπότε άλλαξε σταδιακά το ρεύμα και πήγε και στα χωριά που δεν είχαν. Έπρεπε λοιπόν, ένας επιπλέον μπελάς, να κουβαλούν τη γεννήτρια. Θυμάμαι οι Αφοί Φατσέα είχαν μια ογκώδη γεννήτρια τροχήλατη και την κουβαλούσαν ρυμούλκα με το μικρό επαγγελματικό αμαξάκι που είχαν. Ο κινηματογράφος του Ποταμού πάλι κουβαλούσε τον εξοπλισμό της προβολής με ένα τρακτέρ, το οποίο έδινε κίνηση με ιμάντα σε μια ασήκωτη γεννήτρια και έτσι είχαν ρεύμα για την προβολή.

Advertisement

Ίσως αυτά σήμερα κάποιοι τα θεωρούν παραμύθια. Χρειαζόταν και χρόνος και κόπος για να τα στήσεις, να τα ξεστήσεις, να τα μαζέψεις και να τα κουβαλήσεις. Και δεν νομίζω να θησαύρισαν, όσοι ασχολήθηκαν με τον κινηματογράφο στα Κύθηρα. Ένα μεροκάματο μπορεί να έβγαινε τους θερινούς μήνες, αλλά το Χειμώνα πολλές φορές δεν έβγαιναν τα έξοδα. Θυμάμαι μια φορά στη Χώρα σε μια προβολή το Χειμώνα με άγριο βοριά είχαμε μαζευτεί στην αίθουσα 7 άτομα. Οι Αφοί Φατσέα έκαναν την προβολή για να μας αποζημιώσουν που τολμήσαμε να ανηφορίσομε με τέτοια βοριαλάδα μέχρι την αίθουσα στον Καρβέλα. Θυμάμαι τον Τάσο τον Προβατάρη που χειριζόταν τον κινηματογράφο του Ποταμού, να καβαλάει το τρακτέρ από τη Χώρα, χειμώνα με κρύο και αέρα και με βροχή κάποιες φορές, για να επιστρέψει στον Ποταμό 20 χιλιόμετρα. Πολλές φορές είχαν να αντιμετωπίσουν και έκτακτα περιστατικά, όπως π.χ. απαγορευτικό απόπλου λόγω κακοκαιρίας, οπότε δεν ερχόταν η πολυπόθητη ταινία που περίμεναν, ούτε μπορούσε να φύγει η προηγούμενη που είχε νοικιαστεί για μια βδομάδα. Αυτό δημιουργούσε μεγάλο μπέρδεμα στον προγραμματισμό των προβολών και  έπρεπε να ανακοινωθούν εγκαίρως οι αλλαγές με αφίσες. Αλλά και κατά την ώρα των προβολών υπήρχαν απρόοπτα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν. Θυμάμαι μια φορά στη Χώρα σε μια ταινία με τη Βουγιουκλάκη μαζεύτηκε τόσος κόσμος που ήταν αδύνατον να χωρέσουν όλοι στην αίθουσα. Στριμωξίδι, κακό, καυγάδες για ένα εισιτήριο. Ο πανέξυπνος Μανώλης ο Φουριάρης βρήκε τη λύση και εκτονώθηκε η κατάσταση.  Ανακοινώνει ότι θα γίνει και δεύτερη προβολή και έτσι λύθηκε το πρόβλημα. Άλλη φορά την ώρα της προβολής δυό νεαροί Χωραϊτες πιάστηκαν στα χέρια για ασήμαντη αφορμή. Μπουνιές, κλωτσιές, δεν μπορούσαμε να τους χωρίσομε. Επεμβαίνει ο Μπάμπης ο Φουριάρης που ήταν δυό μέτρα άντρας στην ακμή του και πιάνει τον ένα με το ένα χέρι και τον άλλο με το άλλο, τους καθίζει κάτω σε απόσταση και τους επέβλεπε. Και βέβαια εμείς οι νεαροί ξέραμε ότι τα βαθύτερα αίτια του καυγά ήταν η αντιζηλία για τα όμορφα μάτια μιας κοπελιάς. Και τέλος ας αναφέρομε και ένα περιστατικό με το Μανώλη Φουριάρη που είχε χιούμορ και ήταν και ετοιμόλογος. Είχε προβολή στο Μυλοπόταμο Καλοκαίρι, βραδάκι, στο προαύλιο του αγίου Χαραλάμπους με πολύ κόσμο. Όταν τέλειωσε τον πλησιάζει ο μακαριστός, ο αξέχαστος παπα Μανώλης Ζερβός και του λέει « Βρε Μανώλη έχω μια απορία. Πες μου, πώς καταφέρνεις και μαζεύεις τόσο κόσμο εδώ στο Μυλοπόταμο κι εγώ την Κυριακή δεν μπορώ να μαζέψω παραπάνω από καμία εικοσαρέα νομάτους…» «Άκου να δεις παπα Μανώλη» του απαντά ο Φουριάρης «εγώ κάθε βδομάδα αλλάζω έργο. Εσύ όλο τα ίδια και τα ίδια μας λες»

Στο τέλος της δεκαετίας του ΄60 είχε σχεδόν ολοκληρωθεί στα Κύθηρα ο εξηλεκτρισμός. Η τηλεόραση που είχε ήδη ξεκινήσει στην Αθήνα σιγά σιγά ήρθε και στα Κύθηρα. Ο περιοδεύων κινηματογράφος δεν είχε πια λόγο ύπαρξης. Η αποστολή του, που την είχε ολοκληρώσει με συνέπεια και με μεράκι, είχε πλέον τελειώσει. Όσοι ζήσαμε εκείνα τα χρόνια στο Τσιρίγο, ποτέ δεν τον ξεχάσαμε. Πάντα θυμόμαστε τους ανθρώπους που δούλεψαν με δύσκολες συνθήκες για να ψυχαγωγήσουν  τον κόσμο. Για μας τους νεαρούς, τους αποκομμένους τότε στην άγονη γραμμή, χωρίς τηλεόραση, χωρίς διαδίκτυο, χωρίς καφετέριες και μπαράκια  χωρίς αθλητικές δραστηριότητες, ήταν μια  πολύ ευχάριστη διέξοδος. Ο περιοδεύων κινηματογράφος στα Κύθηρα ήταν μια ανεκτίμητη προσφορά που θα θυμόμαστε πάντα με ευγνωμοσύνη και νοσταλγία!

Σημ. «Κ»: Το ιστορικό της πρώτης προβολής κινηματογράφου μετά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο από τους αδελφούς Μανώλη και Μπάμπη Φατσέα-Φουριάρη έχει καταγραφεί από την εφημερίδα και μπορείτε να το αναζητήσετε και στην ηλεκτρονική μας έκδοση.

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Μαΐου 2026