Ιστορικά σημειώματα – Φυγόδικοι από τη Μάνη στα Κύθηρα το 19ο αι.

Οι σχέσεις των Κυθήρων με τη Μάνη ήταν ανέκαθεν σημείο ενδιαφέροντος των ιστορικών, καθώς πολλές φορές οι Μανιάτες αναζητούσαν καταφύγιο στα Κύθηρα. Έχουν αναφερθεί δεκάδες περιπτώσεις που Μανιάτες πειρατές έστελναν τις οικογένειές τους στα Κύθηρα, πολλές φορές για ασφάλεια λόγω της Ενετικής ή Αγγλικής αργότερα, προστασίας, αλλά όχι λίγες φορές, γιατί στα Δυτικά παράλια του νησιού γινόταν κατά την Ενετοκρατία εκτεταμένο παράνομο εμπόριο κυρίως πειρατικής λείας από τους Μανιάτες πειρατές, που γίνονταν συχνά φόβος και τρόμος από το Ταίναρο μέχρι τις Κυκλάδες. Πρόσφατα ένα σημείωμα που αναφέρεται στα μέσα του 19^ου αι. αποκαλύπτει μία άλλη πτυχή Μανιατών που είχαν καταφύγει στα Κύθηρα για άλλους λόγους και μάλιστα κάτω από καθεστώς Ελληνικής επικράτειας και όχι ξένης κυριαρχίας. Σύμφωνα με έγγραφο της «Εν Κυθήροις Προξενικής Πρακτορίας της Ελλάδος», το οποίο υπογράφει ο «Προξενικός πράκτωρ» Α. Καβαλίνας (=Άγγελος Καβαλίνι) γίνεται η εξής αναφορά:

«Την 24 Απριλίου / 6 Μαΐου 1855

Advertisement

Η εν Κυθήροις Προξενική Πρακτορία της Ελλάδος

Προς τον Εν Ζακύνθω Ελληνικόν Πρόξενον της Α.Μ. κύριον Ν. Κανάρην

Λαμβάνω την τιμήν να Σας διαδηλώσω ότι κατά την νύκτα της 20 ισταμένου αφίχθησαν λαθραίως εις Άγιον Νικόλαον Μουδάρη, θέσις ταύτης της Νήσου, οι πρόσφυγες,

1.Ιωάννης Μανδραπίλιας ποτέ Πέτρου

2.Γεώργιος αυτάδελφός του.

3.Γεώργιος Χαρτοκόλης Αναγνωστάκος

4.Ιωάννης Δουκάκος ποτέ Παναγιώτου

άπαντες εκ του χωριού Μαραθιά, Δήμου Μαλευρίου της Λακωνίας, οίτινες εξέθεσαν μεθ’ όρκου τους προς το ενταύθα υγειονομείον ότι ούτω ονομάζονται και ότι με το να εδολοφονήθη κατά τας 22 Μαΐου 1854 είς κάποιος Παναγιώτης Σαμπέκος του Θεοδώρου εκ του αυτού Δήμου, ο πατήρ του φονευθέντος ενοχοποίησεν αυτούς και άλλους ως εκ τούτου εκδοθέν ένταλμα κρατήσεως φοβηθέντες προσέφυγον ενταύθα. Περί δε του πλοίου, όπερ τοις μετεκόμισεν ενταύθα επρόσθεσαν ότι ήτο μια αλιευτική ελληνική λέμβος με πλήρωμα άπαντες δύο, τα ονόματα των οποίων είπον ότι δεν γνωρίζουν.

Ειδοποιήσθε ταυτοχρόνως ότι κατά τας 16/28 Δεκεμβρίου 1854 αφίχθη ενταύθα εκ Γυθείου ο Νικόλαος Μανδραπίλιας του Βασιλείου ως επιβάτης με το Ιονικόν πέραμα Άγιος Νικόλαος του κυβερνήτου Θεοδώρου Φραντζεσκάκη. Καθώς επίσης κατά τας 25 τελευταίου παύσαντος Μαρτίου αφίχθη εκ του αυτού μέρους ο Γεώργιος Μανδραπίλιας του Βασιλείου ως επιβάτης με το ρηθέν πέραμα και ως σήμερον φθάνει εις γνώσιν μας και ούτοι ενοχοποιούνται δια τον αυτόν φόνον, ως προερρέθη, οίτινες διημερεύουν μέχρι τούδε ενταύθα. Περί πάντων δια πρώτης ευκαιρίας θέλομεν ιδεάσει και την Νομαρχίαν Λακωνίας. Ταύτα προς οδηγίαν σας δια τα περαιτέρω.

Ο ευπειθέστατος Προξενικός] Πράκτωρ

(υπογρ.) Α. Καβαλίνας

Δια το ακριβές της αντιγραφής»

Από το έγγραφο προκύπτουν με σαφήνεια οι λόγοι, που αυτοί οι 4 Μανιάτες κατέστησαν φυγόδικοι στα Κύθηρα, καθώς φέρονται να είχαν δολοφονήσει τον Παναγιώτη Σεμπέκο γιο του οπλαρχηγού και αξιωματικού της φάλαγγας Θοδωρή Σεμπέκου, μάλλον εξ αιτίας «γδικιωμού» κάτι πολύ συνηθισμένο στη Μάνη. Οι φυγόδικοι ήταν από τις οικογένειες, Μανδραπηλιάνων (από την Κουλούκα), Χαρτοκολιάνων (από το Διρό), ενώ οι Δουκιάνοι και οι Σεμπεκιάνοι ήταν ισχυρές οικογένειες από τη Μαραθέα. Φαίνεται, λοιπόν, ότι οι τρεις πρώτοι συμμάχησαν για να βγάλουν από τη μέση τον Θ. Σεμπέκο, από την ισχυρότερη φατρία των Σεμπεκιάνων. Μετά το φονικό κατέφυγαν στα Κύθηρα αποβιβασθέντες στον Άγιο Νικόλαο στο Μουδάρι, όπως αποκαλύπτει το έγγραφο. Μάλιστα ένας εκ των υποδίκων, ο  Γεώργιος Χαρτοκόλλης -Αναγνωστάκος αναφέρεται σε έγγραφα   της εποχής του Καποδίστρια ότι είχε εγκληματίσει και παλιότερα και το 1829 βρισκόταν στη φυλακή. Πιθανόν πρόκειται για γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά τις εχθροπραξίες μεταξύ Χαρτοκολιάνων και Λαμπουδιάνων (Διακουμάκος, Λιγομυάλης, Καπουρελάκος, Δημάκος κ.α) του Καρβελά.

Σημείωση: Από ανάρτηση στο Διαδίκτυο.

Πηγές: ψηφιακό αρχείο ΥΠΕΞ, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων,

Μοιρολόγια της Μάνης, Κουτσιλιέρης Α.

Εταιρεία Λακωνικών σπουδών, τετράδια ιστορίας της Μάνης, μελετήματα «Μαλευριώτικα»

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Ιουνίου 2026