Η «Οδύσσεια» και η αδιάβαστη Λουπίτα-Ωραία Ελένη

Η επιλογή μιας αφροαμερικανής ηθοποιού για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν ξεσήκωσε, όπως ήταν αναμενόμενο, αρκετές συζητήσεις. Ναι, εντάξει, περιγραφή της Ελένης δεν δίνεται πουθενά από τον Ομηρο. Αφήνει τον καθένα μας να την πλάσει με τη φαντασία του όπως θέλει. Ακούς εσύ «η ωραιότερη γυναίκα στον κόσμο» και τη φτιάχνεις στο μυαλό σου όπως νομίζεις.

Από την άλλη πλευρά, δεδομένου του πλαισίου στο οποίο εντάσσονται τα ομηρικά έπη, η λογική λέει ότι μπορεί να τη φανταστείς με ξανθά ή με σκούρα μαλλιά, με πάλλευκη ή με σταρένια επιδερμίδα, αδύνατη ή τσουπωτούλα, αλλά μάλλον λίγο δύσκολο να τη φανταστείς με χαρακτηριστικά Αφροαμερικανής ή Κορεάτισσας, για παράδειγμα.

Advertisement

Αλλά ας μην επεκταθούμε άλλο, διότι φαντασία μου πλανεύτρα είσαι η πιο μεγάλη ψεύτρα, που λέει ο λαϊκός αοιδός, και ο καθένας τη φαντάζεται την Ελένη όπως γουστάρει. Αλλωστε μιλάμε για ένα πρόσωπο μυθικό και όχι ιστορικό – άλλη περίπτωση ήταν, ας πούμε, η Αφροαμερικανή Κλεοπάτρα του Netflix. Αμα η φαντασία κάποιου θέλει την Ελένη Αφροαμερικανή, τι να πω; Η δική μου φαντασία είναι πολύ πιο basic και τη φαντάζομαι με ολόλευκο δέρμα και σκούρα μαλλιά. Αλλά είπαμε, περί ορέξεως κολοκυθόπιτα.

Αλλού είναι το θέμα. Να έχει ανοίξει αυτή η κουβέντα –αν η Ελένη έφερνε πιο πολύ σε Νιγηριανή, σε Ελληνίδα ή σε Σουηδέζα (!)– και η ηθοποιός που την υποδύεται να καταφέρνει να στρέψει εντελώς αλλού τη συζήτηση, αφήνοντάς μας όλους ξερούς με τις δηλώσεις της.

Διότι δεν φτάνει που η εν λόγω κυρία δεν είχε ξανακούσει, λέει, τον Ομηρο και τα έργα του προτού διαβάσει το σενάριο του Νόλαν (αυτό πώς το κατάφερε πολύ θα ήθελα να μας το εξηγήσει. Πού μεγάλωσε; Σε γυάλα; Σε απομόνωση; Στη Σελήνη; Στον Αρη;), αλλά όταν τη ρώτησαν τι θα ρωτούσε η ίδια τον Ομηρο αν τον είχε μπροστά της, εκείνη πήρε ένα μπλαζέ ύφος 100 καρδιναλίων και αποκρίθηκε: «Λοιπόν, Ομηρε, πώς αισθάνεσαι που στο έργο δόθηκε τόσος χρόνος στους γυναικείους χαρακτήρες, αν σκεφτούμε πόσο λίγο χρόνο τους αφιέρωσες εσύ;».

Πρώτον, να πούμε ότι, αν όντως υπήρξε ο Ομηρος, και αν όντως ήταν τυφλός, και υπήρχε τρόπος να συζητήσει με τη Λουπίτα Νιόνγκο, εγώ προσωπικά θα του ευχόμουν να ήταν και κουφός!

Βρε χρυσή μου κοπέλα, εμ δεν έχεις ιδέα για τα ομηρικά έπη, εμ το βασικό συμπέρασμα που βγάζεις είναι ότι ο Ομηρος ήταν φαλλοκράτης και μισογύνης; Που αν βγαίνει ένα συμπέρασμα από τα ομηρικά έπη, αυτό είναι ότι οι γυναίκες –θνητές και θεές– ήταν εκείνες που κινούσαν τα νήματα.

• Η Ελένη, που ήταν η αφορμή για να ξεσπάσει ο Τρωικός Πόλεμος
• Η Αθηνά, η θεά προστάτιδα του Οδυσσέα
• Η Πηνελόπη, η Αντίκλεια και η Ευρύκλεια, σύζυγος, μητέρα και παραμάνα του Οδυσσέα, που και με τις τρεις ο Ομηρος μας χαρίζει συγκλονιστικές στιγμές αναγνώρισης/
• Η Καλυψώ, η θεά που κρατούσε στο νησί της τον Οδυσσέα επί χρόνια.
• Η Κίρκη, ο πρώτος γυναικείος χαρακτήρας που είπε ευθαρσώς ότι ορισμένοι άντρες είναι γουρούνια – απολογούμαι στα γουρούνια και εκ μέρους της Κίρκης για τον παραλληλισμό.
• Οι Σειρήνες, ο μεγαλύτερος πειρασμός του ίδιου του Οδυσσέα.
• Η Ναυσικά, που τον περιμάζεψε και τον πήγε στον μπαμπά και στη μαμά της να τον στείλουνε πακέτο στην Ιθάκη.

Για να μην πάμε στην «Ιλιάδα» και χαθεί η μπάλα εντελώς – ας διαβάσει πρώτα την «Οδύσσεια» η κυρία Νιόνγκο και μετά πάμε και στην «Ιλιάδα». Μην πάθει κανένα overdose ο εγκέφαλος από την πολλή πληροφορία φοβάμαι.

Πάντως, πέρα από την πλάκα, είναι τουλάχιστον λυπηρό –αν όχι και ανησυχητικό έως και δυνητικά επικίνδυνο– να προσπαθεί κανείς να αναλύσει κλασικά έργα όπως είναι τα ομηρικά έπη, ψάχνοντας να βρει π.χ. αν ο Ομηρος ήταν open and inclusive.

Και η γελοιότητα έχει τα όριά της.