Η φύση μεταξύ Δρ. Τζέκιλ και Μίστερ Χάιντ

Είναι ανάλογα ποια μέρα θα πετύχεις. Μάλλον έτσι πάει. Αλλιώς πώς να εξηγηθεί ο διπολισμός;

Διπολισμός στα λόγια, στις προθέσεις, στις πρωτοβουλίες, στις αποφάσεις. Τελικά αναρωτιέσαι, με πόσους έχεις να κάνεις;

Advertisement

Καθώς έχεις να κάνεις με πολλούς ή με πολλά πρόσωπα του ενός. Διαφορετικά, πού να αποδώσεις την πολυγλωσσία γύρω από το φυσικό περιβάλλον, την προστασία του και την διαφύλαξή του; Όλα είναι καλά μέχρι να μπει η λέξη «ανάπτυξη» στην πρόταση.

Και η ανάπτυξη στην ελληνική οικονομία σήμερα μεταφράζεται κατά ένα πολύ μεγάλο μέρος σε real estate, με όλα τα συνακόλουθα της κατασκευής.

Ετσι μας προέκυψε και η δυνατότητα πολεοδόμησης τμημάτων περιοχών Natura, οι οποίες βρίσκονται δίπλα στα όρια πόλεων ή χωριών, όπως προβλέπει το σχέδιο νόμου που δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Περιβάλλοντος, με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας», στις 31 Μαρτίου.

«Εκσυγχρονισμός».

Που σημαίνει, στην περίπτωση αυτή, τη δυνατότητα περιοχές οι οποίες περιλαμβάνονται σε ζώνες Natura να οικοπεδοποιηθούν και να χτιστούν. Το υπουργείο Περιβάλλοντος επαναφέρει ή παρατείνει επίσης έως το τέλος του 2027 πολλές διατάξεις από τον ν. 4280, για τη νομιμοποίηση παράνομων δραστηριοτήτων σε δάση.

Όλα αυτά όταν από τις 23 Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) που θα έθεταν χρήσεις γης στις προστατευόμενες περιοχές Natura, έχουν εγκριθεί μόνο οι πέντε. Ενώ δεν έχει εκδοθεί ούτε ένα Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ), όπως προβλεπόταν.

Τα παραπάνω πώς «κουμπώνουν» με τη θεσμοθέτηση της πρωτοβουλίας «Απάτητα Βουνά» που παρουσιάστηκε σε σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό τον Ιανουάριο του 2022; Η πρωτοβουλία θεσμοθετήθηκε με υπουργική απόφαση θέτοντας σε ένα καθεστώς πολύ αυξημένης περιβαλλοντικής θωράκισης έξι παρθένα βουνά: Τα Λευκά Όρη, τον Ταΰγετο, το Σάος στη Σαμοθράκη, την Τύμφη και τον Σμόλικα στην Πίνδο και το όρος Χατζή στη Θεσσαλία, απαγορεύοντας ουσιαστικά κάθε παρέμβαση η οποία θα αλλοιώνει τον χαρακτήρα των βουνών αυτών.

Γιατί αν ο στόχος μας είναι η βιώσιμη ανάπτυξη, τόσο με οικονομικούς, όσο και με περιβαλλοντικούς όρους, το φυσικό περιβάλλον λειτουργεί ως καταλύτης. Ειδικά σήμερα. Ειδικά σε αναπτυξιακούς τομείς, στους οποίους δίνουμε ιδιαίτερη βαρύτητα, όπως ο τουρισμός.

Η φύση είναι το πρωταρχικό προϊόν, το κίνητρο, η προστιθέμενη αξία. Η φύση. Όχι η κατάτμηση και η οικοπεδοποίησή της.

Ακόμα και η πορεία στην οποία κατευθύνονται οι μεγάλοι ταξιδιωτικοί οργανισμοί, το επιβεβαιώνει.

«Κρυμμένο στην καρδιά των Ιμαλαΐων, το Μπουτάν είναι παγκοσμίως γνωστό για τη φιλοσοφία της Ακαθάριστης Εθνικής Ευτυχίας, τα ανέγγιχτα φυσικά τοπία και τη βαθιά ριζωμένη πολιτιστική του κληρονομιά. Η έλευση της TUI Blue αντικατοπτρίζει τη στρατηγική εστίαση της TUI Hotels & Resorts στη φιλοξενία που βασίζεται στην εμπειρία, η οποία σέβεται τις τοπικές παραδόσεις, ενώ παράλληλα υιοθετεί τις αρχές του βιώσιμου τουρισμού», αναφέρει το Δελτίο Τύπου του Tour Operator TUI για τα εγκαίνια του πρώτου του ξενοδοχείου στο Μπουτάν. «Εκεί που η ευτυχία συναντά τη φιλοξενία», είναι ο τίτλος εργασίας.

Το Μπουτάν, με τα χαρακτηριστικά της ανέγγιχτης φύσης πρεσβεύει την ευτυχία, σύμφωνα με τον κραταιό τουριστικό οργανισμό.

Εμείς άραγε, οι πρωτοπόροι και κορυφαίοι του τουρισμού, τι πρεσβεύουμε, όταν αποφασίζουμε να (πολεο)δομήσουμε ζώνες Natura; Δηλαδή ζώνες φυσικού τοπίου, που είχε την τύχη να μην παραμορφωθεί με τον τρόπο που αυτό έχει συμβεί σε όλη την υπόλοιπη ελληνική ύπαιθρο, όπου δεν υπήρξαν αυστηροί χωροταξικοί κανόνες. Στις λίγες εξαιρέσεις ανήκουν το Ζαγόρι, η Υδρα, η Σύμη.

«Θέλω να ευχαριστήσω για όλη την επιστημονική υποστήριξη την οποία έχουμε και νομίζω ότι και σε επίπεδο του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και τις νέες δουλειές, οι οποίες μπορούν να δημιουργηθούν γύρω από τον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος αλλά και ενός τουρισμού, ο οποίος σέβεται το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα, ότι ανοίγουμε έναν νέο δρόμο και σε νέα παιδιά που μπορεί να αντιλαμβάνονται διαφορετικά την παραμονή τους στον τόπο τους», είπε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προς τους συμμετέχοντες στη συνάντηση εργασίας για τα «Απάτητα Βουνά» στις 21 Ιανουαρίου 2022.

Στη συνέχεια ήρθε το σχέδιο νόμου για τη δυνατότητα πολεοδόμησης τμημάτων περιοχών Natura.

«Το βουνό δεν είναι τόπος. Είναι ανάσα ζωής. Η σιωπή ένας ήχος καθαρός. Και η θέα, μέσα σου ένα φως». Αυτά είναι τα λόγια που πλαισιώνουν το τηλεοπτικό σποτ, το οποίο περιλαμβάνεται στο νέο πρόγραμμα προβολής του υπουργείου Τουρισμού, με θέμα «Ορεινή Ελλάδα. Σε πάει ψηλά. Όλο τον χρόνο» και το οποίο παρουσιάστηκε στις 6 Απριλίου. Τα πλάνα ονειρικά, τοπία παρθένα, ανέγγιχτα. Πρωταγωνιστής η φύση, η καθαρότητα και η δωρικότητά της, στο ένα λεπτό και 13 δευτερόλεπτα του οπτικοποιημένου υλικού που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και απευθύνεται αρχικά στην εγχώρια αγορά, με προοπτική, σε δεύτερο χρόνο, να προβληθεί και στο εξωτερικό.

Με αυτή την ενέργεια προβολής οι Ελληνες καλούνται να εκτιμήσουν την ελληνική ορεινή ύπαιθρο και να την επιλέξουν για διακοπές και αναψυχή, όλο τον χρόνο.

Μια ύπαιθρο που παρουσιάζεται από το υπουργείο Τουρισμού με τις ωραιότερες εικόνες και χρώματα, σε όλο το εύρος της επικράτειας: λίμνες, ποτάμια, βουνά. Αυτά που μπορεί να ανήκουν σε ζώνες Natura και που ένα άλλο υπουργείο (το Περιβάλλοντος, φευ!) φιλοδοξεί να θέσει σε διακριτική ευχέρεια πολεοδόμησης. Μια αναπτυξιακή προσέγγιση η οποία δεν συνάδει με τις σύγχρονες επιταγές της ποιοτικής διαβίωσης. Αντίθετα, «κλείνει το μάτι» σε ευκαιριακή εκμετάλλευση γης με δασική ή αγροτική χρήση, η οποία θα επιφέρει βραχυπρόθεσμα κέρδη σε συγκεκριμένα κανάλια.

Εδώ ποιος είναι ο Ντόκτορ Τζέκιλ και ποιος ο Μίστερ Χάιντ;

Ποια είναι η θέση του τουρισμού σε όλο αυτό; Λειτουργικά και θεσμικά; Προσυπογράφει;

Και αν ο τουρισμός είναι ο αδύναμος σε αυτή την εξίσωση για να εκφράσει άποψη ή να επηρεάσει πολιτικές – όπως έχει αποδειχθεί με την ελαστικότητα του πλαισίου για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις – τότε ποια είναι η κεντρική γραμμή που χαράσσει ο επικεφαλής της κυβερνητικής πολιτικής, σε σχέση με την «ανάπτυξη», τη βιωσιμότητα, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής;

Ο ορεινός τουρισμός δεν είναι για εμάς μια «εναλλακτική» λύση ανάγκης. Μαζί με υποδομές, στέγαση, εργασία και χωροταξικό σχεδιασμό, είναι στην αιχμή του δόρατος για την ισόρροπη ανάπτυξη, την αποκέντρωση και την υποστήριξη ενός άλλου βιώσιμου μοντέλου ζωής», ανέφερε στην παρουσίαση της καμπάνιας, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης. Στόχος της είναι η εφαρμογή και ο εμπλουτισμός της εθνικής στρατηγικής με 12 πυλώνες για την κοινωνική συνοχή και την αναζωογόνηση των ορεινών κοινοτήτων. Η στρατηγική αυτή θα υποστηριχθεί από χρηματοδοτήσεις που θα υπερβαίνουν το ένα δισ. ευρώ ετησίως, μέσω Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), ΕΣΠΑ και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.

Ακόμα και αν η στρατηγική κατεύθυνση είναι η αποκέντρωση και η κοινωνική συνοχή, αυτό σημαίνει ότι η ύπαιθρος πρέπει να ακολουθήσει τα ατυχή παραδείγματα των αβίωτων αστικών κέντρων; Ή μήπως στόχος είναι να πωλούνται τα 50 τ.μ. 580.000 ευρώ, όπως τιμολογούνται τα νεόδμητα «διαμερίσματα δύο επιπέδων» στο Παγκράτι;

Η εναπομείνασα ελληνική φύση είναι το «Χρυσόμαλλον Δέρας».

Τελικά, τι «πουλάμε»; Τοπίο ή τσιμεντοκονία;