Advertisement

Antoine Watteau, «Η αναχώρηση για τα Κύθηρα»: Το chef-d’oeuvre (*)  του ζωγράφου

Του Γιώργου Ι. Κωστούλα*

Ο μεγάλος μας γλύπτης Γιάννης Παππάς, στο βιβλίο του «Κείμενα», Εκδόσεις ΜΙΕΤ και σε κεφάλαιο αφιερωμένο στα 150 χρόνια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, αναφέρεται στη μακροχρόνια διαδικασία, που από τις αρχές του 18ου αιώνα προϋπέθετε  η κατάκτηση, από έναν μαθητευόμενο, του τίτλου του ζωγράφου ή του γλύπτη.

Περίπου, την ίδια μακρόσυρτη διαδικασία απονομής του τίτλου του μάστορα που ακολούθησαν και οι παρ’ ημίν συντεχνίες μαστορικής ‐ τα λεγόμενα «εσνάφια» ‐ των αρχών του 19ου αιώνα. Για να φτάσει κάποιος στη βαθμίδα του αρχιτεχνίτη και να έχει δικαίωμα στη συνέχεια να δουλέψει σε δικό του εργαστήρι, έπρεπε να περάσει από μια συντεχνιακή μαθητεία, μακρόχρονη, κοπιαστική και ασφυκτικά ρυθμιζόμενη. Απόλυτος και αδιαφιλονίκητος κυρίαρχος αυτής της διαδικασίας ήταν ο κάθε επικεφαλής μάστορας, ο οποίος, ούτε λίγο ούτε πολύ, είχε αυτό που θα λέγαμε δικαίωμα ζωής ή θανάτου πάνω στα εξαθλιωμένα πλάσματα που οι γονείς τους, του είχαν εμπιστευθεί.

Advertisement

Διηγείται, λοιπόν, μεγάλος μας γλύπτης: «Το τσιράκι έμπαινε στο εργαστήρι του μάστορα, όπου ίσχυαν οι αυστηροί κανόνες του μαιτρ, γιατί τότε ο καλλιτέχνης ήταν πρώτα από όλα μάστορας και αφού, επί καιρό, έκανε τις βοηθητικές δουλείες γινόταν, αν μπορούσε, βοηθός δασκάλου, και αργότερα, κάνοντας το άριστο έργο, το αριστούργημά του, το chef-d’oeuvre, κρίνονταν από τους δόκιμους καλλιτέχνες της συντεχνίας.», για να καταλήξει:

«Αξίζει να αναφερθεί το παράδειγμα ενός εξαίσιου ζωγράφου, του Antoine Watteau, που παρουσίασε στη συντεχνία των ζωγράφων του Παρισιού, περί το 172Ο, για να του απονεμηθεί ο τίτλος του ζωγράφου, το πασίγνωστο έργο του, που είναι τώρα στο Μουσείο του Λούβρου, ‘Η αναχώρηση για τα Κύθηρα’. Τέτοιες ήταν τότε οι απαιτήσεις!».

Αυτά από τον σπουδαίο γλύπτη μας.

Με την ευκαιρία και στο ίδιο πνεύμα, η δήλωση- εξομολόγηση του Γιάννη Τσαρούχη, ο οποίος, αναφερόμενος στη μαθητεία του δίπλα στον Φ. Κόντογλου, έχει γράψει: «Σιγά-σιγά άρχισα να επισκέπτομαι το σπίτι του και γρήγορα έγινα βοηθός του-μαστορόπουλο, όπως έλεγαν όσοι αγαπούσαν τις παλιές λέξεις…».


* Τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα. E-mail gcostoulas@gmail.com

 


 

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Οκτωβρίου 2026

 

 

Μπορεί επίσης να σας αρέσει