Advertisement

Τα χημικά που κρύβονται σε καθημερινά προϊόντα και επηρεάζουν τις ορμόνες μας

Νέα έκθεση του ΟΗΕ προειδοποιεί για χημικές ουσίες σε καθημερινά προϊόντα που συνδέονται με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία

Ενα πλαστικό δοχείο τροφίμων, ένα καλλυντικό, ένα παιδικό παιχνίδι. Προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά μπορεί να περιέχουν χημικές ουσίες ικανές να επηρεάσουν τη λειτουργία των ορμονών μας. Και σύμφωνα με νέα έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, οι επιστήμονες διαθέτουν πλέον πολύ περισσότερα στοιχεία για τις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον.

Πρόκειται για τους λεγόμενους ενδοκρινικούς διαταράκτες (EDCs), χημικές ουσίες που μπορούν να παρεμβαίνουν στο ορμονικό σύστημα του οργανισμού και εντοπίζονται σε ορισμένα πλαστικά, προϊόντα προσωπικής φροντίδας, φαρμακευτικά προϊόντα, παιχνίδια, είδη οικιακής χρήσης, ηλεκτρονικές συσκευές και φυτοφάρμακα.

Advertisement

Η νέα επιστημονική αξιολόγηση, που δημοσιοποιήθηκε από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), προειδοποιεί ότι οι συγκεκριμένες ουσίες αποτελούν αυξανόμενη απειλή.

Το οικονομικό κόστος είναι επίσης τεράστιο. Σύμφωνα με την έκθεση, οι ετήσιες δαπάνες που σχετίζονται με τις επιπτώσεις τους στην υγεία ξεπερνούν παγκοσμίως το 1,1 τρισ. δολάρια.

Πώς εισέρχονται στον οργανισμό μας

Οι άνθρωποι μπορούν να εκτεθούν σε ενδοκρινικούς διαταράκτες με διαφορετικούς τρόπους: μέσω της κατάποσης, της εισπνοής, της απορρόφησης από το δέρμα, ακόμη και μέσω της άμεσης επαφής με ιατρικές συσκευές κατά τη διάρκεια θεραπευτικών διαδικασιών.

Στην περίπτωση των παιδιών, η έκθεση μπορεί να προκύψει και από την επαφή με παιχνίδια που περιέχουν τέτοιες ουσίες, ιδιαίτερα όταν τα βάζουν στο στόμα τους.

Η μεγαλύτερη ανησυχία των επιστημόνων αφορά την έκθεση κατά την εγκυμοσύνη και τα πρώτα χρόνια της ζωής. Η έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες πριν από τη γέννηση και κατά την πρώιμη παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει τη νευρολογική ανάπτυξη, τις γνωστικές λειτουργίες και τη συμπεριφορά.

Οι ουσίες αυτές έχουν επίσης συνδεθεί με ορισμένες μορφές καρκίνου, καρδιαγγειακές παθήσεις, παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2 και μεταβολική ηπατική νόσο. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί επιπτώσεις στα αναπαραγωγικά όργανα, στη γονιμότητα και στη λειτουργία του θυρεοειδούς.

Τι άλλαξε στην επιστημονική γνώση

Η έκθεση αποτελεί την πρώτη μεγάλη επικαιροποίηση της σχετικής επιστημονικής αξιολόγησης από το 2012.

Οπως εξηγεί στο Associated Press η Λόρα Βάντενμπεργκ, καθηγήτρια Περιβαλλοντικών Επιστημών Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Αμχερστ και μία από τις επικεφαλής συντάκτριες της έκθεσης, πριν από 14 χρόνια υπήρχαν ήδη πολλές ενδείξεις για τις επιβλαβείς επιπτώσεις αυτών των ουσιών, αλλά τα ευρήματα δεν συνέκλιναν πάντοτε ως προς τις συγκεκριμένες παθήσεις.

Σήμερα, η εικόνα είναι πολύ πιο σαφής. Κατά την ίδια, υπάρχουν πλέον αδιάσειστα στοιχεία που συνδέουν τους ενδοκρινικούς διαταράκτες με επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και με περιβαλλοντικές βλάβες. Η επιστημονική τεκμηρίωση έχει ενισχυθεί τόσο ως προς τις συνέπειες της έκθεσης όσο και ως προς τις μεθόδους εντοπισμού και αξιολόγησης των χημικών ουσιών.

Περισσότερες από 350.000 χημικές ουσίες

Ενα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της έκθεσης αφορά το τεράστιο κενό στους ελέγχους.

Περισσότερες από 350.000 χημικές ουσίες και μείγματα είναι καταχωρισμένες διεθνώς για παραγωγή και χρήση. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητά τους δεν έχει αξιολογηθεί ως προς την πιθανότητα να διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα.

Παρότι τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί πρόοδος στην ανάπτυξη μεθόδων ελέγχου, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν έχουν μεταφραστεί επαρκώς σε ρυθμιστικές παρεμβάσεις. «Σε πάρα πολλές περιπτώσεις γνωρίζουμε ήδη αρκετά ώστε να αναλάβουμε δράση. Γιατί δεν το έχουμε κάνει;», διερωτάται η Βάντενμπεργκ.

Η ίδια αναφέρεται στο παράδειγμα της δισφαινόλης Α (BPA), μιας ουσίας που έχει χρησιμοποιηθεί σε πλαστικά δοχεία αποθήκευσης τροφίμων και ποτών.

Η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση των καταναλωτών έχει οδηγήσει στην απομάκρυνση ορισμένων χημικών από προϊόντα. Ωστόσο, η αντικατάστασή τους μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο πρόβλημα, όταν χρησιμοποιούνται ουσίες με παρόμοια χημική δομή ή χωρίς επαρκείς ελέγχους.

Η αντιπαράθεση για τα πλαστικά

Η δημοσίευση της έκθεσης συμπίπτει με τις διεθνείς διαπραγματεύσεις για μια παγκόσμια συνθήκη κατά της ρύπανσης από πλαστικά. Ορισμένες χώρες επιδιώκουν να συμπεριληφθούν περιορισμοί για τις επικίνδυνες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πλαστικών.

Ο Μπιορν Μπίλερ, διεθνής συντονιστής του Διεθνούς Δικτύου Εξάλειψης Ρύπων (IPEN), προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις ενδέχεται να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια, καθώς προβλέπεται μεγάλη άνοδος στην παραγωγή πλαστικών και χημικών ουσιών.

Από την πλευρά της, η αμερικανική χημική βιομηχανία υποστηρίζει ότι τα πρόσθετα είναι απαραίτητα για συγκεκριμένες ιδιότητες των πλαστικών, όπως η ευκαμψία, η ανθεκτικότητα και η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Το Αμερικανικό Συμβούλιο Χημείας (ACC) υποστηρίζει ότι η αποτελεσματικότερη ρύθμιση επιτυγχάνεται μέσω υφιστάμενων εθνικών και διεθνών πλαισίων, τα οποία αξιολογούν τους κινδύνους ανάλογα με τις χρήσεις κάθε ουσίας.

Το κόστος που δεν αποτυπώνεται στους αριθμούς

Η εκτίμηση για το ετήσιο κόστος του 1,1 τρισ. δολαρίων θεωρείται συντηρητική, καθώς περιλαμβάνει τις δαπάνες περίθαλψης και την απώλεια παραγωγικότητας.

Δεν υπολογίζει τις πρόσθετες συνέπειες από τη ρύπανση του πόσιμου νερού, την απώλεια βιοποικιλότητας, τις επιπτώσεις στην παραγωγή τροφίμων και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η έκθεση καλεί τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν τους ελέγχους και να προστατεύσουν ιδιαίτερα τις εγκύους, τα βρέφη και τα παιδιά, καθώς και να προχωρήσουν σε αυστηρότερη ρύθμιση των χημικών ουσιών.

Η Μπέθανι Κάρνεϊ Αλμροθ, ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τις τοξικές ουσίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, τονίζει την ανάγκη αλλαγής προσέγγισης. «Πρέπει να περάσουμε από την αντίδραση στην πρόληψη. Πρέπει να αποτρέπουμε την πρόκληση βλάβης, αντί απλώς να την καταγράφουμε και να την αντιμετωπίζουμε εκ των υστέρων», επισημαίνει.

Με πληροφορίες από Associated Press

 

 

 

 

Πηγή Καθημερινή
Μπορεί επίσης να σας αρέσει