Advertisement

Τι προσφέρει η αλλοδαπή εργασία στην Ελληνική οικονομία

Νικόλαος Π. Γλυτσός, Ph.D.(USA) Ερευνητής Οικονομολόγος

Χωρίς την φιλοδοξία μιας εμπεριστατωμένης ανάλυσης της πολύπλευρης σημασίας των αλλοδαπών στην Ελλάδα, η οποία δεν είναι άλλωστε δυνατή στο πλαίσιο αυτού του άρθρου, θα επικεντρώσουμε την ανάλυσή μας στην ερμηνεία των στατιστικών δεδομένων απασχόλησηςτων αλλοδαπών, με γνώμονα μόνο τις επιπτώσεις στην Ελληνική οικονομία.

Εκ προοιμίου παραθέτω τις γενικές διαστάσεις του πληθυσμού των Ελλήνων και του πληθυσμού των αλλοδαπών, καθώς και την κατάσταση της απασχόλησης. Τα δεδομένα της τελευταίας απογραφής του 2021 δείχνουν, ότι ο μόνιμος πληθυσμός της χώρας ανέρχεται σε 10.482.492 άτομα, μεταξύ αυτών και  765.599 αλλοδαπής ιθαγένειας, αντιπροσωπεύοντας το 7,3%  του συνόλου.

Advertisement

Το 54% των αλλοδαπών και το 43,5% των Ελλήνων ανήκει στην κατηγορία των οικονομικώς ενεργών, αποτελεί δηλαδή  το εργατικό δυναμικό της χώρας. Απαρτίζεται από 4.232.195 Έλληνες και 413.568 αλλοδαπούς, μια αναλογία 10 προς 1.

Σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ, το πρώτο τρίμηνο του 2021, που συμπίπτει με την περίοδο της απογραφής, η ανεργία των Ελλήνων ήταν 16,4% και των αλλοδαπών 30,1%. Η υψηλή ανεργία και των δύο πληθυσμών ήταν επακόλουθο  της βαθιάς ύφεσης του 2020 (μείωση ΑΕΠ 9,2%) εξ’ αιτίας των επιπτώσεων του κορωνοϊού, και πριν ανακάμψει η οικονομία στην διάρκεια του 2021(αύξηση ΑΕΠ 8,4%). Από τα δεδομένα αυτά είναι φανερό ότι οι αλλοδαποί πλήττονταν σε διπλάσιο σχεδόν βαθμό από ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι.

Στο πλαίσιο των δεδομένων αυτών, τα ειδικά εργαλεία που θα χρησιμοποιήσουμε για την ανάλυση του θέματος είναι: η ηλικιακή σύνθεση των δύο πληθυσμών, το μορφωτικό τους επίπεδο και η απασχόληση κατά ομάδες κλάδων οικονομικής δραστηριότητας.

Η κατανομή του πληθυσμού κατά ηλικία έχει πρώτιστο ενδιαφέρον, γιατί προσδιορίζει τον σχετικό βαθμό νεανικότητας και γήρανσης, με σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά εργασίας. Εδώ μας χρειάζεται η σύνθεση του πληθυσμού κατά τρεις ευρείες ηλικιακές ομάδες. Η πρώτη ομάδα αντιπροσωπεύει τους νέους, οι περισσότεροι των οποίων είναι ακόμη στο εκπαιδευτικό σύστημα της μέσης εκπαίδευσης, η δεύτερη αποτελεί το δυναμικό τμήμα, το οποίο, εν πολλοίς,  αποτελεί το σώμα των εργαζομένων και η τρίτη ομάδα είναι οι απόστρατοι της εργασίας, οι συνταξιούχοι (πίνακας 1).

 

Πίνακας 1.Σύνθεση Ελλήνων και αλλοδαπών,

κατά ομάδες  ηλικιών, 2021

Ομάδες ηλικιών

Έλληνες          %

Αλλοδαποί      %

0-19

1.812.188       18,6

134.521          17,6

20-69

6.168.833       63,5

604.866          79,0

70+

1.735.872       17.9

26.205              3,4

Σύνολο

9.716.893       100

765.592            100

Πηγή: Επεξεργασία από ΕΛΣΤΑΤ, Απογραφή Πληθυσμού, 2021

 

Από τον πίνακα 1, διαπιστώνουμε την τεράστια διαφορά του ποσοστού του σώματος των εργαζομένων, με τον πληθυσμό των αλλοδαπών να υπερέχει σε μεγάλο βαθμό του ποσοστού των Ελλήνων (79,0% έναντι 63,5%), Η σχετική νεανικότητα του αλλοδαπού πληθυσμού φαίνεται ακόμη περισσότερο από την τεράστια απόσταση του βαθμού γήρανσης (τρίτη ηλικία), όπου οι Έλληνες συμμετέχουν σε αυτή την ομάδα με πενταπλάσιο ποσοστό από εκείνο των αλλοδαπών (17,9% έναντι 3,4%).

Από αυτή την διαφοροποίηση στην ηλικιακή σύνθεση των δύο πληθυσμών ωφελείται πρώτο, η αγορά εργασίας, από την μεγάλη νεανικότητα του αλλοδαπού πληθυσμού, ανάλογα βέβαια με το βάρος του εργατικού του δυναμικού (10% του συνολικού). Δεύτερο, ενισχύεται  η κοινωνική ασφάλιση από τις εργατικές εισφορές και την φορολόγηση των αλλοδαπών εργαζομένων, χωρίς ανάλογες δαπάνες υγείας και συντάξεων για λογαριασμό τους, αφού μόνο το 3,4% του αλλοδαπού πληθυσμού είναι άνω των 70 ετών.

Αναφορικά με το επίπεδο εκπαίδευσης, ο πίνακας 2 δείχνει μια ουσιαστική αντιθετική διαφοροποίηση μεταξύ των δύο πληθυσμών στο ανώτατο επίπεδο σπουδών και στην επαγγελματική  εκπαίδευση/γυμνάσιο. Στην πρώτη περίπτωση, ο πληθυσμός των Ελλήνων  έχει ακριβώς διπλάσιο ποσοστό (21,9%) με ανώτατη εκπαίδευση σε σχέση με τους αλλοδαπούς (10,8%), ενώ στην επαγγελματική εκπαίδευση, οι αλλοδαποί  έχουν σχεδόν διπλάσιο ποσοστό (20,8%) από τους Έλληνες (12,4%).

Πίνακας 2. Επίπεδο σπουδών Ελλήνων και αλλοδαπών 2021

 

Επίπεδο σπουδών

 

Έλληνες

 

%

 

Αλλοδαποί

 

%

Πτυχίο Τριτοβάθμιας

και άνω

2.126.275

21,9

82.546

10,8

Πτυχίο  επαγγελματικής σχολής/απολυτήριο Γυμνασίου

1.208.787

12,4

159.304

20,8

Πτυχίο Μεταδευτεροβάθμιας

Απολυτήριο Λυκείου

3.208.906

33,0

273.700

35,7

Απολυτήριο Δημοτικού

και κάτω*

3.172.917

32,7

250.049

32,7

ΣΥΝΟΛΟ

9.716.885

100

765.599

100

Πηγή: Επεξεργασία από ΕΛΣΤΑΤ, Απογραφή Πληθυσμού, 2021

*περιλαμβάνει μη κατατασσόμενους

 

Η διαφοροποίηση αυτή στα δύο επίπεδα σπουδών εκτείνεται περίπου στο 1/3 του κάθε πληθυσμού, ενώ τα υπόλοιπα 2/3 παρουσιάζουν μια σχεδόν ομοιόμορφη κατανομή. Συμμετέχουν κατά 1/3  στην μέση εκπαίδευση και κατά 1/3 στη στοιχειώδη εκπαίδευση και την αγραμματοσύνη.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν, ότι στο μεν ανώτατο άκρο της εκπαιδευτικής κλίμακας, οι απόφοιτοι του οποίου καταλαμβάνουν τις ανώτατες θέσεις διευθυντικών και διοικητικών στελεχών και επιστημόνων, οι αλλοδαποί με ανώτατες σπουδές έχουν σχετικά πολύ μικρή διείσδυση στην αγορά εργασίας ανωτέρου επιπέδου (‘Έλληνες/αλλοδαποί 26 προς 1).

Δεδομένου μάλιστα ότι μόνο το 53,8% του συνόλου των αποφοίτων με πανεπιστημιακά και άνω διπλώματα εργάζεται στα ανώτατα επαγγέλματα, το αντίστοιχο ποσοστό των αλλοδαπώναναμένεται να είναι πολύ μικρότερο ή ανύπαρκτο. Πολύ περισσότερο, αν ληφθεί , επί πλέον, υπόψη ότι υπάρχουν και θεσμικοί ή πραγματικοί παράγοντες που περιορίζουν την απασχόλησή τους.

Αν και δεν είναι του παρόντος, είναι χρήσιμο να αναφέρουμε, εν παρενθέσει, μόνο πολύ λίγα εντυπωσιακά στοιχεία της απασχόλησης υψηλότατα εκπαιδευμένων σε εργασίες «ανάγκης» -προσωρινές ίσως- για να επιβιώσουν (Άτομα με διδακτορικά διπλώματα εργάζονται:στην παροχή υπηρεσιών προστασίας 425, πωλητές καταστημάτων 248, καθαριστές οικιών και ξενοδοχείων 56, σερβιτόροι και bartenders 53, οδηγοί αυτοκινήτων και μοτοσυκλετών 40).

Επανερχόμενοι στην ροή της συζήτησης, στον αντίποδα της υπεροχής των Ελλήνων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, οι αλλοδαποίυπερισχύουν στην τεχνική εκπαίδευση και προσφέρουν εργατικό δυναμικό εκεί ακριβώς που υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις, άρα λειτουργούν συμπληρωματικά προς τους Έλληνες εργαζόμενους.

Όσον αφορά, τέλος,  το 1/3 των ανεκπαίδευτων των δύο πληθυσμών, θα μπορούσε δυνητικά να υπάρχουν πεδία ανταγωνισμού, αλλά και εδώ τα απόλυτα μεγέθη, των 3 περίπου εκατ. Ελλήνων έναντι 250 χιλ. αλλοδαπών, περιορίζουν ποσοτικά τον πιθανό εκτοπισμό των Ελλήνων.

Άλλωστε, οι κατ’ επάγγελμα ανειδίκευτοι εργάτες, οι χειρώνακτες και οι μικροεπαγγελματίες αλλοδαποί, εκπροσωπούνται με τετραπλάσιο ποσοστό (39,8%) στο εργατικό τους δυναμικό, σε σύγκριση με  το αντίστοιχο 9,9% των Ελλήνων ( δεν εμφανίζεται στον πίνακα). Αυτό μάλλον δείχνει την μεγάλη έλλειψη εργατικού δυναμικού στην κατηγορία αυτή, την οποία σπεύδουν να καλύψουν οι αλλοδαποί.

Μία ουσιαστική και απτή   τεκμηρίωση της αναγκαιότητας των αλλοδαπών «επί του πεδίου», μας δίνει η επισήμανση των κλάδων στους οποίους πέφτει το βάρος της απασχόλησής τους (πίνακας 3).

Πίνακας 3. Απασχόληση Ελλήνων και αλλοδαπών κατά ομάδες κλάδων οικονομικής δραστηριότητας 2021

Κλάδοι

Έλληνες

%

Αλλοδαποί

%

Ομάδα 1

802.483

22,1

176.784

50,4

Γεωργία

Κατασκευές

Υπηρεσίες τουρισμού

 

 

 

 

Ομάδα 2

1.151.691

31,7

18.754

5,4

Επαγγελματικοί

Επιστημονικοί

Δημόσια διοίκηση

Εκπαίδευση

Υγεία

Κοινωνικές υπηρεσίες  

 

 

 

 

Ομάδα 3

Λοιποί κλάδοι

1.681.952

46,2

154.841

44,2

Σύνολο

3.636.126

100,0

350.379

100,0

Πηγή: Επεξεργασία από ΕΛΣΤΑΤ, Απογραφή Πληθυσμού, 2021

Στον πίνακα 3, διακρίνουμε τρεις ομάδες κλάδων οικονομικής δραστηριότητας:  εκείνους με υψηλό ποσοστό απασχόλησης του εργατικού δυναμικού των αλλοδαπών, εκείνους με υψηλό ποσοστό απασχόλησης του εργατικού δυναμικού των Ελλήνων και τους κλάδους με περίπου ισομεγέθη ποσοστιαία συμμετοχή των δύο πληθυσμών.

Όπως δείχνουν τα στοιχεία του πίνακα 3, οι αλλοδαποί συγκεντρώνονται κυρίως σε τρεις ευρύτερους κλάδους: γεωργία, κατασκευές και υπηρεσίες τουρισμού, στους οποίους εργάζονται οι μισοί αλλοδαποί. Στους κλάδους αυτούς απασχολείται αντιστοίχως μόνο το 1/5 των Ελλήνων.

Να σημειώσουμε εδώ, ότι οι κλάδοι αυτοί παρουσιάζουν μονίμωςελλείψεις εργατικού δυναμικού. Στις υπηρεσίες τουρισμού, οι κενές θέσεις εργασίας ήταν, το πρώτο τρίμηνο του 2026, 18.192 άτομα και στις κατασκευές 2.611 άτομα, ενώ, όπως είναι γενικώς  γνωστό, η γεωργία έχει πάντοτε ελλείψεις εργατικών χεριών.  Πέραν αυτών, και το χονδρικό και λιανικό εμπόριο είχε 6.123 κενές θέσεις εργασίας.

Παράλληλα όμως, η συνολική ανεργία των Ελλήνων ήταν, την ίδια περίοδο, 10,6% και των αλλοδαπών 15,4% του εργατικού τους δυναμικού. Προφανώς υπάρχουν ποικίλοι παράγοντες που εμποδίζουν την σύζευξη αναγκών εργασίας και ανέργων των δύο πληθυσμών, οι οποίοι θα μπορούσαν να τεκμηριωθούν με εμπεριστατωμένη σχετική μελέτη που δεν είναι του παρόντος.

Στον αντίποδα, όπως άλλωστε είναι αναμενόμενο,  οι αλλοδαποί εκπροσωπούνται με μειοψηφικά ποσοστά απασχόλησης έναντι των Ελλήνων στην ομάδα των κλάδων, στους οποίους ανήκουν οι δραστηριότητες  των επαγγελματιών, επιστημόνων, στελεχών δημόσιας διοίκησης και άμυνας, στην εκπαίδευση, την υγεία  και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Αυτό άλλωστε το θίξαμε και στην συζήτηση της σχετικήςανώτατης  εκπαίδευσης των δύο πληθυσμών.

Συμπερασματικά, η νεανικότητα και η υψηλή συμμετοχή του αλλοδαπού πληθυσμού ενδυναμώνουν την αγορά εργασίας και ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη. Παράλληλα, συνεισφέρουν  στις κοινωνικές ασφαλίσεις, χωρίς να τις επιβαρύνουν ανάλογα με δαπάνες υγείας και συντάξεων.

      Οι κλάδοι στους οποίους, κατ’ εξοχήν, εργάζονται οι αλλοδαποί, γεωργία, κατασκευές και υπηρεσίες τουρισμού, παρουσιάζουν μονίμως ακάλυπτες θέσεις εργασίας, ακόμα και όταν η ανεργία είναι υψηλή.

     Από την άλλη μεριά, οι αλλοδαποί εκπροσωπούνται με μειοψηφικά ποσοστά απασχόλησης στην ομάδα των κλάδωνεπαγγελματιών, επιστημόνων, και στελεχών κρατικών υπηρεσιών.

Εν κατακλείδι, όπως προκύπτει από την ανάλυση των δημογραφικών στοιχείων, της εκπαίδευσης και της κλαδικήςαπασχόλησης του ξένου εργατικού δυναμικού, η αλλοδαπή εργασία είναι απαραίτητη, γιατί καλύπτει πραγματικές ανάγκες, και συμπληρώνοντας τους Έλληνες εργαζόμενους, συμβάλλει στην ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας.

 


Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Οκτωβρίου 2026

 

 

 

Μπορεί επίσης να σας αρέσει