Ο Ολυμπος στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Αν η μυθολογία είχε «γέφυρες» στο σήμερα, ο Δίας θα κόμπαζε με υπερηφάνεια και οι υπόλοιποι έντεκα θα τον ακολουθούσαν σε μια μεγάλη ολύμπια γιορτή: Η UNESCO, σε μια ιστορική ομόφωνη απόφαση, μόλις πρόσθεσε το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

«Σε αυτό το τοπίο, οι αρχαίοι Ελληνες τοποθέτησαν την κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών τους, με κυρίαρχο τον Δία, καθώς και των Μουσών και των Χαρίτων. Μέσα από τα έργα του Ησιόδου και του Ομήρου, ο Ολυμπος έγινε κεντρικό σημείο αναφοράς της ελληνικής μυθολογίας σε ολόκληρο τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, καθιστώντας τον ένα διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού», αναφέρει η σχετική ανακοίνωση της Κυριακής.

Advertisement

Γιατί παγκόσμια κληρονομιά

Σύμφωνα με την UNESCO, η περιοχή του Ολύμπου διαθέτει εντυπωσιακούς γεωμορφολογικούς σχηματισμούς, όπως παγετωνικά κίρκα, ασβεστολιθικούς γκρεμούς, καρστικές δολίνες και πεδία ολισθολίθων, ενώ οι απόκρημνες κορυφογραμμές, όπως το σύμπλεγμα Μύτικα – Στεφανιού, και τα βαθιά φαράγγια, όπως αυτό του Ενιπέα, μαρτυρούν τη συνεχιζόμενη νεοτεκτονική δραστηριότητα.

Το μικροκλίμα του, που διαμορφώνεται από την εγγύτητά του στη θάλασσα και την απότομη υψομετρική του μεταβολή, δημιουργεί μια εντυπωσιακή ποικιλία στο ανάγλυφο, το κλίμα και τη βλάστηση.

Ο Ολυμπος έχει λειτουργήσει ως παγετωνικό καταφύγιο για δασικά είδη και αποτελεί επίσης σημαντικό κέντρο φυτικής βιοποικιλότητας και ενδημισμού στη Μεσόγειο.

🔴 BREAKING!

New inscription on the @UNESCO #WorldHeritage List: The wider area of Mount Olympus, #Greece 🇬🇷.

➡️ https://t.co/iO4B0Cjg9u #48WHC pic.twitter.com/X82hQYF7or

— UNESCO (@UNESCO) July 26, 2026

Το δεύτερο υψηλότερο βουνό των Βαλκανίων με την κορυφή του, τον Μύτικα, να αγγίζει το ακριβές υψόμετρο των 2.917,727 μέτρων. Γεωγραφικά εκτείνεται στα όρια της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Πιερίας και Λάρισας, καταλαμβάνοντας μια έκταση περίπου 500 τετραγωνικών χιλιομέτρων με σχεδόν κυκλικό σχήμα.

Η γεωλογική του ιστορία ξεκινά πριν από περίπου 200 εκατομμύρια χρόνια, όταν η περιοχή καλυπτόταν από θάλασσα, ενώ η τελική του ανύψωση ολοκληρώθηκε κατά την περίοδο των παγετώνων της Πλειστόκαινου, γεγονός που εξηγεί τους απότομους γκρεμούς, τις βαθιές χαράδρες όπως του Ενιπέα, και τις παγετωνικές λεκάνες, γνωστές ως «Καζάνια».

Το βουνό παρουσιάζει έντονο μικροκλίμα με συχνές μεταβολές του καιρού, υψηλά ποσοστά υγρασίας και χιονοπτώσεις που στα μεγάλα υψόμετρα μπορούν να διαρκέσουν από τον Οκτώβριο έως τον Μάιο.

Η σπουδαία οικολογική αξία του Ολύμπου οδήγησε στην ανακήρυξή του ως του πρώτου Εθνικού Δρυμού της Ελλάδας το 1938, ενώ το 1981 αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως «Απόθεμα της Βιόσφαιρας».

Σήμερα προστατεύεται ως Εθνικό Πάρκο, φιλοξενώντας έναν εξαιρετικό πλούτο χλωρίδας με περισσότερα από 1.700 είδη και υποείδη φυτών, αριθμός που αντιπροσωπεύει περίπου το 25% της ελληνικής χλωρίδας.

Η πανίδα του περιλαμβάνει σπάνια θηλαστικά, όπως το αγριοκάτσικο του Ολύμπου (Rupicapra rupicapra balcanica), ζαρκάδια, λύκους και αγριογούρουνα, καθώς και πάνω από 100 είδη πουλιών, ανάμεσά τους σπάνια αρπακτικά όπως ο γυπαετός και ο χρυσαετός.

Ο Ολυμπος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την αρχαία ελληνική μυθολογία ως η ιερή κατοικία των Δώδεκα Θεών, με το Στεφάνι (2.909μ.) να θεωρείται ο Θρόνος του Δία και το υψίπεδο των Μουσών να συνδέεται με τις τέχνες. Στους πρόποδές του, στον αρχαιολογικό χώρο του Δίου, οι αρχαίοι Μακεδόνες τελούσαν θυσίες και αθλητικούς αγώνες προς τιμή του Ολυμπίου Διός.

Η επίδρασή του, μέσα από τα Ομηρικά Επη, τη Θεογονία του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη γραμματεία, υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου. Εξακολουθεί και σήμερα να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία. Η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, στους πρόποδες του βουνού, συνιστά τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών, συμπληρώνοντας οργανικά το εξαιρετικό πολιτιστικό και φυσικό τοπίο του.

Κατά τη χριστιανική περίοδο, το βουνό έγινε κέντρο ασκητισμού, με σημαντικότερα μνημεία την παλαιά Μονή του Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω μέσα στο φαράγγι του Ενιπέα (16ος αιώνας) και το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία στην ομώνυμη κορυφή (2.803μ.), το οποίο αποτελεί την υψηλότερη εκκλησία στα Βαλκάνια.

Η σύγχρονη ορειβατική ιστορία του Ολύμπου ξεκίνησε επίσημα το 1913, όταν ο Λιτοχωρινός Χρήστος Κάκαλος και οι Ελβετοί Frederic Boissonnas και Daniel Baud-Bovy πραγματοποίησαν την πρώτη καταγεγραμμένη ανάβαση στην απάτητη μέχρι τότε κορυφή του Μύτικα.

Σήμερα, το βουνό διαθέτει εννέα οργανωμένα καταφύγια που εξυπηρετούν χιλιάδες πεζοπόρους, αναρριχητές και δρομείς ορεινού τρεξίματος που το επισκέπτονται κάθε χρόνο από όλο τον κόσμο, με αποκορύφωμα τον διεθνή αγώνα Olympus Marathon.

Μητσοτάκης: Εθνική επιτυχία πρώτου μεγέθους

Η ανακήρυξη του Ολύμπου ως μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς φέρνει, σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό Κυριακό Μητσοτάκη, και πάλι την Ελλάδα στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, παράλληλα μάλιστα με τη διεθνή συζήτηση γύρω από τα ομηρικά έπη.

Σε ανάρτησή του ο κ.Μητσοτάκης αναφέρει αναλυτικά:

«Από σήμερα ο μυθικός Όλυμπος γίνεται βουνό ολόκληρης της ανθρωπότητας που θα πρέπει να προστατεύεται για πάντα! Η ομόφωνη απόφαση της UNESCO να εγγραφεί στον κατάλογο των μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς είναι μια εθνική επιτυχία πρώτου μεγέθους. Όχι μόνο γιατί φέρνει και πάλι την Ελλάδα στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, παράλληλα μάλιστα με τη διεθνή συζήτηση γύρω από τα ομηρικά έπη. Αλλά και γιατί αποδεικνύει τη θέληση της χώρας να διατηρήσει ακμαία τη φυσική και πολιτιστική της παράδοση. Ενώ, ταυτόχρονα, γίνεται ευκαιρία ανάπτυξης για ολόκληρη την περιοχή γύρω από αυτόν τον μοναδικό βιότοπο. Αξίζουν συγχαρητήρια στα υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος που εργάστηκαν αθόρυβα και πέτυχαν αυτή τη διάκριση. Μια διάκριση που έρχεται ύστερα από τις ανάλογες επιτυχίες για τα Ζαγόρια και τα Μινωικά Ανάκτορα της Κρήτης».

Τα υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος υποδέχτηκαν με μεγάλη ικανοποίηση για την ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO να εγγράψει την «Ευρύτερη Περιοχή του Ολύμπου» στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, κατά τις εργασίες της 48ης Συνόδου της, η οποία διεξάγεται από τις 19 Ιουλίου, στην πόλη Busan της Νότιας Κορέας.

Η συμπερίληψη του μυθικού βουνού στον συγκεκριμένο Κατάλογο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις, στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, καθώς αναγνωρίζει την εξέχουσα οικουμενική αξία του Ολύμπου, τοποθετώντας τον ανάμεσα στα πλέον εμβληματικά μνημεία παγκοσμίως, τα οποία χρήζουν ειδικής προστασίας και μέριμνας, προς όφελος της ανθρωπότητας.

Η εγγραφή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Ολυμπος εντάσσεται στον Κατάλογο ως μικτό αγαθό, σε μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες, η ένταξη των οποίων προϋποθέτει ταυτόχρονη τεκμηρίωση, τόσο των πολιτιστικών, όσο και για τα φυσικών αξιών τους.

Οι μικτές εγγραφές αποτελούν, συγκριτικά, μικρό ποσοστό του συνόλου των εγγραφών, στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τη μοναδική που παρουσιάστηκε προς εξέταση στην παρούσα Σύνοδο της Επιτροπής. Η Ελλάδα – μαζί με τις παλαιότερες εγγραφές των Μετεώρων και του Αγίου Ορους – διαθέτει τρία μικτά αγαθά στον Κατάλογο, ενώ συνολικά αριθμεί 21 εγγραφές πλέον, γεγονός που καθιστά αυτή την επιτυχία ιδιαίτερα σημαντική για τη χώρα, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της στο πλαίσιο της Σύμβασης.

Παράλληλα, αυτή η εγγραφή αναγνωρίζει τη μοναδική φυσική αξία του Ολύμπου, ως τόπου εξαιρετικής σημασίας για την βιοποικιλότητα.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε:

«Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διεθνή προβολή ενός τόπου ο οποίος αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, αναδεικνύοντας την κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας για τη διαφύλαξή του, προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών. Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς.

»Ο Ολυμπος είναι το βουνό που, μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών, και ενός πολυδιάστατου και “δραματικού” τοπίου, εμπνέοντας δέος και σεβασμό και συνεχίζοντας να τροφοδοτεί τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία. Οι χαρακτηρισμοί του Ολύμπου στα έργα του Ομήρου -«πολύπτυχος», για τις πολυάριθμες κορυφές του, «μακρός», που δεσπόζει επιβλητικά στον ορίζοντα, «νιφόεις» χιονοσκεπής, «πολυδειράς» για τις πολλές χαράδρες του- αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της διαχρονικής έμπνευσης.

»Η εικόνα του Ολύμπου, όπως αποτυπώθηκε από την ποιητική ιδιοφυΐα του Ομήρου, πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες, παραμένει αναλλοίωτη μέχρι σήμερα, προκαλώντας το ίδιο συναίσθημα θαυμασμού και σεβασμού στον σύγχρονο επισκέπτη. Θερμές ευχαριστίες προς τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργο Κουμουτσάκο, για τη σταθερή και ουσιαστική υποστήριξή του, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, προς τα στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καθώς και της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας του Υπουργείου Πολιτισμού. Η επιστημονική κατάρτιση, η αφοσίωση και η άριστη συνεργασία τους οδήγησαν στην επίτευξη του κοινού στόχου της εγγραφής, μιας πολυσήμαντης επιτυχίας που μας κάνει όλους περήφανους».

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε μεταξύ άλλων:

«Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας αποτελεί ζωντανό και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας, της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Η προστασία και η ανάδειξή του βρίσκονται στον πυρήνα της κυβερνητικής μας πολιτικής. Ο Ολυμπος ανακηρύχθηκε πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά, ενώ φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων -πάνω από 1900 είδη και μάλιστα 27 εξ αυτών που φύονται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο- και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας. Από τον Όλυμπο, ένα παγκόσμιο σύμβολο που συνδέει τον αρχαίο μύθο του υψηλότερου βουνού της Ελλάδας, ως κατοικίας των θεών, με το περιβαλλοντικό μέλλον της πατρίδας μας, μέχρι τα Απάτητα Βουνά και τα νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και υλοποιούμε, αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας αποτελεί σταθερή εθνική προτεραιότητα».