Η απίστευτη μεσαιωνική βιβλιοθήκη της Ελβετίας

Το πλινθόκτιστο κτίριο του Αβαείου του Σανκτ Γκάλεν στην Ελβετία, με τους αυστηρούς πυργίσκους, τα τοξωτά παράθυρα, τα μαρμάρινα περιστύλια, τις αυλές και τα φαρδιά σκαλοπάτια του, είναι μεγαλοπρεπές και επιβλητικό. Η αρχιτεκτονική του χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες για να εμπνέει τη χριστιανική πίστη, αλλά η θέα του έχει μια χροιά αποκάλυψης για τους επισκέπτες του, όπως σημειώνει οδοιπορικό του BBC.

Στο τέρμα ενός ευρύχωρου διαδρόμου με ηχώ υπάρχει μια περίτεχνη μπαρόκ πόρτα, πίσω από την οποία βρίσκεται ένα αμυδρά φωτισμένο δωμάτιο, με τις κουρτίνες του σφιχτά τραβηγμένες σε σειρές παραθύρων. Πάνω από την είσοδό του, σκαλισμένη σε ένα μεγάλο αέτωμα σε στιλ ροκοκό, προβάλλει με έντονα γράμματα μια επιγραφή στα ελληνικά: «Ψυχής Ιατρείον».

 

 

Πρόκειται για φράση που συνδέεται με την αρχαία βιβλιοθήκη, αλλά και με το Σκριπτόριο –αίθουσα σε μεσαιωνικά ευρωπαϊκά μοναστήρια για την αντιγραφή, την εικονογράφηση και τη βιβλιοδεσία χειρογράφων– του βασιλιά Ραμσή Β’, στη Θήβα της Αιγύπτου.

Η Βιβλιοθήκη του Αβαείου του Σανκτ Γκάλεν στην ανατολική Ελβετία προκαλεί δέος με τα περίτεχνα ξυλόγλυπτα, τους εξώστες με τα ευρύχωρα μπαλκόνια και τα τεράστια αποθέματα δερματόδετων τόμων που φιλοξενεί. Είναι η μεγαλύτερη και αρχαιότερη μοναστηριακή μπαρόκ βιβλιοθήκη, μια από τις πιο καλοδιατηρημένες στον κόσμο, και εδώ και αιώνες θεωρείται ένας από τους πνευματικούς θησαυρούς της Ευρώπης.

Κάτω από την περίτεχνη τοιχογραφία της οροφής, την περιτριγυρισμένη από υδρόγειες και ουράνιες σφαίρες, υπάρχουν αιγυπτιακές μούμιες και ντουλάπια με περίεργα αντικείμενα, το καθένα γεμάτο με διακοσμητικούς θησαυρούς από μακριά – ασημένια μαχαίρια σε δερμάτινες θήκες από την Τουρκία, μικροσκοπικά παπούτσια από την Ινδονησία, απολιθώματα, κοχύλια και νομίσματα και από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

 

Στα ράφια αναπαύονται τόμοι έργων από τους εκκλησιαστικούς πατέρες, βιβλία λειτουργιών, βιογραφίες αγίων, αλλά και κείμενα για το Δίκαιο, τη μουσική, την ιατρική, την αστρονομία, τη γραμματική, την αριθμητική, τη ρητορική και τη μη εκκλησιαστική ποίηση. Πρόκειται για ένα πλουσιότατο αποθετήριο της ανθρώπινης γνώσης.

Εκτός από τους τεράστιους τόμους, αυτό που κάνει τη βιβλιοθήκη τόσο συναρπαστική είναι η ηλικία της. Η προέλευσή της χρονολογείται στις αρχές του 7ου αιώνα, όταν ο ιρλανδός ιεραπόστολος Αγιος Γάλλος ίδρυσε στο σημείο ένα ερημητήριο, δημιουργώντας αργότερα τη μονή.

Εκτός από τους τεράστιους τόμους της, αυτό που κάνει τη βιβλιοθήκη τόσο συναρπαστική είναι η ηλικία της. Η προέλευσή της χρονολογείται στις αρχές του 7ου αιώνα, όταν ο ιρλανδός ιεραπόστολος Αγιος Γάλλος ίδρυσε στην περιοχή ένα ερημητήριο, το οποίο αργότερα έγινε η βάση της μονής. Αν και η αρχική βιβλιοθήκη αντικαταστάθηκε το 1767 από τη σημερινή μπαρόκ αίθουσα, η αίσθηση της συνέχειας είναι αξιοσημείωτη.

 

Σήμερα, η βιβλιοθήκη και οι δύο τεράστιες υπόγειες αποθήκες της περιέχουν ένα από τα πιο πολύτιμα σώματα γραπτής κληρονομιάς στον κόσμο, καθώς περιλαμβάνουν 160.000 χειρόγραφα και πρώιμα έντυπα – ανάμεσά τους περισσότερους από 2.100 μεσαιωνικούς κώδικες, με άνω των 400 να έχουν συγγραφεί πριν από το έτος 1000 μ.Χ.

Μεταξύ αυτών και η μεγαλύτερη συλλογή ιρλανδικών χειρογράφων στην ηπειρωτική Ευρώπη, τα οποία μεταφέρθηκαν στο Σανκτ Γκάλεν στις αρχές του Μεσαίωνα, όταν ιρλανδοί προσκυνητές το επισκέφτηκαν καθ’ οδόν προς τη Ρώμη, αφήνοντας δώρα στον τάφο του Αγίου Γάλλου. Εξίσου πλούσιο για τους ακαδημαϊκούς είναι το αρχείο παλαιών χειρογράφων της Ανω Γερμανίας, που περιέχει τα πρώτα γραπτά δείγματα της γερμανικής γλώσσας.

Εντυπωσιακό είναι και το γεγονός ότι η βιβλιοθήκη κατάφερε να επιβιώσει από αιώνες θρησκευτικών και πολιτικών αναταραχών. Στην Αγγλία, στην Ουαλία και στην Ιρλανδία, στα μέσα του 16ου αιώνα, ο Ερρίκος Η’ λεηλάτησε και κατέστρεψε περισσότερα από 800 μοναστήρια, ενώ κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης και του Γερμανικού Μεδιατισμού, στα τέλη του 18ου αιώνα και στις αρχές του 19ου, η εκκλησιαστική περιουσία κρατικοποιήθηκε.

 

 

Αλλά χάρη στην προνοητικότητα των βιβλιοθηκονόμων του Αβαείου του Σανκτ Γκάλεν τα κειμήλια επέζησαν αλώβητα από την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση. Ακόμα και μεταξύ 1797 και 1805, όταν η μονή διαλύθηκε, τα κειμήλιά της φρουρούνταν, μεταφέρονταν και διασώζονταν αυστηρά από το καθολικό δόγμα εντός του νεοσύστατου καντονιού του Σανκτ Γκάλεν.

Η βιβλιοθήκη του αβαείου είναι μόλις ένα τμήμα της κληρονομιάς της μονής. Η πεζοδρομημένη Παλιά Πόλη είναι κτισμένη γύρω από το πρώην μοναστήρι και μοιάζει με ζωντανό μουσείο γεμάτο τετράγωνα, μοναστηριακά σοκάκια, πλακόστρωτα δρομάκια και Erststockbeizen – ταβέρνες πρώτου ορόφου, που αρχικά ήταν δημοφιλείς σε μοναχούς και προσκυνητές.

Κτισμένα πριν από πέντε με έξι αιώνες, τόσο φθαρμένα που έχουν κεκλιμένα δάπεδα και οροφές και στραβές γοτθικές ξύλινες δοκούς, αυτά τα εστιατόρια αποτελούν από μόνα τους μυστικά ιερά, όπως αναφέρει το BBC. Το βραβευμένο με αστέρι Michelin «Zum Goldenen Schäfli» είναι «κρυμμένο» σε μια μεσαιωνική αίθουσα συντεχνιακών κρεοπωλείων.

Πέρα από το κέντρο της πόλης, οι Drei Weieren (Τρεις Λίμνες), που δημιουργήθηκαν από το μοναστήρι τον 17ο αιώνα για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες του σε νερό, εξυπηρετούν πλέον άγρια ​​καταφύγια κολύμβησης με λουτρά τύπου αρ-νουβό, σε ένα υψηλό οροπέδιο πάνω από την πόλη.

Στις μέρες μας, περίπου 190.000 άνθρωποι επισκέπτονται ετησίως τη βιβλιοθήκη της μονής, ξεπερνώντας κατά πολύ τη συρρικνούμενη κοινότητα των θρησκευτικών προσκυνητών. Ο τουρισμός είναι απαραίτητος για τη συντήρηση του χώρου – μια αλλαγή που αντικατοπτρίζεται και στο κατάστημα δώρων της βιβλιοθήκης, το οποίο πλέον πουλάει τα πάντα, από φοντί τυριών τοπικής επωνυμίας μέχρι σπόρους πουλιών και μπύρα αργής παρασκευής.