Μια φωτογραφική περιήγηση στην αυτοκίνηση στα Κύθηρα από τις αρχές του 20ου αι. μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Μέρος Τέταρτο

Σπάνια στη ζωή οι περισσότεροι άνθρωποι συλλαμβάνουν τις μεγάλες αλλαγές της εποχής τους. Ευτυχώς υπάρχουν πάντα οι λίγοι, που πιάνουν το νόημα αυτών των αλλαγών ή από ένστικτο καταγράφουν όσα νομίζουν αξιόλογα και αυτά μένουν στις νεότερες γενιές ως στέρεη κληρονομιά.
Πριν 20 χρόνια ο ΚΥΘΗΡΑΪΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ, που είχε πρόεδρο τον αείμνηστο Δημ. Κόμη, είχε την ιδέα να εκδώσει μερικά ημερολόγια με θέματα από τη ζωή του νησιού, με ξεχασμένα σπαράγματα από τις μνήμες των ανθρώπων που είχαν ζήσει μεγάλες αλλαγές, τις οποίες λίγοι τότε είχαν υποψιαστεί πόσο θα άλλαζαν τη ζωή των ίδιων και ειδικά των απογόνων τους. Μία από αυτές τις αλλαγές, που εμφανίστηκε στο νησί μας στο τέλος της δεύτερης δεκαετίας του 20ού αι. ήταν το αυτοκίνητο. Μετά το πρώτο, που έφθασε το 1918 στο νησί και το είχε φέρει ο πρωτοπόρος εργοστασιάρχης και οραματιστής πολλών αλλαγών στη ζωή των ανθρώπων της εποχής, Γαβρίλης Χάρος, ήρθαν στα Κύθηρα σιγά-σιγά δεκάδες οχήματα για να διευκολύνουν τις μετακινήσεις. Ο γράφων, που είχε επιμεληθεί τότε του πρώτου ημερολογίου με θέμα την αυτοκίνηση στα Κύθηρα στις αρχές του 20ού αι. επιχειρεί σήμερα να θυμίσει κάποια από όσα παρουσιάστηκαν τότε, στο ημερολόγιο του 1999 του Κυθηραϊκού Συνδέσμου Αθηνών, αλλά και πολλά άλλα που ακολούθησαν αργότερα από τις στήλες της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ. Είναι αλήθεια και ζητούμε προκαταβολικά την κατανόησή σας, ότι μερικά πράγματα έχουν ξεχαστεί, άλλα δεν τα βρίσκουμε εύκολα και πληροφορίες μένουν ατελείς. Όποιοι όμως έχουν τη γνώση και το κουράγιο με χαρά μας θα θέλαμε να μας ενημερώσουν να συμπληρώσουμε αρκετά από όσα λείπουν. Στο αφιέρωμά μας θα παρελάσουν πολλά από τα οχήματα, φωτογραφίες των οποίων είχαν την καλοσύνη να μας διαθέσουν πολλοί φίλοι, όπως ο ακούραστος συνεργάτης μας, Κοσμάς Μεγαλοκονόμος, ο δάσκαλος τότε Ιω. Μαργέτης, οι φίλοι Γ.Ν.Νικηφοράκης και Ι. Ζερβός και πολλοί άλλοι (σχεδόν όλες οι φωτογραφίες των αυτοκινήτων του Τζώρτζη Μεγαλοκονόμου, που θα παρουσιασθούν στο τέταρτο μέρος του αφιερώματος, ανήκουν στον κ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμο, ο οποίος τις είχε δώσει για το αρχείο της εφημερίδας). Αν δείτε ότι κάποιων απουσιάζουν τα ονόματά τους χτυπήστε καμπανάκι και βοηθείστε τη μνήμη μας, καθώς όλο και περισσότερα πράγματα χάνονται από αυτήν….

Εννοείται ότι η σειρά θα ολοκληρωθεί σε συνεχή δημοσιεύματα με μία επεξήγηση για κάθε φωτογραφία, την οποία θα μπορεί ο καθένας να συμπληρώσει με στοιχεία που θα μας στείλει. Και κάτι ακόμη. Ασφαλώς όσα αυτοκίνητα παρουσιάζονται εδώ δεν καλύπτουν παρά σε ένα μικρό ποσοστό όσα κυκλοφόρησαν τα προηγούμενα χρόνια στο νησί και έγραψαν μία ιστορία στον τομέα της αυτοκίνησης. Λείπουν πολλά ακόμη, ειδικά τα λεωφορεία του Ποταμού, του Καρίνου, του σκόρδου, του Καλογρίδη κ.α., καθώς και πολλά ακόμη αυτοκίνητα. Όσοι έχουν στοιχεία για τα οχήματα αυτά ας τα στείλουν για να εμπλουτισθεί η σειρά, η οποία μπορεί μόνη της να γίνει μία ενδιαφέρουσα εργασία πάνω στο θέμα αυτό για το νησί μας.
Ε. Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΣ

Advertisement

1. Δύο φωτογραφίες μαζί με το ίδιο αυτοκίνητο. Πρόκειται για το θρυλικό λεωφορείο του Ηλίας Τζάννε (Λιάκου) από τον Άγιο Ηλία ή για την ακρίβεια για ένα από τα αυτοκίνητά του, το οποίο, το πρωί ήταν λεωφορείο και μετέφερε μαθητές, μετά έβγαζε τα καθίσματα και μετέφερε την πραμάτεια από τα καΐκια που έφερναν εμπορεύματα στο Καψάλι και το βράδυ μετέφερε ελιές στα ελαιοτριβεία ή ελαιοπυρήνα από αυτά στα καΐκια. Εκείνη την εποχή, που ούτε ΚΤΕΟ υπήρχαν, ούτε και αυστηροί έλεγχοι, τα αυτοκίνητα αυτά τα αγόραζαν πολλές φορές σε …κομμάτια στην Αθήνα και τα μετέτρεπαν σε αυτοκίνητα «ειδικών προδιαγραφών» σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες των ιδιοκτητών τους, στα Κύθηρα. Έτσι, μερικά από αυτά είχαν ένα σασί, το οποίο ερχόταν ξεχωριστά, μαζί με τη μηχανή ή ακόμα και αυτή ερχόταν χωριστά και έφερναν ένα κουβούκλιο από ένα λεωφορείο και όλα μαζί τα συναρμολογούσαν σε ενιαίο σύνολο επιδέξιοι μηχανικοί στα Κύθηρα. (Την ιστορία αυτών των ανθρώπων δεν την έχει γράψει κανείς μέχρι τώρα και πρέπει κάποτε να γραφτεί). Εννοείται ότι τις περισσότερες φορές χρειαζόταν η επινοητικότητα και το ταλέντο αυτών των ντόπιων μαστόρων, καθώς σπάνια, φυσικά, ταίριαζε το σασί με το κουβούκλιο, έτσι έπρεπε να κόψουν το τελευταίο με οξυγόνο ή ηλεκτροκόλληση, να του αφαιρέσουν ένα κομμάτι, να ξανακολλήσουν τα κομμάτια μεταξύ τους και να προκύψει ένα ενιαίο σύνολο, το οποίο αποτελούσε πλέον μία ιδιόρρυθμη ιδιοκατασκευή Κυθηραϊκής έμπνευσης και εκτέλεσης! Παρόμοια γίνονταν και με κάποια φορτηγά, όμως όλων αυτών οι ιστορίες έχουν χαθεί στο χρόνο μαζί με τους ανθρώπους που τις πήραν μαζί τους. Εδώ βλέπουμε το λεωφορείο του Λιάκου με το σήμα της Μερσεντές στο ψυγείο, στις 20 Οκτωβρίου 1954 με τους, Περ. Τζάννε (αριστερά), Θεόδ. Ν. Κασιμάτη και Διον. Τζάννε. Στην άλλη φωτογραφία το ίδιο αυτοκίνητο με μερικούς μαθητές την 25η Μαρτίου 1955. Διακρίνονται οι: Περ. Τζάννες, Διον. Τζάννες, Μαν. Καλοκαιρινός (Βόλιας), Σοφία Στάθη, Τούλα Τζάννε, Μαρίκα Τζάννε και Πόπη Καλλιγέρου (Μπαγιώκου).

(Φωτ. αρχ. Διον. Τζάννε).

2. Άλλο ένα λεωφορείο της ίδιας εποχής. Το έφερε στα Κύθηρα (για την ακρίβεια και αυτό ήρθε σε …κομμάτια και επανακατασκευάστηκε στο νησί), ένας ακόμη πρωτοπόρος της αυτοκίνησης στα Κύθηρα, ο Τζώρτζης Μεγαλοκονόμος από το Κάτω Λειβάδι, ο οποίος είχε και ελαιουργικό εργοστάσιο, άρα τα αυτοκίνητα τού ήταν απολύτως απαραίτητα. Αυτό το λεωφορείο με μηχανή Ντόιτς και σασί από έτερο αυτοκίνητο του ίδιου ιδιοκτήτη, χρησιμοποιήθηκε κατά κύριο λόγο ως επιβατικό όχημα, αφού ο ιδιοκτήτης του διέθετε και φορτηγό αυτοκίνητο παράλληλα με αυτό. Εδώ ο Τζ. Μεγαλοκονόμος φωτογραφίζεται με το όχημα έξω από το ελαιοτριβείο Γαβρ. Χάρου στο Λειβάδι δίπλα από του Πιέρρου το 1954.

(Φωτ. αρχ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμου)

3. Το ίδιο λεωφορείο στην πλατεία στο Κάτω Λειβάδι μαζί με ένα φορτηγό Ντόιτς της ίδιας οικογένειας το 1959.

(Φωτ. αρχ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμου)

4. Μία παλιά φωτογραφία κάπου ανάμεσα 1945-1947. Διακρίνονται τρία αυτοκίνητα, αν και το πρώτο αριστερά ελάχιστα. (Είναι μία Σεβρολέτ με την ονομασία ΑΦΟΒΟΣ του Ιω. Λουράντου-Σάββα ) Στο κέντρο η ΘΕΟΔΩΡΑ (το έλεγαν όλοι ΘΟΔΩΡΑ) του Τζώρτζη Μεγαλοκονόμου, ένα Σεβρολέτ που ήρθε στο νησί το 1928. (Το όνομά του το πήρε από την κόρη του ιδιοκτήτη Δωρίτσα Μεγαλοκονόμου μετέπειτα σύζυγο Ανδρ. Λουράντου). Δεξιά φαίνεται άλλο ένα Σεβρολέτ, το ΜΥΡΤΙΔΙΩΤΙΣΣΑ, του Ιω. Σάμιου-Κοτσυφού. Τα παιδιά που διακρίνονται είναι, από αριστερά, Περ. Τζάννες, Νικ. Καλλίγερος και Απόστ. Μεγαλοκονόμος.

(Φωτ. αρχ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμου).

5. Εδώ άλλη μία φωτογραφία της ίδιας εποχής με την προηγούμενη από την πλατεία στο Κάτω Λειβάδι. Δεξιά το ΘΕΟΔΩΡΑ που είδαμε προηγουμένως και αριστερά το Ντόιτς, ένα κράμα επιβατηγού και φορτηγού του Τζώρτζη Μεγαλοκονόμου.

Φωτ. αρχ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμου.

6. Πάλι το Ντόιτς του Τζ. Μεγαλοκονόμου σε ένα χωματόδρομο γύρω στο 1948 ή 1949 να επιστρέφει από ένα πανηγύρι, γεμάτο επιβάτες. Στο φτερό ο πατέρας του γράφοντος Παν. Εμμ. Καλλίγερος.

Φωτ. αρχ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμου.

7. Αδυναμία στα Ντόιτς είχε η οικογένεια. Εδώ το φορτηγό που είδαμε και στην 3η φωτογραφία, στα 1956. Οδηγός ο Απ. Μεγαλοκονόμος και δίπλα του ο Αθ. Κασιμάτης. Φωτ. αρχ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμου.