Η απίθανη ιστορία του πρώτου Παγκοσμίου Κυπέλλου

Στο πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο της Ιστορίας, αυτό που ο προπονητής της εθνικής ομάδας των ΗΠΑ είχε αποκαλέσει «παγκόσμιο πρωτάθλημα soccer», υπήρχαν μόλις 13 φιναλίστ. Περισσότερες από τις μισές ήταν από τη Νότια Αμερική: η οικοδέσποινα Ουρουγουάη (η καλύτερη ομάδα εκείνης της εποχής, που είχε κατακτήσει τα ποδοσφαιρικά τουρνουά στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924 και του 1928), η Αργεντινή, η Παραγουάη, το Περού, η Χιλή, η Βολιβία (οι παίκτες αγωνίζονταν φορώντας σκούφους, και ποτέ δεν μάθαμε το γιατί) και η Βραζιλία, το μόνο έθνος που έχει εμφανιστεί σε όλα τα Μουντιάλ (το εφετινό θα είναι το 23ο της).

Οι υπόλοιπες έξι ήταν το Μεξικό, οι ΗΠΑ και τέσσερις ομάδες από την Ευρώπη: Γαλλία, Βέλγιο, Ρουμανία και Γιουγκοσλαβία. Θα υπήρχε και 14η φιναλίστ αν η Αίγυπτος δεν έχανε –λόγω κακοκαιρίας– το καράβι με το οποίο θα κατευθυνόταν στη Μασσαλία. Από εκεί θα ταξίδευε προς το Μοντεβιδέο παρέα με τη Γιουγκοσλαβία, με την οποία είχαν συμφωνήσει να μοιραστούν τα έξοδα.

Advertisement

Ο τότε πρόεδρος της FIFA, Ζιλ Ριμέ, ο άνθρωπος πίσω από την ιδέα της δημιουργίας ενός τουρνουά για εθνικές ομάδες, είχε προσπαθήσει πολύ να πείσει και άλλες ευρωπαϊκές χώρες να συμμετάσχουν, όμως εκείνες αρνήθηκαν. Η Αγγλία, η Σκωτία, η Ουαλία και η Ιρλανδία ήταν «στα μαχαίρια» με τη FIFA. Διαφωνούσαν με την απόφασή της να καταβάλλονται αποζημιώσεις στους παίκτες για τα χαμένα τους μεροκάματα όταν έλειπαν από τη δουλειά για αγώνες στο εξωτερικό. Οι τέσσερις ομοσπονδίες θεωρούσαν ότι ήταν αντίθετη με το πνεύμα του αυστηρού ερασιτεχνισμού. Είχαν δυσαρεστηθεί και με το γεγονός ότι οι ψήφοι της χώρας που γέννησε το ποδόσφαιρο είχαν την ίδια βαρύτητα με εκείνες μικρότερων ποδοσφαιρικών ομοσπονδιών.

Η Γερμανία και η Δανία είχαν επίσης διαφορές με τη FIFA. Η Ισπανία, η Ιταλία και η Ολλανδία είχαν θυμώσει που η διοργάνωση ανατέθηκε στην Ουρουγουάη και δεν προτιμήθηκαν οι δικές τους υποψηφιότητες. Αλλά ο κυριότερος λόγος για την τόσο μικρή εκπροσώπηση της Ευρώπης στο παρθενικό Μουντιάλ του 1930 ήταν το μακρύ και εξουθενωτικό ταξίδι που έπρεπε να υπομείνουν για να φτάσουν στο Μοντεβιδέο. Πτήσεις δεν υπήρχαν. Θα μπορούσαν να διασχίσουν τον Ατλαντικό ενοικιάζοντας ένα ζέπελιν, αλλά αυτό κόστιζε μια περιουσία. Το πλοίο ήταν ο μόνος τρόπος.

Η Γιουγκοσλαβία το πήρε από τη Μασσαλία. Οι άλλες τρεις ευρωπαϊκές αποστολές, από τη Γένοβα. Πρώτοι επιβιβάστηκαν οι Ρουμάνοι. Τη σύνθεση της ομάδας δεν την επέλεξε ο προπονητής, όπως γράφει το Athletic, αλλά ο βασιλιάς Κάρολος II. Στη συνέχεια το πλοίο παρέλαβε τους Γάλλους (χωρίς τον προπονητή και τον καλύτερο παίκτη τους, που προτίμησαν να μείνουν σπίτι) και τους Βέλγους. Με σύντομες στάσεις σε Βιλφράνς συρ Μερ, Βαρκελώνη, Λισαβόνα, Μαδέιρα και Κανάρια Νησιά, κατέπλευσε στο Ρίο ντε Τζανέιρο για να πάρει και τους Βραζιλιάνους.

Με το ίδιο καράβι ταξίδεψε και ο Ριμέ, με το τρόπαιο (που τότε ονομαζόταν «Νίκη») αγκαλιά. Επίσης, τρεις διαιτητές από την Ευρώπη. Το σκάφος διέθετε πισίνα, μια ορχήστρα έπαιζε μουσική όλη την ώρα και κάποιοι κωμικοί ηθοποιοί σκάρωναν διασκεδαστικά σκετσάκια. Αλλά οι μέρες έμοιαζαν με αιώνες για τους ταξιδιώτες. Ιδίως στις κακοκαιρίες. Οι ποδοσφαιριστές προσπαθούσαν να μη χάσουν τη φόρμα τους τρέχοντας γύρω-γύρω στο κατάστρωμα. Για να προλάβουν τη σέντρα, στις 13 Ιουλίου, πολλοί από αυτούς είχαν ξεκινήσει από τις 20 Ιουνίου.

Στα τρία στάδια του Μοντεβιδέο που φιλοξένησαν το τουρνουά οι συνθήκες ήταν δύσκολες. Τα τερέν κολλούσαν από την υγρασία, έμοιαζαν με βούρκο, ενώ υπήρχαν παντού λακούβες με νερό. Ο προπονητής των ΗΠΑ είχε πει πως οι παίκτες του δεν είχαν τον νου τους στην μπάλα, αλλά στο πώς θα καταφέρουν να φύγουν από εκεί χωρίς να έχουν σπάσει τα πόδια ή τα χέρια τους. Το μεγαλύτερο από τα τρία γήπεδα, το Estadio Centenario, ακόμη κτιζόταν. Η κατασκευή του καθυστέρησε λόγω κακοκαιρίας και ολοκληρώθηκε στο ένατο παιχνίδι του τουρνουά. Την πρώτη μέρα των αγώνων χιόνισε – μόνο αυτό έλειπε.

Και όμως, σε αυτή την πρωτόγονη διοργάνωση με τα χίλια προβλήματα υπήρχε κάτι από τα ύστερα, καλά οργανωμένα Μουντιάλ: η πρόβλεψη να μη συναντηθούν νωρίς οι τέσσερις πιο δυνατές ομάδες (Ουρουγουάη, Αργεντινή, Βραζιλία και ΗΠΑ). Οι 13 χώρες μοιράστηκαν σε τρεις ομίλους των τριών και έναν των τεσσάρων ομάδων, με τον νικητή κάθε group να προκρίνεται απευθείας στα ημιτελικά. Εκεί έφτασαν η Ουρουγουάη, η Αργεντινή, οι ΗΠΑ (με αρκετούς επαγγελματίες παίκτες από την Αγγλία και τη Σκωτία) και η Γιουγκοσλαβία – η μόνη που τα κατάφερε από την Ευρώπη.

Συνέβησαν διάφορα ευτράπελα. Οι αγωνιστικοί χώροι δεν είχαν τις ίδιες διαστάσεις – ένας από αυτούς είχε μήκος 126 μέτρα κι ένας άλλος 98. Οι διαιτητές έδωσαν ρεσιτάλ σοβαρών λαθών (ένας Βραζιλιάνος έκανε ό,τι μπορούσε ώστε να χάσει η Αργεντινή από τη Γαλλία, όμως στο τέλος δεν τα κατάφερε). Παίκτες συνέχιζαν να αγωνίζονται με κατάγματα, καθώς δεν υπήρχαν γιατροί για να τα διαγνώσουν. Το καταλάβαιναν οι ίδιοι από τους πόνους μόλις κρύωνε το τραύμα.

Κάποια περιστατικά ήταν αστεία, αδιανόητα στις μέρες μας. Οπως εκείνο του αμερικανού φυσικοθεραπευτή Τζακ Κολ. Καθώς έτρεχε στο τερέν για να προσφέρει τις πρώτες βοήθειες σε έναν ποδοσφαιριστή, το βαλιτσάκι του άνοιξε, ένα μπουκάλι με χλωροφόρμιο έπεσε κάτω και έσπασε, και εκείνος λιποθύμησε από τη μυρωδιά. Συνήλθε καθώς τον μετέφεραν εκτός αγωνιστικού χώρου με φορείο.

Αλλά το χειρότερο ήταν ότι στα ματς γινόταν… πόλεμος, ιδίως από την πλευρά των Λατινοαμερικανών. Δεν ήταν μόνο τα… δολοφονικά φάουλ. Στον ημιτελικό της Αργεντινής με τις ΗΠΑ ένας αμερικανός παίκτης, ονόματι Αντι Ολντ, έχασε το φως του για μερικά λεπτά όταν ένας αντίπαλός του πήρε άλατα αμμωνίας (τα είχαν για τις λιποθυμίες) από τον πάγκο και του τα έριξε στο πρόσωπο. Οι Αργεντινοί έβαζαν γκολ (νίκησαν με 6-1) την ώρα που οι Αμερικανοί, όπως αφηγείται το Athletic, προσπαθούσαν να… σώσουν τις ζωές τους Οταν τελείωσε το παιχνίδι, στο τερέν υπήρχαν κάμποσα δόντια.

Με 6-1 νίκησε και η Ουρουγουάη τους Γιουγκοσλάβους στον άλλο ημιτελικό. Εκεί τα πράγματα ήταν ήρεμα, όμως στη φάση του τρίτου γκολ της Ουρουγουάης η μπάλα είχε βγει προηγουμένως εκτός αγωνιστικού χώρου. Την επανέφερε με κλωτσιά ένας αστυνομικός, χωρίς να το αντιληφθεί ο ρέφερι.

Ο τελικός Ουρουγουάης – Αργεντινής… μύριζε μπαρούτι. Ο βέλγος διαιτητής είχε δεχθεί απειλές για τη ζωή του και ήταν κατατρομαγμένος. Πριν αρχίσει το ματς ζήτησε ισχυρή αστυνομική προστασία και ένα καράβι έτοιμο να τον πάρει μακριά από το Μοντεβιδέο αμέσως μετά τη λήξη του αγώνα. Στον σωματικό έλεγχο των αργεντινών οπαδών που έμπαιναν στο γήπεδο βρέθηκαν πιστόλια και μαχαίρια. Οι ομάδες δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν ούτε για την μπάλα με την οποία θα έπαιζαν. Στο πρώτο μέρος χρησιμοποιήθηκε η μπάλα των Αργεντινών και στο δεύτερο εκείνη των Ουρουγουανών.

Η Ουρουγουάη νίκησε με 4-2 μπροστά σε 68.000 θεατές, με σκόρερ του τέταρτου γκολ έναν μονόχειρα, τον περίφημο εκείνα τα χρόνια Εκτορ Κάστρο, ο οποίος είχε χάσει το χέρι του στα 13 σε ατύχημα με ηλεκτρικό πριόνι. Κάθε ποδοσφαιριστής των θριαμβευτών έλαβε ως δώρο από την κυβέρνηση ένα σπίτι.

Στο Μπουένος Αϊρες είχαμε θρήνο και ταραχές – μια γυναίκα που εθεάθη να κυκλοφορεί με σημαία της Ουρουγουάης λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου. Περίπου 15.000 Αργεντινοί είχαν έναν επιπλέον λόγο να είναι οργισμένοι. Το πλοίο με το οποίο ταξίδευαν για να παρακολουθήσουν τον τελικό καθυστέρησε λόγω ομίχλης και έφτασε στο Μοντεβιδέο όταν όλα είχαν τελειώσει. Στο λιμάνι έμαθαν ότι η ομάδα τους είχε ηττηθεί.

Κατά την επιστροφή των Ευρωπαίων στις χώρες τους ένας Ρουμάνος ονόματι Αλφρεντ Αϊζενμπάισερ ασθένησε με πνευμονία και αποβιβάστηκε στη Γένοβα για να νοσηλευθεί. Οταν οι συμπαίκτες του έφτασαν στο Βουκουρέστι είπαν ότι μάλλον είχε πεθάνει. Επειτα από λίγες μέρες η φουκαριάρα η μάνα του, καθώς ετοίμαζε μια τελετή στη μνήμη του, τον είδε ολοζώντανο μπροστά της και λιποθύμησε. Τι τουρνουά!