Advertisement
Δεν περνάει εβδομάδα πλέον που ο Ντόναλντ Τραμπ να μην παίρνει τη βαριοπούλα του και να σφυροκοπά το οικοδόμημα της Pax Americana που οι προκάτοχοί του έστησαν με τόσο κόπο και κόστος τα προηγούμενα 80 χρόνια. Αυτήν την εβδομάδα μάθαμε για τους όρους που θέτει για την «παροχή προστασίας» στους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και για την αναθέρμανση των αισθημάτων του για τον στυγνό δικτάτορα της Βόρειας Κορέας. Για μία ακόμα φορά -όπως με τον Σι Τζινπίνγκ και τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν, ή με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τη διαπραγμάτευση για το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία-, ο Αμερικανός πρόεδρος -αμαθής, ανιστόρητος και ανίκανος να διδαχθεί από τα λάθη του- δείχνει έτοιμος για εκ των προτέρων παραχωρήσεις σε έναν ηγέτη εχθρικής χώρας που δεν έχει δείξει καμία διάθεση να κάνει πίσω σε τίποτα.
Advertisement
Διαμορφώνεται έτσι σταδιακά ένας νέος, πιο επικίνδυνος κόσμος. Στη νέα αυτή πραγματικότητα, οι χώρες που μέχρι πρότινος καλύπτονταν από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, ήδη επεξεργάζονται νέες στρατηγικές, όπως είναι η απόκτηση πυρηνικών όπλων, περιφερειακά αμυντικά σύμφωνα ή απόπειρες συνεννόησης με παραδοσιακούς εχθρούς της Ουάσιγκτον, όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν. Και οι στρατηγικές αυτές δεν θα μπουν στο συρτάρι αν το 2029 διαδεχθεί τον Τραμπ ένας Δημοκρατικός στο Οβάλ Γραφείο.
→ Ως συνήθως, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου στο yanpal@kathimerini.gr ή να με ακολουθήσετε στο Bluesky (@yanpal.bsky.social).
ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ. Η πιο πρόσφατη χειροβομβίδα στα θεμέλια του ΝΑΤΟ ήταν το ερωτηματολόγιο που απέστειλε το αμερικανικό Πεντάγωνο στους συμμάχους επιχειρώντας να αξιολογήσει τον βαθμό συμμόρφωσής τους με τις πολιτικές και τις επιταγές της κυβέρνησης Τραμπ. Μεταξύ άλλων, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ καλούνται να απαντήσουν αν έχουν «υποστηρίξει δημόσια» την εξωτερική πολιτική του Τραμπ, αν έχουν θέσει περιορισμούς στη χρήση αμερικανικών βάσεων στα εδάφη τους, αλλά και τον βαθμό στον οποίο προμηθεύονται εξοπλισμούς από αμερικανικές εταιρείες.
Το ερωτηματολόγιο εστάλη -διμερώς, όχι μέσω του ΝΑΤΟ- λίγες εβδομάδες αφού ξεκίνησε η αξιολόγηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Το μήνυμα από την Ουάσιγκτον είναι σαφές: οι απαντήσεις θα επηρεάσουν πόσα αμερικανικά στρατεύματα θα κοπούν και από πού. Υπάρχουν διάφοροι όροι για να περιγράψει κανείς μία τέτοια διευθέτηση. Η λέξη «συμμαχία» δεν είναι ένας από αυτούς.
Ολα αυτά, ενώ μαίνεται ο πόλεμος στην Ουκρανία και ενώ πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η Μόσχα εξετάζει το ενδεχόμενο να δοκιμάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ με μία περιορισμένης κλίμακας επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους. Οι συγκεκριμένες διαρροές προέρχονται από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, οι οποίες μέχρι πρότινος εκτιμούσαν ότι ο Πούτιν δεν θα δοκίμαζε κάτι τέτοιο ενόσω συνεχίζονται οι εχθροπραξίες στην Ουκρανία.
ΣΟΚ ΣΤΗ ΣΕΟΥΛ. Δεν είναι όμως μόνο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ που νιώθουν τις συνέπειες της χαοτικής τραμπικής προσέγγισης στην εξωτερική πολιτική. Το βράδυ της Κυριακής, μία μέρα πριν ξεκινήσουν οι κοινές ασκήσεις ΗΠΑ – Νοτίου Κορέας που λαμβάνουν χώρα κάθε χρόνο από το 1954, ο Τραμπ τις χαρακτήρισε υπερβολικά δαπανηρές, αλλά και εχθρικές προς τη Βόρεια Κορέα, που -σύμφωνα με τον ίδιο- έχει υπάρξει «μη απειλητική και επιδεικνύει σεβασμό» προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τουλάχιστον όσο εκείνος είναι στον Λευκό Οίκο. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε επίσης ότι η Νότια Κορέα δεν συνέδραμε τις ΗΠΑ στον πόλεμο για την «αποπυρηνικοποίηση του Ιράν» (σημειώνοντας παράλληλα ότι δεν ήταν αναγκαία η συνδρομή της). Χθες ανακοινώθηκε ότι οι ασκήσεις, που ήταν προγραμματισμένες να διαρκέσουν 11 μέρες, θα ολοκληρωθούν πρόωρα, αύριο, μετά από μόλις πέντε μέρες.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο Τραμπ έχει δώσει εντολή στο επιτελείο να οργανώσει νέα συνάντηση κορυφής με τον Κιμ Γιονγκ Ουν, ενδεχομένως ακόμα και μέσα στο φθινόπωρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τρεις συναντήσεις τους, το 2018 και το 2019, δεν είχαν φέρει κανένα αποτέλεσμα όσον αφορά την αλλαγή συμπεριφοράς της Πιονγιάνγκ, της οποίας το πυρηνικό οπλοστάσιο και οι δυνατότητες χρήσης του έχουν συνεχίσει σταθερά να εξαπλώνονται. Οχι μόνο αυτό, αλλά το καθεστώς παρέχει ενεργά στρατιωτική στήριξη, συμπεριλαμβανομένων βαλλιστικών πυραύλων, στη Ρωσία, η οποία συνεχίζει να εξοπλίζει το Ιράν, το οποίο βρίσκεται σε πόλεμο με τις ΗΠΑ.
Στη Σεούλ, εν τω μεταξύ, το επεισόδιο προστίθεται σε μία σειρά από χαστούκια που έχει εισπράξει τον τελευταίο ενάμιση χρόνο – από τη σύλληψη 300 και πλέον Νοτιοκορεατών στο εργοστάσιο της Hyundai στην Τζόρτζια από την ICE και τους δασμούς στις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ έως τη μεταφορά συστημάτων αναχαίτισης από τη χώρα στη Μέση Ανατολή μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και την πυρηνική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία που θα επιτρέψει στο Ριάντ να εμπλουτίζει ουράνιο εγχωρίως (πρόκειται για διαχρονικό ανεκπλήρωτο αίτημα της Νοτίου Κορέας προς τις ΗΠΑ).
Τα τελευταία χρόνια, η Βόρεια Κορέα έχει επανειλημμένως απειλήσει να χρησιμοποιήσει το διογκούμενο πυρηνικό της οπλοστάσιο κατά της «εξαιρετικά εχθρικής» Νότιας Κορέας. Με την αμερικανική ασπίδα να μοιάζει πιο αναξιόπιστη από ποτέ, η Σεούλ αναπόφευκτα θα αναζητήσει άλλες εγγυήσεις ασφαλείας. Δεν είναι τυχαίο ότι σε δημοσκόπηση του έγκυρου ινστιτούτου Asan τον Απρίλιο του 2025, το 76% των Νοτιοκορεατών τάχθηκε υπέρ της απόκτησης πυρηνικών όπλων – το υψηλότερο ποσοστό που είχε καταγραφεί ποτέ. Ο πρώην πρόεδρος της χώρας, Γιουν Σουκ-Γέολ, που καθαιρέθηκε στα τέλη του 2024, είχε δηλώσει το 2023 ότι η Νότια Κορέα ενδεχομένως να χρειαστεί πυρηνικά όπλα για να υπερασπιστεί τον εαυτό της έναντι του Κιμ.
Η ΤΡΕΛΑ ΠΑΕΙ ΣΤΑ ΣΤΕΝΑ. Μιλώντας για πυρηνικά προγράμματα, το αδιέξοδο συνεχίζεται στον Περσικό, και οι κίνδυνοι της κλιμάκωσης είναι ξανά ορατοί. Ο Τραμπ, ανίκανος να αποδεχθεί την πραγματικότητα, λέει και ποστάρει διάφορες παλαβομάρες, όπως ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι πλέον αμερικανικό έδαφος και ότι είναι ανοιχτά για τη ναυσιπλοΐα.
Στην πραγματικότητα οι διελεύσεις, ακόμα κι αν υπολογίσουμε έναν απροσδιόριστο αριθμό πλοίων που περνά χωρίς να καταγράφεται, είναι ένα μικρό κλάσμα των προπολεμικών μεγεθών. Την Τρίτη, φορτηγό πλοίο ελληνικών συμφερόντων (το «Minoan Dignity» της Modion Maritime) δέχθηκε πυρά, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ο πρώτος μηχανικός.
Ο Τραμπ απείλησε επίσης (όχι για πρώτη φορά) να βομβαρδίσει το Ομάν αν «δημιουργήσει εμπόδια» στις διαπραγματεύσεις της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη – διαπραγματεύσεις που, ταυτόχρονα, λέει ότι δεν λαμβάνουν χώρα. Βγάλτε άκρη.
Κατά τα άλλα, εξέπνευσε η προθεσμία των 60 ημερών που είχε τεθεί στο αλήστου μνήμης μνημόνιο των 14 σημείων του Ιουνίου με το οποίο θα τερματιζόταν ο πόλεμος. Οι δύο πλευρές δείχνουν αποφασισμένες να συνεχίσουν τον οικονομικό πόλεμο φθοράς στον οποίο εμπλέκονται με επίκεντρο τα Στενά, με τον κίνδυνο αναζωπύρωσης και διεύρυνσης πάντα να ελλοχεύει.
Μεταξύ άλλων, οι Χούθι συνεχίζουν να χτυπούν στρατιωτικούς στόχους και εμπορικά πλοία σαουδαραβικών συμφερόντων, μία εκστρατεία που μπορεί γρήγορα να κλιμακωθεί και να οδηγήσει σε έμφραγμα της ναυσιπλοΐας και στην Ερυθρά Θάλασσα.
ΝΕΕΣ ΤΡΙΒΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ. Αλλά και το Ισραήλ συνεχίζει να ρίχνει λάδι στη φωτιά, απορρίπτοντας -με τις ευλογίες του Τζάρεντ Κούσνερ– το σχέδιο για τον αφοπλισμό της Χαμάς που ανακοίνωσε πριν από λίγες εβδομάδες ο ίδιος ο Τραμπ, ανεχόμενο τις ακρότητες των εποίκων κατά των Παλαιστινίων στη Δυτική Οχθη και χτυπώντας στόχους στη Γάζα, στον Λίβανο, ακόμα και στη Συρία (με τη δικαιολογία ότι αποτρέπει την ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων στην περιοχή).
Η συμπεριφορά της κυβέρνησης Νετανιάχου -ο επικεφαλής της οποίας πολεμά για την πολιτική του επιβίωση ενόψει των εκλογών της 27ηςΟκτωβρίου- έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της Ουάσιγκτον. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ, Μάικ Χάκαμπι, παρότι θεωρεί ότι η Βίβλος θεμελιώνει το δικαίωμα του Ισραήλ να απορροφήσει τη Γάζα και τη Δυτική Οχθη, χαρακτήρισε τους εποίκους που πολιορκούν σπίτια Παλαιστινίων «τρομοκράτες». (Επαιξε τον ρόλο του ότι ένα από τα θύματα της πολιορκίας ήταν Παλαιστίνιος-Αμερικανός.) Ο Αμερικανός πρέσβης στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ, από την πλευρά του, δήλωσε «βαθιά ανήσυχος» για την ισραηλινή αεροπορική επιδρομή κατά της συριακής βάσης Abu al-Duhur, σημειώνοντας ότι «η κυβέρνηση Αλ Σάρα δεν έχει υιοθετήσει επιθετική στάση, ούτε διατηρεί πληρεξούσιες δυνάμεις».
ΣΥΜΦΩΝΙΑ-ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΜΑ. Μέσα σε όλη αυτήν την αναταραχή στη Μέση Ανατολή, προέκυψε, στις μέρες της αυγουστιάτικης ραστώνης, και η τριμερής Συμφωνία της Μέκκας, μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και του Πακιστάν. Εχουν ήδη γραφτεί πολλά για το νέο αυτό σχήμα (μπορείτε να διαβάσετε εδώ μία χρήσιμη αρχική αποτίμηση), που αποτελεί εξέλιξη της διμερούς αμυντικής συμφωνίας που υπέγραψαν πέρυσι η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, και πολλά μένουν αδιευκρίνιστα – ειδικά για τον βαθμό δέσμευσης σε συλλογική άμυνα σε περίπτωση επίθεσης κατά μίας από τις χώρες.
Ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν, έχει υπονοήσει ότι η συμφωνία περιλαμβάνει κάτι αντίστοιχο με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Ωστόσο η Αγκυρα και το Ισλαμαμπάντ δεν κινητοποιήθηκαν στρατιωτικά υπέρ του Ριάντ τους τελευταίους μήνες απέναντι στα χτυπήματα της Τεχεράνης, ούτε πιο πρόσφατα στις επιθέσεις των Χούθι κατά σαουδαραβικών συμφερόντων.
Είναι πάντως σαφές ότι η τριμερής συμφωνία αποτελεί μία κίνηση ενίσχυσης των αμυντικών δεσμών μεταξύ συμμάχων των ΗΠΑ που αντιδρούν στην αυξημένη μεταβλητότητα και αναξιοπιστία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Και -όπως σημείωσε στο podcast «Shield of the Republic» ο Ερικ Εντελμαν, πρώην υφυπουργός Αμυνας και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία-, ο συνδυασμός της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, του σαουδαραβικού χρήματος και της πυρηνικής τεχνογνωσίας του Πακιστάν δεν μπορεί παρά να προκαλεί ανησυχία.
Την περασμένη εβδομάδα, δύο οργανώσεις, ο ειδησεογραφικός οργανισμός Intercept Media και το μη κερδοσκοπικό Freedom of the Press Foundation, κατέθεσαν αγωγή κατά της Trump Media και του σχεδίου της να πουλά πρόωρη πρόσβαση στις αναρτήσεις του Αμερικανού προέδρου. Η Trump Media, βασικός μέτοχος της οποίας είναι ο ίδιος ο Τραμπ, υπενθυμίζεται, είχε ανακοινώσει τον περασμένο μήνα μία υπηρεσία, με κόστος 60-100.000 δολάρια τον μήνα, που θα έδινε στους συνδρομητές τη δυνατότητα να γνωρίζουν πριν από τον υπόλοιπο κόσμο το περιεχόμενο των αναρτήσεων του Τραμπ.
«Αυτό το σχέδιο είναι βαθιά διεφθαρμένο», ανέφεραν οι προσφεύγοντες στην καταγγελία τους. «Ο πρόεδρος πρόκειται να κερδίσει οικονομικά δίνοντας κυβερνητικές πληροφορίες που “κινούν την αγορά” σε όσους είναι πρόθυμοι και ικανοί να πληρώσουν την προσωπική του εταιρεία».
Αλλά και η Disney, στην οποία ανήκει το ABC, φαίνεται ότι έφτασε στα όριά της με το bullying της κυβέρνησης Τραμπ και της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Επικοινωνιών (FCC). Την Τρίτη, η Disney, το ABC και οκτώ σταθμοί που ανήκουν στο τηλεοπτικό δίκτυο κατέθεσαν αγωγή κατά της FCCστη βάση της Πρώτης Τροπολογίας του Συντάγματος, για την απόπειρα «επαναξιολόγησης» των αδειών λειτουργίας των σταθμών, χρόνια πριν εκπνεύσουν. Ο επικεφαλής της FCC διέταξε την επαναξιολόγηση τον περασμένο Απρίλιο, λίγο αφού ο Τζίμι Κίμελ, αστέρι του late night του ABC, είχε εξοργίσει ακόμα μία φορά τον Τραμπ με τα αστεία εις βάρος του.
$40 τρισ. Αυτό το ασύλληπτο ύψος έφτασε χθες το αμερικανικό δημόσιο χρέος, έχοντας υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μόλις δέκα χρόνια, και ξεπερνώντας πλέον το 120% ως ποσοστό του ΑΕΠ. Μόνο κατά το τρέχον έτος, οι ΗΠΑ εκτιμάται ότι θα δανειστούν 2 τρισεκατομμύρια δολάρια για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, αλλά και το κενό που άφησαν οι φοροαπαλλαγές τις οποίες μονιμοποίησε το «One Big Beautiful Bill» και οι επιστροφές των εσόδων από τους δασμούς -περίπου 160 δισ.- τις οποίες επέβαλε προ μηνών το Ανώτατο Δικαστήριο.
Το ορόσημο των 40 τρισ. σίγουρα δεν θα καθησυχάσει τους ήδη νευρικούς επενδυτές στα αμερικανικά ομόλογα. Την περασμένη Πέμπτη, το αμερικανικό Δημόσιο, σε έκδοση 30ετών ομολόγων συνολικής αξίας 25 δισ. δολαρίων, αναγκάστηκε να δεχτεί επιτόκιο 5,22%. Ηταν το υψηλότερο κόστος δανεισμού για 30ετή ομόλογα που έχουν επιβάλει οι αγορές στις Ηνωμένες Πολιτείες από τον Αύγουστο του 2001. Τότε, η αναρρίχηση του επιτοκίου στο 5,52% είχε οδηγήσει σε αναστολή εκδόσεων αυτής της διάρκειας ωρίμανσης για πέντε χρόνια.
Με την αποτυχία του DOGE -το θυμάστε;- να πετύχει ουσιώδεις περικοπές και τον πόλεμο στο Ιράν να ρουφά δισεκατομμύρια κάθε μήνα, η κατάσταση δεν αναμένεται να βελτιωθεί στο προσεχές μέλλον.
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟ PAX TRUMPIANA
«Εχουμε να κάνουμε με μία πολύ διαφορετική σύλληψη της έννοιας της συμμαχίας και των συμμάχων. Διαφωνίες πάντα προέκυπταν [εντός του ΝΑΤΟ] σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αλλά ως θέμα αρχής, οι αμερικανικές κυβερνήσεις πάντα δέχονταν ότι το πρωταρχικό συμφέρον ήταν η αλληλεγγύη της συμμαχίας. Και βλέπουμε τώρα ύφος που είναι διαφορετικό, αλλά ακόμα περισσότερο έχουμε την ιδέα της αιρεσιμότητας – της εξάρτησης, με άλλα λόγια της στρατηγικής σύνδεσης με την Αμερική από τη συμπεριφορά του εκάστοτε συμμάχου σε άλλα θέματα. Αυτό είναι κάτι καινούργιο – και είναι αρκετά διαβρωτικό για τη συμμαχική αλληλεγγύη. Αγγίζει το βασικό ερώτημα αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ασχολούνται με την ευρωπαϊκή ασφάλεια ως θέμα συνήθειας και εμπορικού συμφέροντος, ή αν η διατλαντική σχέση εξακολουθεί να αποτελεί θεμελιώδες στρατηγικό τους συμφέρον».
– ΙΑΝ ΛΕΣΕΡ, distinguished fellow, German Marshall Fund of the United States
❗Ο Στιβ Ράτνερ παρουσιάζει τις αθετημένες υποσχέσεις του Τραμπ στην οικονομία σε 11 διαγράμματα
❗Ο Ντέιβιντ Γκράχαμ στο Atlantic επιχειρεί να κατανοήσει την επίμονη αφέλεια μίας μικρής ομάδας μη MAGA Ρεπουμπλικανών γερουσιαστών που εξακολουθούν να πείθονται από τις υποσχέσεις του Τραμπ και των ανθρώπων του
❗Επίσης, στο Atlantic, η προσωπική μαρτυρία της Τζούλια Κέρλι, στελέχους της CIA που έφτασε να ενημερώνει προσωπικά τον αντιπρόεδρο Πενς στην πρώτη θητεία του Τραμπ – και να αποπέμπεται στη δεύτερη επειδή είναι τρανς γυναίκα
❗Στα αμέτρητα προφίλ που γράφτηκαν, μετά την αναφορά σε αυτήν από τον Τζον Οσοφ, για την απόλυτη αυλοκόλακα του Τραμπ, Νάταλι Χαρπ, ξεχωρίζει αυτό του CNN, με την αποκάλυψη του επεισοδίου όπου πήδηξε μέσα στο πορτ-μπαγκάζ του SUV στο οποίο θα επέβαινε για να μη χωριστεί από αυτόν
❗Η Χαρπ ήταν μαζί του και στο κοντέινερ με το οποίο μεταφέρθηκε μυστικά σε στρατιωτικό αεροσκάφος διαφορετικό από το Air Force One στην Αγκυρα τον περασμένο μήνα λόγω φόβων ιρανικού χτυπήματος, όπως αποκάλυψε στο πολύκροτο scoop της προ δεκαημέρου η Washington Post
❗Αξίζει να διαβαστεί η ενδελεχής έρευνα της Wall Street Journal για το πώς το Ιράν, μετά την 28η Φεβρουαρίου, ετοιμάζεται για έναν ευρύτερο πόλεμο
❗Αυτό το ρεπορτάζ των Military Times, που καλύπτουν τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, για την κατάρρευση του ηθικού στο αεροπλανοφόρο USS «Abraham Lincoln» μετά από εννέα μήνες στα ανοιχτά του Περσικού Κόλπου, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, αφήνοντας ωστόσο ασυγκίνητο τον Τραμπ
❗Οι New York Times κάνουν fact-checking στους ισχυρισμούς του Τραμπ για τα παιδιατρικά εμβόλια, καθώς συνεχίζεται η εκστρατεία της αμερικανικής κυβέρνησης κατά του εμβολιασμού
