Τήνος: SOS για τα μονοπάτια

Την εμπεδωμένη αίσθηση ατιμωρησίας που επικρατεί στις τουριστικές περιοχές, ιδίως στη νησιωτική Ελλάδα, αναδεικνύει ακόμα ένα περιστατικό καταστροφής μονοπατιού με σκοπό την οικοδόμηση, αυτή τη φορά στην Τήνο. Τοπικός εργολάβος κατέστρεψε τμήμα λιθόκτιστου μονοπατιού, το οποίο μετά από τρία χρόνια αποκατέστησαν πολίτες ιδίοις εξόδοις. Για να επανέλθει λίγες ημέρες αργότερα και να καταστρέψει νέο τμήμα. Η ουσία του προβλήματος βρίσκεται στη συνεχιζόμενη, από πολλές πολεοδομίες, αντίληψη ότι ένα μονοπάτι μπορεί να λογίζεται ως αναγνωρισμένη οδός και έτσι να δίνει δικαίωμα δόμησης σε «τυφλά» οικόπεδα.

Advertisement

Η υπόθεση αφορά το χωριό Αρνάδος, περίπου 8 χλμ. βόρεια της Χώρας της Τήνου. Τον Οκτώβριο του 2023, την Κυριακή των επαναληπτικών δημοτικών εκλογών, τοπικός εργολάβος κατέστρεψε το βασικό μονοπάτι του χωριού σε τρία σημεία με μπουλντόζες, ανοίγοντας δρόμο για τη διέλευση αυτοκινήτων. Στόχος ήταν να δοθεί πρόσβαση σε χωράφι προς οικοδόμηση. Η τοπική κοινωνία αντέδρασε αμέσως. «Μαζευτήκαμε 50 άτομα και κάναμε επωνύμως καταγγελίες σε όλους τους φορείς. Ξεκίνησε ένας αγώνας να κριθεί ο δρόμος παράνομος και να βεβαιωθούμε ότι δεν θα συνέχιζε η καταστροφή», λέει η σκηνοθέτις Ολγα Μαλέα, που διατηρεί σπίτι στο χωριό.

Τον Οκτώβριο του 2023, μπουλντόζες άνοιξαν δρόμο σε τρία σημεία του βασικού μονοπατιού του χωριού, για να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε χωράφι προς οικοδόμηση.

Η μία μετά την άλλη οι υπηρεσίες κατέγραψαν την παρανομία: το τμήμα δόμησης του Δήμου Τήνου, το Τμήμα Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Επιβλήθηκαν και πρόστιμα, ωστόσο η ζημιά δεν αποκαταστάθηκε. Τότε οι πολίτες απευθύνθηκαν στον Δήμο Τήνου και ζήτησαν άδεια να αποκαταστήσουν ιδίοις εξόδοις τη ζημιά. «Τον Μάιο 2026, έπειτα από αίτημα 50 πολιτών, η Δημοτική Επιτροπή Τήνου ανέθεσε στον πολιτιστικό σύλλογο Αμπασάδα –που ασχολείται με τη διάσωση μονοπατιών και ξερολιθιών– την αποκατάσταση του μονοπατιού, με έξοδα πολιτών. Αυτή ήταν, και εξακολουθεί να είναι, μια μεγάλη νίκη για το χωριό του Αρνάδου, αλλά και ένα σημαντικό παράδειγμα αναγνώρισης του δημόσιου συμφέροντος έναντι προσωπικού οφέλους», υπογραμμίζει η κ. Μαλέα.

Η επισκευή πραγματοποιήθηκε πριν από ένα μήνα. Πέντε φορτηγά πέτρας μεταφέρθηκαν στο κατεστραμμένο μονοπάτι και έμπειροι τεχνίτες και εθελοντές το αποκατέστησαν σε δύο σημεία. Δέκα ημέρες μετά, εμφανίστηκαν και πάλι μπουλντόζες στην περιοχή και κατέστρεψαν το μονοπάτι σε διαφορετικό σημείο, σε μια προσπάθεια να διανοιχθεί άλλος παράνομος δρόμος. Αυτό το Σαββατοκύριακο, η Αμπασάδα διοργανώνει στον Αρνάδο το 5ο εργαστήριο ξερολιθιάς, με σκοπό να συνεχίσει την αποκατάσταση του μονοπατιού. «Είναι μια προκλητική ενέργεια, επίδειξη δύναμης. Είμαστε όμως πολλοί οι τρελοί στο νησί: στον Αρνάδο, στην Καρδιανή, στα Υστέρνια και δεν θα αφήσουμε να καταστραφεί το τοπίο της Τήνου στο όνομα ενός κακώς νοούμενου τουρισμού».

Προκήρυξη διαγωνισμού

Παράλληλα, ο Δήμος Τήνου προκήρυξε διαγωνισμό (προϋπολογισμού 220.000 ευρώ) για την αποκατάσταση των μονοπατιών στον Αρνάδο και στον Τριπόταμο. «Τα μονοπάτια μας είναι ο πολιτισμός μας και πρέπει να τα προστατεύσουμε», τονίζει ο δήμαρχος Παναγιώτης Κροντηράς. «Εννοείται ότι δεν πρέπει να καταστρέφονται τα μονοπάτια για να χτίζονται οικόπεδα χωρίς δρόμο. Δεν μπορούμε να έχουμε την απαίτηση να πηγαίνει παντού το αυτοκίνητο. Γενικώς έχει ανοίξει μια συζήτηση στο νησί, ενόψει και του πολεοδομικού σχεδίου, καθώς υπάρχουν πολλά που μας ανησυχούν, όπως οι βίλες με τις πισίνες και το γκαζόν που “φυτρώνουν” συνεχώς στο νησί».

«Η νομοθεσία προστατεύει όλες τις ξερολιθικές κατασκευές, όπως είναι οι πεζούλες, τα αλώνια, τα σταυλάκια, τα λιθόστρωτα μονοπάτια και τα καλντερίμια», αναφέρει ο πρόεδρος του συλλόγου Αμπασάδα, Γιάννης Δελλατόλας, σημειώνοντας ότι εκφράζει την προσωπική του άποψη. «Ωστόσο η προστασία είναι μόνο θεωρητική, όχι στην πράξη. Δεν υπάρχει καμία οικοδομή εκτός οικισμού στην Τήνο που να μην καταστρέψει αρκετά μέτρα από κάποια ξερολιθιά. Κατά την προσωπική μου άποψη, γινόμαστε μάρτυρες μιας ταχείας και ανορίωτης αλλοίωσης του κυκλαδίτικου τοπίου. Είναι αδιανόητο να καταστρέφονται λιθόκτιστα μονοπάτια που είναι στην ίδια θέση από την αρχαιότητα για να πάρει κάποιος πρόσβαση να χτίσει στη μέση του πουθενά. Είναι αδιανόητο ότι οι υπηρεσίες εξακολουθούν να εκδίδουν οικοδομικές άδειες σε οικόπεδα με μόνη πρόσβαση τα μονοπάτια. Πολύ φοβάμαι πως όταν αντιληφθούμε την καταστροφή, θα είναι πια αργά».