Μπριζόλες στα σκουπίδια

Ανοιξα τον κάδο απορριμμάτων και είδα μια δωδεκάδα μπριζόλες. Ηταν όλες μέσα στις συσκευασίες τους, τακτοποιημένες, με την ημερομηνία λήξης τους να απέχει ακόμη δέκα ημέρες. Δεν ξέρω γιατί τις είχαν πετάξει, πιθανώς οι υπάλληλοι του σούπερ μάρκετ που βρισκόταν εκεί. Για να βρεθούν στον κάδο, κάποιος λόγος θα υπήρχε. Μπορεί να ήταν μια διαδικασία απόσυρσης, ένα πρόβλημα στη συσκευασία, οτιδήποτε. Ομως, μπροστά σε μια δωδεκάδα πεταμένες μπριζόλες, δεν μπορείς να μην αναρωτηθείς πόσο εύκολα αποφασίζουμε τελικά ότι ένα τρόφιμο δεν έχει πια αξία.

Το φαγητό στα σκουπίδια σε κάνει να σκέφτεσαι πολλά. Κυρίως, όμως, σε κάνει να σκέφτεσαι τους ανθρώπους που δεν έχουν αρκετό φαγητό. Ασφαλώς, δεν εννοώ ότι κάθε τέτοιο τρόφιμο θα μπορούσε να βρεθεί στο πιάτο κάποιου που πεινάει. Η αντίθεση, όμως, παραμένει σκληρή και η εικόνα της τροφής στα σκουπίδια είναι τροφή για σκέψη. Γιατί οι κάδοι μας γεμίζουν καθημερινά με τρόφιμα που αγοράστηκαν, μεταφέρθηκαν, αποθηκεύτηκαν, μαγειρεύτηκαν ή απλώς ξεχάστηκαν στο ψυγείο και τελικά δεν καταναλώθηκαν ποτέ.

Advertisement

Οι κάδοι των σκουπιδιών είναι το απόλυτο καθρέφτισμα μιας κακής μας συνήθειας, να μην πολυσκεφτόμαστε το φαγητό που πετάμε. Να το ρίχνουμε στον κάδο ελαφρά τη καρδία, σαν να πρόκειται για κάτι που δεν μας κόστισε τίποτα και δεν χρειάστηκε τίποτα για να παραχθεί. Ξεχνάμε ότι πίσω από ένα κιλό κρέας, ένα καρβέλι ψωμί, ένα τελάρο ντομάτες ή ένα κεσεδάκι γιαούρτι υπάρχουν γη, νερό, ενέργεια, μεταφορές, εργατοώρες και χρήματα. Ο κάδος είναι το σημείο όπου καταλήγει και η αξία που δεν καταφέραμε να σεβαστούμε.

Το παράδοξο είναι ότι ζούμε σε μια εποχή που πολλοί από εμάς μετράμε και το πεντάευρο. Κοιτάμε τις τιμές στο σούπερ μάρκετ, συγκρίνουμε προϊόντα, ψάχνουμε προσφορές, κόβουμε έξοδα από όπου μπορούμε και σκεφτόμαστε δύο φορές πριν αγοράσουμε κάτι που θεωρούμε ακριβό. Την ίδια στιγμή μπορεί να πετάμε τρόφιμα αξίας δεκάδων ευρώ χωρίς να τσιγκουνευόμαστε καθόλου. Είναι σαν να θεωρούμε ότι η οικονομία αρχίζει όταν βρούμε μια καλή προσφορά και τελειώνει μόλις περάσουμε την πόρτα του σπιτιού. Η πραγματική οικονομία, όμως, είναι να φτουρήσει αυτό που ήδη αγοράσαμε.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πρόκειται για μια μικρή καθημερινή αμέλεια, αλλά για ένα τεράστιο πρόβλημα. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2023 στην Ευρωπαϊκή Ενωση σπαταλήθηκαν περίπου 58,2 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων, ποσότητα που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε 130 κιλά ανά κάτοικο. Και στην κορυφή αυτής της πυραμίδας βρίσκονται τα νοικοκυριά, τα οποία ευθύνονται για το 53% της σπατάλης. Γι’ αυτό θα ήταν βολικό αλλά λάθος να κουνάμε το δάχτυλο μόνο στη βιομηχανία, τα εστιατόρια ή τα σούπερ μάρκετ. Η σπατάλη βρίσκεται και στο δικό μας ψυγείο, στη δική μας σακούλα του σούπερ μάρκετ, στο δικό μας πιάτο και, τελικά, στον δικό μας κάδο.

Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 2023 στη χώρα μας καταγράφηκαν περίπου 2,09 εκατομμύρια τόνοι απορριφθέντων τροφίμων, δηλαδή περίπου 201 κιλά ανά κάτοικο. Από αυτή την ποσότητα, περίπου 926.500 τόνοι προέρχονταν από τα νοικοκυριά, περίπου 89 κιλά ανά κάτοικο. Οι υπόλοιπες ποσότητες κατανέμονται στα άλλα στάδια της αλυσίδας, από την παραγωγή και τη μεταποίηση, μέχρι το λιανεμπόριο και την εστίαση.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η εικόνα είναι ακόμη πιο δύσκολο να αγνοηθεί. Το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον υπολόγισε ότι το 2022 σπαταλήθηκαν περίπου 1,05 δισεκατομμύρια τόνοι τροφίμων σε νοικοκυριά, εστίαση και λιανεμπόριο. Περίπου το 19% των τροφίμων που ήταν διαθέσιμα στους καταναλωτές κατέληξε να μη καταναλωθεί, ενώ τα νοικοκυριά ευθύνονταν για περίπου το 60% αυτής της σπατάλης. Την ώρα που τόσο μεγάλη ποσότητα της τροφής που φτάνει μέχρι εμάς δεν καταναλώνεται, η επισιτιστική ανασφάλεια παραμένει πραγματικότητα για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Δεν είναι μια αντίφαση που λύνεται με ένα σύνθημα, είναι όμως μια αντίφαση που θα έπρεπε τουλάχιστον να μας ενοχλεί.

Η 29η Σεπτεμβρίου, η Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Απώλεια και τη Σπατάλη Τροφίμων, έρχεται κάθε χρόνο για να μας θυμίσει πόσο λάθος διαχειριζόμαστε τα τρόφιμα όταν αγοράζουμε χωρίς σχέδιο, όταν γεμίζουμε το ψυγείο με περισσότερα από όσα μπορούμε να καταναλώσουμε, όταν μαγειρεύουμε ποσότητες που ξέρουμε ότι δεν θα φαγωθούν ή όταν αφήνουμε ένα τρόφιμο ξεχασμένο στο πίσω μέρος του ψυγείου μέχρι να χαλάσει και, αναγκαστικά, να πεταχτεί.

Δεν χρειάζεται να γίνουμε τέλειοι καταναλωτές ούτε να αισθανόμαστε ενοχές για κάθε τρόφιμο που κάποτε θα πάει στα σκουπίδια. Χρειάζεται όμως να πάψουμε να θεωρούμε φυσιολογικό το να πετάμε φαγητό επειδή απλώς περισσεύει, ξεχάστηκε ή αγοράστηκε περισσότερο απ’ όσο χρειαζόμασταν.

Μπορεί να φαίνεται μικρό το ένα πιάτο που περίσσεψε ή μία συσκευασία που έληξε, αλλά εκατομμύρια τέτοιες μικρές αποφάσεις δημιουργούν ένα τεράστιο πρόβλημα. Αν, με έναν μαγικό τρόπο, μπορούσαμε να σταθούμε μπροστά στο βουνό τροφίμων που έχει πετάξει όλος ο πλανήτης, θα τρομάζαμε. Εκεί, ίσως, θα καταλαβαίναμε το μέγεθος του κακού.