Πάνω από 4 τόνους απορρίμματα την ημέρα μαζεύει το Cyclone Project του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθ. Κ. Λασκαρίδης

Το «Πρόγραμμα Κυκλώνας» (Cyclone Project) ή αλλιώς ο μηχανισμός χερσαίας απορρύπανσης που έχει δημιουργήσει το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, συλλέγει από το περιβάλλον πάνω από 4 τόνους στερεών απορριμμάτων κάθε μέρα.

Σε αυτή τη θλιβερή για την Ελλάδα του 2026, εικόνα, βασίζεται η δήλωση της Προέδρου του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, κας Εύης Λαζού-Λασκαρίδη ότι «αυτό μας οδήγησε στη δημιουργία του Cyclone Project και στην επέκταση της δράσης μας σε ποτάμια, λίμνες, επαρχιακούς δρόμους και αρχαιολογικούς χώρους. Και δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός μέσα στα σκουπίδια. Δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός όταν τα μνημεία είναι κρυμμένα κάτω από ξερά χόρτα και απορρίμματα. Δεν μπορεί να υπάρξει πολιτισμός όταν ο δημόσιος χώρος -οι ακτές, τα δάση, οι δρόμοι και οι αρχαιολογικοί χώροι- αποπνέει εγκατάλειψη και αδιαφορία. Κάθε ημέρα, τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα, απομακρύνουμε ποσότητες απορριμμάτων που αντιστοιχούν σε ολόκληρα νοικοκυριά: πλαστικά, ηλεκτρικές συσκευές, έπιπλα, αντικείμενα κάθε είδους. Αυτή η εικόνα δεν μας τιμά».

Δεδομένου ότι το Cyclone Project απαρτίζεται από 4 συνεργεία, με 80 άτομα ως μόνιμο, έμμισθο προσωπικό, τα οποία εργάζονται ταυτόχρονα και σε καθημερινή βάση σε 4 διαφορετικά σημεία, το μόνο που χρειάζεται κάποιος για να αντιληφθεί το μέγεθος του προβλήματος που προσπαθεί να θεραπεύσει -μάλλον να συμβάλλει στη θεραπεία του- το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, είναι απλή αριθμητική. Ή, κάποια εποπτικά παραδείγματα, όπως τα ακόλουθα:

Κάθε ομάδα του Cyclone Project συλλέγει καθημερινά περισσότερο από έναν τόνο απορριμμάτων, με αποτέλεσμα μέσα σε 2 χρόνια ο συνολικός όγκος των απορριμμάτων να ισοδυναμεί με τον όγκο του Ναού του Ποσειδώνα στο Σούνιο, αλλά πολλαπλασιασμένο επί 5!

Με καθημερινή παρουσία στο πεδίο, 80 μόνιμους υπαλλήλους και 4 ενεργές ομάδες εργασίας, το Cyclone Project έχει εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη δράση με περιβαλλοντικό, κοινωνικό και πολιτιστικό αποτύπωμα. Από το 2024 έως σήμερα, το έργο καταγράφει σημαντικά αποτελέσματα, καθώς έχει απαλλάξει το περιβάλλον από 1.850 τόνους απορριμμάτων.

Καθώς τα απορρίμματα που περισυλλέγονται κατόπιν διαχωρίζονται, ταξινομούνται και καταγράφονται, στη διάρκεια των ετών 2024-2025 και σε 1.046 ώρες εργασίας, έχουν συγκεντρωθεί 4.827.021 τεμάχια απορριμμάτων. Τουλάχιστον, όμως, την απογοήτευση για την αλόγιστη, ασυνείδητη επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε είδους και μεγέθους σκουπίδια, αντισταθμίζεται κάπως, έστω και σε έναν απειροελάχιστο βαθμό, από τη γενικότερη προθυμία για την ενεργό συμμετοχή στις εκάστοτε δράσεις του Cyclone Project, με 5.619 εθελοντές.

Τέτοιου είδους στοιχεία δημοσιοποιήθηκαν τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο της ημερίδας που διοργάνωσε στην Εθνική Πινακοθήκη το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού. Το κυρίως αντικείμενο της εκδήλωσης ήταν η παρουσίαση του απολογισμού για τα δύο έτη λειτουργίας του «Προγράμματος Κυκλώνας», αλλά και την επέκταση του σχετικού μνημονίου συνεργασίας ανάμεσα στο Ίδρυμα και το ΥΠΠΟ για την τριετία που ακολουθεί τη λήξη της αρχικής συμφωνίας, δηλαδή για την περίοδο 2027-2029.

Τη συμφωνία επέκτασης υπέγραψαν η κα Εύη Λαζού-Λασκαρίδη ως πρόεδρος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, και η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η οποία εξεφώνησε και την πρώτη ομιλία της ημερίδας, τονίζοντας, μεταξύ άλλων τα εξής: «Η κλιματική κρίση επηρεάζει ήδη, με άμεσο τρόπο, την πολιτιστική μας κληρονομιά, τα μνημεία, τους αρχαιολογικούς χώρους και τα ιστορικά τοπία της χώρας μας. Η Ελλάδα διαθέτει μοναδική πυκνότητα και γεωγραφική διασπορά υπαίθριων μνημείων, τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με το φυσικό τους περιβάλλον. Εκτίθενται, καθημερινά, στις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων, των παρατεταμένων καυσώνων, των πυρκαγιών και των πλημμυρών. Υπό αυτές τις συνθήκες, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις συντήρησης.

» Το Cyclone Project αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης, καθώς συνδυάζει την πρόληψη, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη διατήρηση των μνημείων. Μέσα από τη συνεργασία μας με το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, ενισχύουμε ουσιαστικά την προστασία περισσότερων αρχαιολογικών χώρων, αξιοποιώντας την εμπειρία και τις καλές πρακτικές που έχουν ήδη αναπτυχθεί. Το Cyclone Project αποδεικνύει ότι όταν η Πολιτεία, οι θεσμοί και η κοινωνία των πολιτών συνεργάζονται συστηματικά, με σχέδιο και συνέπεια, μπορούν να παραχθούν αποτελέσματα με ουσιαστικό και διαρκές αποτύπωμα για τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες».

Η Πρόεδρος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης Εύη Λαζού – Λασκαρίδη τόνισε από την πλευρά της ότι «μέσα από το Cyclone Project το Ίδρυμα έχει αναπτύξει μια μεθοδολογία συστηματικών παρεμβάσεων και καταγραφής δεδομένων, που μας επιτρέπει να στηρίζουμε ουσιαστικά το έργο του Υπουργείου Πολιτισμού, συμβάλλοντας στην πρόληψη κινδύνων και στην αναβάθμιση των αρχαιολογικών χώρων με μετρήσιμο τρόπο.

» Η υλοποίηση του προγράμματος πραγματοποιείται σήμερα από 4 πολυμελείς ομάδες, οι οποίες απαρτίζονται από 80 πλήρως αμειβόμενους εργαζόμενους. Και το διευκρινίζω αυτό γιατί πολλές φορές υπάρχει η εντύπωση ότι το έργο αυτό γίνεται από εθελοντές. Σκοπός μας είναι οι ομάδες αυτές να πολλαπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια.

» Όσον αφορά τους αρχαιολογικούς χώρους, το Υπουργείο Πολιτισμού και οι κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων έχουν καθοριστικό συμβουλευτικό και υποστηρικτικό ρόλο, υποδεικνύοντάς μας τους χώρους προτεραιότητας και διευκολύνοντας την πρόσβαση και τον συντονισμό στο πεδίο. Η συνεργασία αυτή μας επιτρέπει να κατευθύνουμε τις παρεμβάσεις μας εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη και όπου μπορούν να έχουν το μεγαλύτερο αποτέλεσμα.

» Σήμερα δεν μιλάμε απλώς για μια δράση καθαρισμών. Μιλάμε για το τι σημαίνει πολιτισμός. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, ο πολιτισμός δεν είναι μόνο τα μνημεία και τα αρχαία μας. Είναι η ιστορική μας συνέχεια, η συλλογική μας μνήμη και η ευθύνη που έχουμε απέναντι σε έναν τόπο μοναδικό στον κόσμο.

Στο Ίδρυμά μας πιστεύουμε ότι προστατεύοντας το περιβάλλον, προστατεύουμε ταυτόχρονα την ίδια την ταυτότητα της χώρας μας. Και τι είναι αυτή η ταυτότητα; Είναι η θάλασσά μας. Είναι η ιστορία μας. Είναι το τοπίο μέσα στο οποίο γεννήθηκε ο πολιτισμός μας — και μέσα στο οποίο συνεχίζει να ζει. Το έργο μας ξεκίνησε από τη θάλασσα, μέσα από το πρόγραμμα Typhoon και τους καθαρισμούς των πιο δυσπρόσιτων ακτών της Ελλάδας. Εκεί διαπιστώσαμε ότι μεγάλο μέρος των απορριμμάτων που μαζεύαμε προερχόταν από τη στεριά.

» Αυτό μας οδήγησε στη δημιουργία του Cyclone Project».

Αναλύοντας περαιτέρω τα αποτελέσματα κατά την ολοκλήρωση της πρώτης διετίας εφαρμογής του Προγράμματος, η Εκτελεστική Διευθύντρια του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, κα Πέγκυ Ξηροταγάρου επισήμανε ότι «μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί παρεμβάσεις σε 76 αρχαιολογικούς χώρους, σε στενή συνεργασία με τις κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων και με σεβασμό στον χαρακτήρα κάθε περιοχής. Πιο συγκεκριμένα, το 2024 υλοποιήθηκαν δράσεις σε 23 αρχαιολογικούς χώρους της Αργολίδας και σε 23 της Μεσσηνίας. – Το 2025 σε 3 αρχαιολογικούς χώρους της Λακωνίας, 16 της Φωκίδας και 11 της Ηλείας. Ενώ το 2026 το πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αρκαδία, με προγραμματισμένη επέκταση στους Νομούς Βοιωτίας και Λάρισας.

Κατά τη διετία 2024-2026 πραγματοποιήθηκαν δράσεις επιφανειακών καθαρισμών, απομάκρυνσης απορριμμάτων, αποψίλωσης βλάστησης και καθαρισμού περιβαλλόντων χώρων σε σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Ακρόπολη των Μυκηνών, η Ακρόπολη Τίρυνθας, οι Μυκηναϊκοί Θολωτοί Τάφοι, το Κάστρο Κορώνης, το Κάστρο Μεθώνης, ο Αρχαιολογικός Χώρος Μυστρά, η Ακρόπολη Λεπρέου, η Αρχαία Φιγάλεια, η Νήσος Δοκός, ο Οχυρωμένος Οικισμός Κρίσσας, ο Πύργος και το αρχαίο νεκροταφείο Δελφών, τα Ρωμαϊκά Λουτρά, ο Βυζαντινός Ναός Θεοτόκου Ελεούσας και η Έπαυλη του Ηρώδη Αττικού.

Οι παρεμβάσεις συνέβαλαν ουσιαστικά στην πρόληψη κινδύνων, στη βελτίωση της εικόνας και της λειτουργικότητας των χώρων, στην ενίσχυση της πυρασφάλειας και στην προστασία των μνημείων».

Στην ημερίδα μίλησαν επίσης η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου, η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδας Νάνσυ Ψάλτη, ενώ έναν θερμό χαιρετισμό, με έμφαση στην ηθική διάσταση και το σεβασμό στον δημόσιο χώρο, απηύθυνε με τη δική του ομιλία ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Αναφέροντας ότι «η ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς δεν είναι δύο ξεχωριστές πολιτικές. Είναι μία αδιαίρετη, αδιαπραγμάτευτη, συλλογική, εθνική ευθύνη. Γιατί το περιβάλλον, όπως και οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μνημεία μας, αποτελούν αναπόσπαστα τμήματα της εθνικής μας ταυτότητας. Και οφείλουμε να τα διαφυλάξουμε και να τα παραδώσουμε στις επόμενες γενιές. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας συνεργάζεται με το Υπουργείο Πολιτισμού σε μια σειρά δράσεων. Η πιο χαρακτηριστική είναι το ΒΙΑΣ, ένα κοινό πρόγραμμα για την προστασία και την ανάδειξη της βιοποικιλότητας στους αρχαιολογικούς χώρους της Πατρίδας μας.

» Το Cyclone Project αποτελεί μια οργανωμένη παρέμβαση με ουσιαστικό περιβαλλοντικό, κοινωνικό και πολιτιστικό αποτύπωμα. Το σημαντικότερο στοιχείο του προγράμματος είναι ότι βοηθά στην αποκατάσταση της σχέσης μας με τον δημόσιο χώρο. Το πρόγραμμα είναι μία απόδειξη ότι όταν η Πολιτεία, η ιδιωτική πρωτοβουλία και η κοινωνία των πολιτών συνεργάζονται με σχέδιο και συνέπεια, τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα και εντυπωσιακά.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη αποδεικνύει έμπρακτα ότι αντιμετωπίζει το περιβάλλον ως πυρήνα της αναπτυξιακής και κοινωνικής στρατηγικής της χώρας. Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στη νέα γενιά, εργαζόμαστε ώστε η ανάπτυξη να συμβαδίζει με τη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα και τον σεβασμό στον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της πατρίδας μας».