Ο Γιώργος Κομηνός και «τα πρώτα κυκλάμινα» της ζωής του

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν συμβιβάστηκαν ποτέ με την ιδέα της σιωπής. Άνθρωποι που ένιωθαν πως η μνήμη -ατομική και συλλογική- δεν είναι ένα τυχαίο φορτίο, αλλά ένα χρέος. Ο Γιώργος Κομηνός ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Οικείος και ταυτόχρονα ανυπότακτος, αυστηρός μα και γήινα τρυφερός, λόγιος αλλά και αθυρόστομος, με βαθιές ρίζες στον τόπο του, ο Κομηνός δεν έζησε απλώς στα Κύθηρα — τα έζησε μέσα του. Και στο βιβλίο του Τα πρώτα κυκλάμινα, με τη δική του ιδιαίτερη, ομολογουμένως, γραφή, δεν καταγράφει απλώς αναμνήσεις· επιστρέφει στον Πούρκο όπως επιστρέφει κανείς σε μια πατρίδα που δεν έφυγε ποτέ από την ψυχή του.

Η απόφαση να γράψει το βιβλίο ήρθε μέσα από τη σκοτεινή, υπαρξιακή σήραγγα μιας σοβαρής ασθένειας, «σπρωγμένος άξαφνα από τα σημαδιακά οράματα της εντατικής», όπως ο ίδιος με περισσή ειλικρίνεια αποκαλύπτει. Κι αν αυτό λέει κάτι για τη φύση του ανθρώπου, για τον Κομηνό φανερώνει πολλά: η γραφή είναι επιβίωση, είναι αντίσταση. Είναι το τελευταίο οχυρό απέναντι στη λήθη. Και αυτή τη μάχη την έδωσε με το πείσμα που φαίνεται ότι τον χαρακτηρίζει από τη νεαρή του ηλικία· το πείσμα ενός ανθρώπου που έμαθε να φυτεύει τις ρίζες του βαθιά, να μιλά δυνατά και να στέκεται όρθιος, αδιαφορώντας, συχνά, για τις συνέπειες.

Advertisement

Για όσους τον γνωρίζουν, ο Γιώργος Κομηνός είναι ο άνθρωπος που μπορεί να σε μαλώσει για μια λέξη που χρησιμοποίησες άτσαλα (και για άλλα πολλά, ενίοτε…), και αμέσως μετά να καθίσει δίπλα σου για να πιείτε το κρασί σας και για να σου διηγηθεί, με σπινθηροβόλο βλέμμα, ιστορίες από τα παλιά Κύθηρα, από τα ταξίδια του στην Κρήτη και αλλού, από περιπέτειες που τον σημάδεψαν και διαμόρφωσαν την προσωπικότητά του. Άνθρωπος δύσκολος, αλλά ελκυστικός ταυτόχρονα, ξέρει να συνδέει τη γλώσσα με τη ζωή, τη θεωρία με το χώμα, το πνεύμα με την καθημερινότητα. Και κάπως έτσι νιώθω ότι πορεύτηκε — δάσκαλος σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, με την έννοια του δασκάλου που δεν σταματά να μαθαίνει και να εμπνέει.

Οι καζαντζακικοί ήρωες, εκείνοι με την αδάμαστη ψυχή και την αυθεντικότητα της ύπαρξης, δεν απέχουν πολύ από τη φιλοσοφία ζωής του Γιώργου Κομηνού. Μέσα από τις μυρωδιές των φαγητών και τον ήχο των λέξεων που βρίσκουν τη θέση τους στις αφηγήσεις, η ταβέρνα του, «Ζορμπάς», στη Χώρα Κυθήρων, έγινε τόπος συνάντησης, αλλά και προέκταση της κοσμοθεωρίας του: ζωή είναι η πράξη, η ουσία, η γεύση, το βίωμα, η παρέα, η μνήμη.

Τα πρώτα κυκλάμινα είναι, τελικά, κάτι πολύ περισσότερο από μια προσωπική αφήγηση. Είναι το άτυπο απομνημόνευμα ενός ανθρώπου που δεν άντεξε στη σκέψη πως ο κόσμος που τον γέννησε μπορεί να χαθεί χωρίς να ειπωθεί. Και αυτό -θα μπορούσε κάποιος βάσιμα να ισχυριστεί ότι- τον κάνει σπουδαίο: δεν γράφει για να μνημονευτεί ο ίδιος, αλλά για να μη χαθεί εκείνο που τον διαμόρφωσε.

Με την πρώτη του συγγραφική προσπάθεια, ο Γιώργος Κομηνός καταφέρνει να μας υπενθυμίσει πως υπάρχουν τόποι που αξίζει να επιστρέφουμε, λέξεις που αξίζει να ξαναλέμε και άνθρωποι που αξίζει να ακούμε — όχι επειδή είναι τέλειοι, αλλά επειδή είναι αληθινοί. Κι εκείνος, με τη ζωή και το διακριτό αποτύπωμά του σε αυτή, παραμένει ένας αυθεντικός αφηγητής ενός κόσμου που χάνεται — αλλά όχι όσο υπάρχουν ακόμα φωνές σαν τη δική του.

Γιώργος Γεωργακάκης
Δημοσιογράφος

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Οκτωβρίου 2025