Νέα διεθνής προειδοποίηση: Ο κόσμος δεν είναι έτοιμος για την επόμενη πανδημία

Σοφία Κωστάρα

την Μάι 25, 2026 31

Παρά τα διδάγματα της πανδημίας της COVID-19 και τις διεθνείς δεσμεύσεις για ενίσχυση των μηχανισμών υγειονομικής προστασίας, ο κόσμος εξακολουθεί να μην είναι επαρκώς προετοιμασμένος για μια νέα πανδημική κρίση. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας έκθεσης της Global Preparedness Monitoring Board (GPMB), η οποία παρουσιάστηκε στη Γενεύη στο περιθώριο της 79ης Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας.

Η έκθεση, με τίτλο A World on the Edge: Priorities for a Pandemic-Resilient Future, καταγράφει αυξανόμενους κινδύνους από την εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων και προειδοποιεί ότι οι υφιστάμενες διεθνείς δομές αδυνατούν ακόμη να εξασφαλίσουν συντονισμένη και ισότιμη αντίδραση σε περίπτωση νέας υγειονομικής απειλής.

Αυξανόμενοι κίνδυνοι και γεωπολιτική αστάθεια

Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι επιδημίες γίνονται συχνότερες και πιο σύνθετες, σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές συγκρούσεις, οικονομική πίεση, κλιματική αστάθεια και αυξημένη κινητικότητα πληθυσμών.

Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ότι, παρά τις επενδύσεις που έγιναν μετά την COVID-19, η πρόοδος υπονομεύεται από τις διεθνείς ανισότητες, τη μείωση της αναπτυξιακής βοήθειας και τη δυσκολία συνεργασίας μεταξύ κρατών.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών – από την επιδημία του Έμπολα έως την COVID-19 και τον ιό mpox – ανέδειξε ότι οι πανδημίες δεν αποτελούν μόνο υγειονομική απειλή, αλλά παράγοντα αποσταθεροποίησης για οικονομίες, θεσμούς και κοινωνίες.

Το ζήτημα της πρόσβασης σε εμβόλια και θεραπείες

Κεντρικό σημείο της έκθεσης αποτελεί η ανισότητα στην πρόσβαση σε εμβόλια, διαγνωστικά μέσα και φαρμακευτικές θεραπείες.

Η GPMB υπογραμμίζει ότι πολλές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος εξακολουθούν να εξαρτώνται από τις αποφάσεις των ισχυρότερων οικονομιών για την πρόσβαση σε βασικά μέσα προστασίας. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η διαχείριση του ιού mpox, όπου η διάθεση εμβολίων σε ορισμένες πληγείσες περιοχές καθυστέρησε σημαντικά.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι χωρίς ουσιαστική αλλαγή πολιτικής, η επόμενη πανδημία ενδέχεται να βρει τα κράτη περισσότερο διχασμένα και τις κοινωνίες λιγότερο πρόθυμες να εμπιστευθούν επιστημονικούς και θεσμικούς φορείς.

Ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η έκθεση αναγνωρίζει ότι οι τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη ανίχνευση νέων απειλών, στη συλλογή επιδημιολογικών δεδομένων και στη βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης.

Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η ανεπαρκής ρύθμιση και η άνιση πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες ενδέχεται να διευρύνουν περαιτέρω τα παγκόσμια χάσματα στην υγειονομική ασφάλεια.

Οι βασικές προτεραιότητες που προτείνει η Επιτροπή

Η GPMB καλεί τις κυβερνήσεις και τους διεθνείς οργανισμούς να προχωρήσουν άμεσα:

στη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης πανδημικών κινδύνων,
στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε εμβόλια, τεστ και θεραπείες,
και στη διατήρηση σταθερής χρηματοδότησης για την άμεση αντιμετώπιση νέων υγειονομικών κρίσεων.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, Kolinda Grabar-Kitarović, δήλωσε ότι «οι λύσεις υπάρχουν, αλλά χωρίς εμπιστοσύνη και ισότητα δεν μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά».

Το κεντρικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η επόμενη πανδημία δεν αποτελεί θεωρητικό ενδεχόμενο, αλλά πιθανό σενάριο για το οποίο η διεθνής κοινότητα καλείται να προετοιμαστεί εγκαίρως.

Πηγή Liberal