Μια αφήγηση για το Παζάρι του Ποταμού

Το Κυριακάτικο Παζάρι του Ποταμού βρίσκεται για μια ακόμα φορά στην επικαιρότητα· οι απόψεις είναι πολλές και συχνά προσλαμβάνουν  «πολεμικό» χαρακτήρα που κάποτε οδηγεί σε δυσάρεστους συνειρμούς από αλλοτινές μνήμες. Ο εκδότης της ιστορικής «Φωνής των Κυθήρων»  και βουλευτής Παν. Τσιτσίλιας με επιστολή του στην εφημερίδα «Κυθηραϊκή Δράσις»  της 31^ης Μαΐου 1957 (φ. 308,  σελ. 2) αφηγείται ένα άγνωστο, εν πολλοίς, ιστορικό του Παζαριού. Γράφει η  «Κυθηραϊκή Δράσις» :

«Φίλε κ. Κασιμάτη,

Advertisement

Με την ευκαιρίαν της διαλέξεως εις τον «Παρνασσόν» του κ. Πετροχείλου ενώπιον πλήθους συμπολιτών περί του ενδόξου τέκνου της νήσου μας στρατηγού Πάνου Κορωναίου, επιτρέψατε μου να σας γράψω ολίγα τινά σχετικά με τον τρόπον της αρχικής καθιερώσεως του εν Ποταμώ πασίγνωστου Κυριακάτικου παζαριού από τον αρχικόν πρόγονον του στρατηγού Κορωναίου. Ο πρόγονος αυτός προερχόμενος εκ Κορώνης, εξ ου και επήρε το όνομα της καταγωγής του, κατέφυγεν εις τα Κύθηρα προ 470 περίπου ετών, λόγω των συχνών πολέμων μεταξύ Ενετών και Τούρκων και εγκατεστάθη εις τον Ποταμόν, τον ονομαζόμενον τότε «χωριό της Κυράς», δηλαδή της Παναγίας. Ο Κορωναίος αυτός όστις φαίνεται να ήτο εύπορος και εργατικώτατος άνθρωπος, ηγόρασε διαφόρους γαίας τας όποιας εκαλλιέργει λίαν αποδοτικώς, εκ παραλλήλου δε επεδόθη εις την μελισσοτροφίαν, την οποίαν ανέπτυξεν εις μέγαν βαθμόν. Από δε το κερί το οποίον έβγαζε μετά τον τρυγητόν των μελισσών του, εσχημάτιζε τα και σήμερον ονομαζόμενα τυπάρια τα όποια ετοποθέτει το ένα επάνω εις το άλλο και κατεσκεύαζε τοιουτοτρόπως μικρά στρογγυλά καθίσματα τα όποια εσκέπαζε με διάφορα ποικιλόχρωμα χαλάκια και τα ετοποθέτει εις μίαν ευρείαν αίθουσαν υποδοχής, ενός οικήματος πού  είχε κατασκευάσει, ενός οντά ούτως ειπείν, όπως τουρκιστί τους ωνόμαζαν. Εις την αίθουσαν αυτήν ο Κορωναίος εδέχετο τους χωρικούς επισκέπτας του, και συνεζήτει μετ’ αυτών τα ζητήματά των, έλυε με την μειλιχειότητα η οποία τον διέκρινε και τους ευγενικούς τρόπους του, τας μικροδιαφοράς των,  αν είχον και όταν έφευγαν από την ευωδιάζουσαν από τα κέρινα καθίσματα αίθουσαν, τους χάριζε ολόκληρο το κάθισμα μαζί με το χαλάκι που το σκέπαζε. Ο τρόπος αυτός της τόσον ευγενούς συμπεριφοράς του Κορωναίου προς τους επισκέπτας του χωρικούς προσεπόρισεν εις αυτόν μεγάλην φήμην και  υπόληψιν. Διά τούτο δε και η συρροή των κατοίκων των χωρίων κατά Κυριακήν συνεχώς ηύξανε, συγχρόνως δε επέτρεπεν εις αυτούς να μεταφέρουν εκεί διάφορα γεωργικά προϊόντα, φρούτα,  λαχανικά και άλλα αγαθά, φάβα εξαιρετική,  μιζήθρες περίφημες διά να τα πωλήσουν ή να τ’ ανταλλάξουν με διάφορα μικρά ζώα, όπως π.χ. χοιρίδια, κότες, πετεινούς και άλλα. Τοιουτοτρόπως, καθιερώθει και εμονιμοποιήθη η κατά Κυριακήν μετά την απόλυσιν των εκκλησιών συγκέντρωσις των χωρικών εις τον Ποταμόν ήτις μετεβλήθη εις τακτικήν εμποροπανήγυριν διασωθείσαν μέχρι των ημερών μας. Η πανήγυρις αυτή, παρά την ερήμωσιν της νήσου μας εκ της μεταναστεύσεως, εξακολουθεί να προσφέρη πολλάς υπηρεσίας, τόσον εις τους χωρικούς κατοίκους μας, όσον και εις τον υπαλληλικόν κόσμον και εις πολλούς των εμπορευομένων. Την Κυριακάτικην αυτήν πανήγυριν διάφοροι κατά καιρούς απροσάρμοστοι προς τας τοπικάς συνθήκας, τας συνήθειας και τα από μακρών αιώνων κρατούντα εν τη νήσω έθιμα, απεπειράθησαν να καταργήσουν διά της μεταθέσεως εις άλλην ημέραν της εβδομάδος. Όλαι όμως αι απόπειραι αύται εναυάγησαν προ της επιμονής των κατοίκων, οι όποιοι πιστεύουν ότι η κατάργησις της καθιερωμένης εμποροπανηγύρεως, πού  είναι μοναδική εις το Νησί, θα είναι πλήγμα κατά της οικονομίας, της ψυχαγωγίας καί της κοινωνικότητος όλων των κατοίκων. Φιλικώτατα

ΠΑΝΑΓ. Κ. ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΣ»

(Για την αντιγραφή: Νίκος Γκοτσίνας)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 2021 ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ “ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ”