Η νέα έξοδος της Gen Z είναι το πανηγύρι

Τον Δεκαπενταύγουστο ήμουν καλεσμένη σε τραπέζι φίλων. Κάποια στιγμή, η μεγάλη τους κόρη, ετών 16, είπε στη μαμά της ότι θέλει να πάει στο πανηγύρι που γινόταν στην περιοχή. Το αίτημα ήταν πιεστικό, το κορίτσι ήθελε πάρα πολύ να πάει και, όπως συμβαίνει συνήθως με τα αιτήματα των εφήβων, δεν γινόταν να περάσει απαρατήρητο.

Εν τέλει η μητέρα της τής επέτρεψε να πάει και οι μεγάλοι μείναμε να συζητάμε πώς το πανηγύρι έχει γίνει τόσο μεγάλο trend στους νεότερους, ενώ εμείς, ως νέοι, το σνομπάραμε. Δηλαδή, βρισκόμασταν εκεί μόνο αν το ήθελαν οι γονείς μας, ενώ οι σημερινοί έφηβοι ξεκινούν να πάνε από μόνοι τους και χαίρονται που θα παρευρεθούν ανάμεσα σε κόσμο που χορεύει καλαματιανούς, ορχήστρες που παίζουν παραδοσιακά, κυρίες που έχουν ντυθεί σαν να πηγαίνουν στα Οσκαρ της πλατείας και γουρουνοπούλες που σερβίρονται σε πλαστικά πιάτα.

Advertisement

Τα τελευταία χρόνια, το φαινόμενο έχει αρχίσει να καταγράφεται και από δημοσιογράφους, πολιτιστικούς φορείς και ανθρώπους που ασχολούνται με την παράδοση. Η επιστροφή των νεότερων στα πανηγύρια συζητείται πλέον ως πολιτισμική τάση, ενώ το 2025 ακόμη και το Youth Council του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος έστησε στην Αθήνα ένα πανηγύρι που έβαζε την παραδοσιακή μουσική δίπλα σε rave και ηλεκτρονικά στοιχεία.

Η αλήθεια είναι ότι ανέκαθεν η χώρα τιμούσε τα πανηγύρια. Οι μεγαλύτερες γενιές ποτέ δεν έπαψαν να τα θεωρούν μια κλασική καλοκαιρινή διασκέδαση. Αλλά δεν νομίζω να έχει υπάρξει άλλη εποχή όπου έβλεπες τόσα νέα παιδιά να πηγαίνουν με τη θέλησή τους και να περνάνε καλά. Αυτό το τοπικό φαινόμενο έχει καταφέρει να νικήσει το χάσμα των γενεών και να γίνει μόδα. Ισως επειδή είναι διαφορετικό από όσα περιβάλλουν έναν νέο σήμερα στην καθημερινότητά του.

Η νέα γενιά μεγαλώνει μέσα σε μια παγκόσμια ομοιομορφία που ανακυκλώνεται διαρκώς στην οθόνη της. Αναπαράγει το ίδιο στιλ, τις ίδιες φωτογραφίες, τον ίδιο τρόπο ζωής. Ζει μέσα σε μια γυάλα όπου όλα είναι πανομοιότυπα και υποθέτει κανείς ότι είναι κι ένας λόγος που βρίσκει ενδιαφέρον κάτι που ξεφεύγει από τα καθιερωμένα της, όπως το ελληνικό πανηγύρι.

Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν παίξει με τη σειρά τους έναν πολύ συγκεκριμένο ρόλο σε αυτή την αναβίωση. Εκαναν την παράδοση περιεχόμενο. Τα πανηγύρια γέμισαν το διαδίκτυο με εικόνες που έχουν έντονο το κωμικό στοιχείο. Ενας θείος που χορεύει σαν να έχει συμβόλαιο με τη μοίρα, μια γιαγιά που φτάνει στο πανηγύρι πάνω σε φορείο, ένας κλαριντζής που παίζει γραφικά, ένα πλήθος που διονυσιάζεται με κρασί από πλαστικά ποτήρια.

Η Gen Z, που έχει εκπαιδευτεί να μετατρέπει σχεδόν τα πάντα σε εικόνα, βρήκε στο πανηγύρι ένα σκηνικό σχεδόν ατελείωτης παραγωγής περιεχομένου. Το αστείο, το αλλόκοτο, το κιτς και το αυθεντικό συνυπάρχουν στο ίδιο κάδρο.

Είναι ασφαλώς και θέμα παρέας. Αν ξέρεις ότι στο πανηγύρι θα πάνε κι άλλοι συνομήλικοί σου, τότε παύει να είναι η γιορτή του χωριού και γίνεται έξοδος με έναν κοινό κώδικα για τη γενιά σου: ξέρετε ότι συμμετέχετε σε κάτι λίγο γραφικό, λίγο παράδοξο και ταυτόχρονα πολύ διασκεδαστικό. Στα παραπάνω επιχειρήματα, θα πρόσθετα και το οικονομικό. Οταν ο νέος δεν έχει για να βγει, κάτι που έχει τζάμπα ή πολύ φθηνό ποτό και φαγητό, γίνεται για αυτόν ιδανική έξοδος.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι νέοι δεν επιστρέφουν στο πανηγύρι για να τιμήσουν την παράδοση με τον τρόπο που θα το εννοούσε ένας μεγαλύτερος. Το παίρνουν και το κάνουν δικό τους. Χορεύουν, τραβούν βίντεο, γελούν, γνωρίζονται, ξαναπηγαίνουν και αυτή ακριβώς η διαδικασία είναι που κρατά μια παράδοση ζωντανή. Γιατί το ελληνικό πανηγύρι είναι μια εκδήλωση που εδώ και δεκαετίες συνδέει θρησκευτικές γιορτές με φαγητό, μουσική, χορό και κοινωνική συνεύρεση.

Αυτό μάλλον είναι και το μυστικό της αντοχής του. Μπορεί να αλλάζουν οι μουσικοί και το κοινό, μπορεί πλέον να βλέπεις εικοσάχρονους να χορεύουν δίπλα σε εβδομηντάρηδες, αλλά η βασική του ιδέα μένει ίδια και περιστρέφεται γύρω από την ανθρώπινη συνύπαρξη. Εκεί δεν χρειάζεται να ξέρεις κανέναν για να μπεις στον κύκλο, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία πόσο κοστίζουν τα παπούτσια σου και ο πρωταγωνιστής μπορεί να είναι ταυτόχρονα ο πιο ηλικιωμένος του χωριού και το δεκαεξάχρονο κορίτσι.

Το βασικό, έχεις τον άλλο δίπλα σου και όχι σε μια οθόνη. Τον έχεις ζωντανό, ιδρωμένο, εκστασιασμένο από το χορό, λιγδωμένο από τα ψητά, ζαλισμένο από το θόρυβο. Μια εμπειρία με τόσο αυθεντικό, ακατέργαστο διά ζώσης στον πυρήνα της δεν γίνεται να μην είναι πρωτόγνωρη και δελεαστική για τη γενιά που τα περνάει όλα μέσα από το κινητό της και επικοινωνεί μέσω inbox.