Advertisement
Πριν από περίπου 2.200 χρόνια, στον θρόνο του βασιλείου της αρχαίας Αιγύπτου, ανέβηκε ο δεκατριών χρόνων Πτολεμαίος Ε’. Στην επέτειο του ενός χρόνου της βασιλείας του, το τότε συμβούλιο των ιερέων ψήφισε τον τρόπο που θα γιόρταζε όλη Αίγυπτος το χαρμόσυνο αυτό γεγονός.
Advertisement
Ποιος ξέρει τι συνέβη σε όλες αυτές τις στήλες μετά από τόσους αιώνες; Κάποιες καταστράφηκαν, χρησιμοποιήθηκαν σε μεταγενέστερα αρχιτεκτονήματα, άλλες καλύφθηκαν και χάθηκαν κάτω από την άμμο.
Το 1799, ο γαλλικός στρατός βρισκόταν στην Αίγυπτο. Υπό τις διαταγές του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, προετοίμαζαν την περιοχή για τους πολέμους που λάμβαναν χώρα τότε, στο πλαίσιο της λεγόμενης εκστρατείας της Αιγύπτου. Σε μια πόλη στο βορειοδυτικό τμήμα του Δέλτα του Νείλου, την πόλη Rachid, ίσως κάποια στιγμή ένας από τους Γάλλους στρατιωτικούς του Ναπολέοντα, πραγματοποιούσαν μια οχυρωματική επιχείρηση.
Η στήλη αυτή, φαινόταν ότι είχε υποστεί ελαφρά καταστροφή. Κάποια κομμάτια της έλειπαν. Δεν είχε σωθεί ολόκληρη. Παρόλα αυτά, πάνω της φαίνονταν σκαλισμένα γράμματα. Αρχαίες επιγραφές. Όπως και σε άλλα ευρήματα, έτσι και σε αυτό έπρεπε να δοθεί ένα όνομα. Οι Γάλλοι είχαν βγάλει ένα άλλο, δικό τους όνομα και για την πόλη στην οποία βρέθηκε. Δεν την έλεγαν Rachid, αλλά Ροζέτα. Έτσι, το εύρημά τους ονομάστηκε «Στήλη της Ροζέτας».
Αρχικά, η Στήλη μεταφέρθηκε μαζί με άλλες ανακαλύψεις αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στο γαλλικό Ινστιτούτο της Αιγύπτου. Επειδή, όμως, η εκστρατεία του Ναπολέοντα εκεί τελικά απέτυχε, οι Γάλλοι έφυγαν από την Αίγυπτο. Έτσι αργότερα, η χώρα του Νείλου πέρασε στα χέρια και στον έλεγχο των Άγγλων.
Το 1802, η Στήλη της Ροζέτας βρισκόταν μέσα στο Βρετανικό Μουσείο (το οποίο συσσώρευε τότε τις συλλογές του). Από τότε, από το 1801 για την ακρίβεια, η Στήλη είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον μελετητών. Είχε διαπιστωθεί, ότι πάνω της είχαν χαραχτεί τρία κείμενα σε τρεις διαφορετικές γραφές.
Σε ιερογλυφική γραφή (τα αρχαία αιγυπτιακά ιερογλυφικά δηλαδή), σε δημοτική αιγυπτιακή γραφή της εποχής και στα αρχαία ελληνικά. Τα ιερογλυφικά, χρησιμοποιούνταν μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. Από εκεί και έπειτα, η χρήση τους άρχισε να μειώνεται, μέχρι που η γνώση τους χάθηκε τελείως… Από τότε, κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει τις ιερογλυφικές γραφές. Τι έλεγαν, για ποιον μιλούσαν, τι ιστορίες είχαν αποτυπώσει με αυτά οι αρχαίοι γνώστες τους.
Άρχισαν να γίνονται έλεγχοι. Ο πρώτος που το προσπάθησε, ήταν ο Thomas Young (Τόμας Γιανγκ), ο οποίος διαπίστωσε ότι κομμάτια των ιερογλυφικών αποτελούσαν τα ονόματα των βασιλιάδων. Από το σημείο που έφτασε εκείνος, το έπιασε ο Γάλλος ιστορικός και γλωσσολόγος Jean – Francois Champollion (Ζαν Φρανσουά Σαμπολιόν). Εκείνος ήταν αυτός, που κατάφερε να ταυτίσει τα γράμματα των αρχαίων ελληνικών με αυτά της δημοτικής αιγυπτιακής γραφής και τελικά με τα ιερογλυφικά.
Αυτή η τρομερή ανακάλυψη, επέτρεψε όχι μόνο να μεταφραστεί το κείμενο και στις τρεις γραφές, αλλά και να αναγεννηθεί από τις στάχτες της η γνώση των αρχαίων αιγυπτιακών ιερογλυφικών. Η Στήλη της Ροζέτας, διαπιστώθηκε ότι δημιουργήθηκε το 196 π.Χ. και ότι ήταν μία από τις αρκετές που αφορούσαν εκείνο το ψήφισμα των ιερέων για την επέτειο ενός χρόνου βασιλείας του Πτολεμαίου Ε’.
Δεν θα γνωρίζαμε την αρχαία Αίγυπτο, έναν από τους σπουδαιότερους και αρχαιότερους πολιτισμούς του κόσμου, χωρίς να μπορούμε να διαβάζουμε τα ιερογλυφικά και όλα αυτά χάρη στην τυχαία ανακάλυψη μιας μισοκατεστραμμένης στήλης. Της Στήλης της Ροζέτας…
Βιβλιογραφία:
