Πρώτα υπήρξε η πρωτοβουλία της βασίλισσας Φρειδερίκης, για να ακολουθήσει η πάνδημη ανταπόκριση, ιδιαίτερα των γυναικών των πόλεων, σε έναν από τους πλέον ρομαντικούς θεσμούς που γέννησαν οι εθνικές περιπέτειες της χώρας: «Η φανέλα του στρατιώτη».
Το πλέξιμο λοιπόν ως πατριωτική πράξη:
Advertisement
Ο Γεώργιος Βλάχος
Ο Γεώργιος Βλάχος, από την εφημερίδα, Καθημερινή, το Δεκέμβριο του ’40, προτρέπει: «Χιονιάς. Κι απάνω στα βουνά; Είδατε τον στρατιώτη, εδώ και λίγες μέρες πώς έφυγε; (…) ένα ζευγάρι κάλτσες, ένα πουκάμισο και η κουβέρτα, ένα ημικλινοσκέπασμα του στρατού. Αυτό το κορμί με αυτά θα παλέψει… Είναι Δεκέμβριος και στην Ήπειρο είναι ενάμιση μέτρο το χιόνι. Κι εμείς; Πρέπει τώρα να δώσουμε ό,τι έχουμε: κουβέρτες, πλεχτά, γάντια, φανέλες, χρήμα για να προφυλαχτεί, να ζεσταθεί να κοιμηθεί ο στρατιώτης. (…) ο στρατιώτης με το όπλο, η γυναίκα με το βελόνι…».
Η Σοφία Βέμπο και Γιώργος Οικονομίδης
Παράλληλα, η Σοφία Βέμπο, στη διασκευή της «Ζεχρά» του Σουγιούλ, που είχε μετατραπεί σε «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά», από τον Μίμη Τραϊφόρο, θα εμπνεύσει το ίδιο: « (…) τα ατρόμητα παιδιά μας / που φρουροί στα σύνορά μας / πάλι μένουνε / τη στοργή της ζεστασιάς μας / απ’ τα χέρια τα δικά μας / περιμένουνε». Ο «εθνικός μας κομπέρ» Γιώργος Οικονομίδης θα συντονιστεί με τον Βλάχο, κεντρίζοντας σε ευγενή άμιλλα τις πλέκουσες κυρίες: «Τη φανέλα του στρατιώτη/ποιά θα την τελειώσει πρώτη/ποιά θα πλέξει πιο μπροστά/γάντια για τα δάχτυλά του/για να τα κρατούν ζεστά …».
Οι εφημερίδες
Οι εφημερίδες θα μπουν, με τη σειρά τους, κι αυτές στο χορό. Μια απ’ αυτές, κάτω από τη μόνιμη στήλη, «Διά τας Ελληνίδας», δημοσιεύει σχεδόν καθημερινά σχέδια και πατρόν κάλτσας και γαντιού, με τη διευκρίνιση: «Τα κατωτέρω σχέδια έχουν εγκριθεί υπό του Γενικού Στρατηγείου, ως τα πλέον κατάλληλα δια τον στρατόν. Παρακαλούνται, όθεν, αι Ελληνίδες να πλέκουν βάσει των σχεδίων αυτών!».
Και οι μοναχές
Αμιλλώμενες τα κατά κόσμον, δεν θα αργούσαν και κάποιες μοναχές να λάβουν μέρος στον οργασμό της πλεκτικής, δίδοντας μάλιστα συμβουλές για αποδοτικότερες επιδόσεις, όπως η επιστολή της μοναχής Ε.Β. προς τον «ΣεβασμιώτατονΑρχεπίσκοπον», με ημερομηνία 26 Δεκέμβριου 1940. «…Πολλαί αδελφαί, ακροώμεναι τας ακολουθίας του όρθρου και του εσπερινού εκ του παραπλεύρως του καθεδρικού ναού μας παρεκκλήσιου της Αγίας Τριάδος, πλέκουν. Άλλαι, κατά τας άλλας ώρας του ημερονυκτίου, γνέθουν, άλλαι ξαίνουν μαλλί…Το Ηγουμενείον μας έχει μετατραπή εις εργαστήριονπλεκτικής».
«Μία ανάποδη, δύο καλή…»
Τα παραπάνω, ως προς την μαζική οργανωμένη συγκέντρωση και αποστολή στις στρατιωτικές μονάδες των δεμάτων με το πολύτιμο περιεχόμενο. Την, ας πούμε, απρόσωπη αποστολή. Την «από όλες προς όλους». Υπήρχαν όμως και οι ατομικές αποστολές από συζύγους, αρραβωνιαστικιές και αγαπητικιές, που, παντοίω τρόπω, έστελναν το δεματάκι τους στον δικόν της καλό, η καθεμιά ξεχωριστά. Ένα συνοδευτικό σημείωμα μιας τέτοιας επιστολής, και τούτο: «Μια ανάποδη, δυο καλή/για σένα τούτο το πλεχτό αγάπη μου χρυσή/κι ενώ μες τη βροχή και μες στ’ αγιάζι θα φιλάς σκοπιά/ετούτο το πλεχτό θα σου κρατάει ζεστασιά».
«Απ’ της μικρής σου Ελπίδας τα δάχτυλα…»
Κάπου στις αρχές της δεκαετίας του ’60, ένα περιοδικό, νομίζω ο Ταχυδρόμος, είχε οργανώσει έναν διαγωνισμό ερωτικής επιστολής. Οι επιστολές θα έπρεπε να είναι παλαιοτέρων εποχών και η αυθεντικότητά τους να υποστηρίζεται από την αποστολή στο περιοδικό αυτούσιου τού, κατά κανόνα, χειρόγραφου περιεχομένου τους. Ένα από τα βραβεία του διαγωνισμού απέσπασε η επιστολή μιας Ελληνοπούλας, ονόματι Ελπίδας.
Ανακαλώ ό,τι απέμεινε στη μνήμη μου από τα λόγια της επιστολής που συνόδευε το δεματάκι της Ελπίδας προς τον αγαπημένο της στο μέτωπο, το χειμώνα του ’40. Πώς να ξεχάσεις την, λες και έντεχνη, θαυμαστά αυθόρμητη τρυφερότητα που εκπέμπει αυτό το κειμενάκι;!: « (…) Πλέκουμε όλες στη γειτονιά ‐ και μη γελάς παρακαλώ… Η καθεμιά για κάποιον, μα η (…) για όλο το στρατό, η ζωηρή… Απ’ της μικρής σου Ελπίδας τα δάχτυλα είναι φτιαγμένα τα πλεχτά που σου στέλνω. Το πουλόβερ άκομψο, μα χνουδωτό και το κασκόλ, μακρύ μακρύ τρεις βόλτες να το φέρνεις. Δεν είχα χνάρια… Τα χέρια κι η αγκαλιά μου που τόσο τα ψαχούλευες μου δώσαν τα μέτρα σου».
Τι έχετε να πείτε; Δεν μοιάζει σα να βγήκε από την πένα του Ελύτη;
* Ο Τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα.
E-mail gcostoulas@gmail.com
