ΕΛΣΤΑΤ: SOS, η ελληνική επαρχία πεθαίνει

Η ελληνική Περιφέρεια γίνεται κάθε χρόνο φτωχότερη. Δεν αποτελεί ένα πολυφορεμένο σχήμα λόγου αλλά μια πραγματικότητα που προκύπτει από την ίδια την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) και τα στοιχεία που έδωσε πριν από λίγες μέρες στη δημοσιότητα.

Πρόκειται για μια έρευνα της διάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας ανά Περιφέρεια που μπορεί ίσως να εξηγήσει όσα συμβαίνουν στον τόπο:

♦ Από τις αγροτικές κινητοποιήσεις, την επικράτηση (ακροδεξιών) λαϊκιστών στη Βόρεια Ελλάδα, την εγκατάλειψη της επαρχίας μέχρι και το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας

Μέσα από ψυχρούς αριθμούς και τη δυσνόητη, για τους μη ειδικούς, οικονομική ορολογία (έρευνα για την Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία – ΑΠΑ – το 2023), η ΕΛΣΤΑΤ μας είπε ότι:

– Στη δημιουργία της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, δηλαδή των προϊόντων και των υπηρεσιών, των εισοδημάτων και του πλούτου, το μεγαλύτερο μερίδιο κατέχει η Αττική με 48,8% και ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία με 13,9%. Σύνολο μαζί 62,7%!

Τι σημαίνει αυτό με απλά λόγια:

–Οτι τα δύο τρίτα της ελληνικής παραγωγής παράγονται στις δύο Περιφέρειες της χώρας με επίκεντρο την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Πληθυσμιακά δηλαδή από το ήμισυ περίπου των κατοίκων αλλά γεωγραφικά από μόλις το 18% επικράτειας…

Ή, αν θέλετε, τα τέσσερα πέμπτα (γεωγραφικά) της οικονομικής δραστηριότητας από τον Βορρά έως τον Νότο της χώρας έχουν συγκεντρωθεί σε δύο Περιφέρειες: την Αττική, η οποία μεν συγκεντρώνει περίπου το 40% του πληθυσμού της Ελλάδας αλλά η έκτασή της είναι μόλις το 3,5% της επικράτειας, και την Κεντρική Μακεδονία, με έκταση λίγο πάνω από 14% της χώρας.

Τι συμβαίνει στο υπόλοιπο, σχεδόν 80% της Ελλάδας;

Η συγκεκριμένη έρευνα για την ΑΠΑ (Gross Value Added) αφορά τον δείκτη που μετρά την αξία των αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται από έναν κλάδο, μια επιχείρηση ή μια περιοχή, αφού αφαιρεθεί το κόστος των πρώτων υλών. Αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό του ΑΕΠ και απεικονίζει το παραγωγικό μοντέλο μιας οικονομίας (π.χ. ποιοι κλάδοι προσφέρουν τη μεγαλύτερη αξία).

Με πιο απλά λόγια, η ΑΠΑ αποτελεί μέτρο της οικονομικής ευημερίας μιας περιοχής. Εάν αναλυθεί ανά τομέα παραγωγής (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής), αποτυπώνει το παραγωγικό και επιχειρηματικό μοντέλο που ακολουθείται στην οικονομία μιας περιφέρειας.

Ολόκληρες Περιφέρειες, ακόμη και εκείνες που θεωρούνται από τις πιο «πλούσιες» λόγω της πρωτογενούς παραγωγής, όπως η Θεσσαλία και η Πελοπόννησος, ή λόγω του συνδυασμού αγροτικής – κτηνοτροφικής παραγωγής και τουρισμού, όπως η Κρήτη, συμμετέχουν στην οικονομία (άρα και στο εθνικό εισόδημα) με σχετικά μικρά ποσοστά. Συγκεκριμένα: η Θεσσαλία με 5,1%, η Κρήτη με 5,1%, η Στερεά Ελλάδα και η Πελοπόννησος με 4,5% και η Δυτική Ελλάδα με 4,3%.

Από εκεί και κάτω, η συνολική παραγωγή και τα τοπικά εισοδήματα συρρικνώνονται. Τα Ιόνια Νησιά, παρά την τουριστική έκρηξη των τελευταίων ετών, συμμετέχουν στην οικονομία με ποσοστό 1,7%, τα νησιά του Βορείου Αιγαίου με 1,3%, η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με 3,6%, ενώ στο τέλος της κατάταξης βρίσκονται η Δυτική Μακεδονία με 1,8% και η Ηπειρος με 2%.

Με απλά λόγια αυτό σημαίνει ότι παρά τις προσπάθειες που γίνονται από την κυβέρνηση η επαρχία πεθαίνει, ενώ τα στοιχεία εξηγούν την άνοδο των λαϊκιστών της Ακροδεξιάς στη ξεχασμένη Περιφέρεια.

Το 2023, χρονιά για την οποία η ΕΛΣΤΑΤ άντλησε τα στοιχεία της έρευνας (η επεξεργασία των οποίων ολοκληρώθηκε τώρα), η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία αυξήθηκε κατά 7,3% στο σύνολο της χώρας, λόγω και του υψηλού πληθωρισμού. Τη μεγαλύτερη αύξηση παρουσίασαν οι Περιφέρειες Αττικής, Ιονίων Νήσων, Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης, ενώ η παραγωγή συρρικνώθηκε (κατά 2,4%) μόνο στη Δυτική Μακεδονία.

Οι ανισότητες μεγάλωσαν

Από την εικόνα αυτή γίνεται σαφές ότι οι περιφερειακές ανισότητες στην Ελλάδα του 2026 διευρύνονται και η απόσταση ανάμεσα στα εισοδήματα που παράγονται στο αθηνοκεντρικό κράτος και στην υδροκέφαλη οικονομία, σε σχέση με την ελληνική επαρχία, μεγαλώνει.

Είναι προφανές ότι τα περιφερειακά προγράμματα (μέσω του ΕΣΠΑ) δεν έχουν φέρει —τουλάχιστον ακόμη— τα αναμενόμενα αποτελέσματα και ότι μόνο οι εθνικές και ευρωπαϊκές επιδοτήσεις (οι οποίες, σημειωτέον, δεν λαμβάνονται υπόψη στο τι παράγει κάθε περιφέρεια) συγκρατούν τον πληθυσμό στις επαρχιακές και αγροτικές περιοχές της χώρας.

Με βάση αυτή την πολύτιμη έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ και τα στοιχεία πληθυσμού, υπολογίστηκε και το κατά κεφαλήν περιφερειακό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Η ανάλυση δείχνει ότι, παρά την ονομαστική αύξησή του κατά 8,9% στο σύνολο της χώρας μεταξύ 2022 και 2023 (επίσης λόγω πληθωρισμού), οι ανισότητες μεγάλωσαν.

Οι «εύποροι»

Στην Αττική, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 10,5% και έφτασε τα 29.732 ευρώ. Στην Κεντρική Μακεδονία (με κέντρο τη Θεσσαλονίκη) αυξήθηκε κατά 7,3% στα 15.543 ευρώ. Λόγω της τουριστικής έκρηξης στα νησιά (Κυκλάδες, Δωδεκάνησα), αυξήθηκε κατά 13,4% στα 21.610 ευρώ, στην Κρήτη κατά 10,9% στα 18.345 ευρώ και στα Ιόνια Νησιά κατά 15,2% στα 19.502 ευρώ.

Οι «μεσαίοι» και οι φτωχοί της χώρας

Στη μεσαία κατηγορία βρίσκονται η Στερεά Ελλάδα με 18.469 ευρώ, καθώς και η Πελοπόννησος και η Θεσσαλία με 17.841 ευρώ. Οι περιφέρειες που μπορούν, συγκριτικά, να θεωρηθούν οι φτωχότερες της χώρας είναι η Δυτική Ελλάδα με κατά κεφαλήν ΑΕΠ 15.210 ευρώ, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με 13.840 ευρώ και η Ηπειρος με 13.789 ευρώ.