Για την Εικόνα της Μυρτιδιώτισσας και της Ιλαριώτισσας

«Όποιος ψάχνει… βρίσκει!». Νομίζω πως θα το υιοθετήσω για σύνθημα, γιατί συνεχώς μπροστά μου το βρίσκω. Ιδού το τελευταίο: Μελετώντας τη ζωή του Στρατηγού Πάνου Κορωναίου, για επόμενο ιστορικό μυθιστόρημα που φιλοδοξώ να σκαρώσω, έψαχνα να βρω πως ο Κυθηραϊκός τύπος παρουσίασε τον θάνατό του που συνέβη στις 21 Ιανουαρίου του 1899. Πράγματι στο  23^ο φύλλο της εφημερίδας «ΚΥΘΗΡΑΪΚΗ ΑΥΓΗ» της 23^ης Ιανουαρίου, που εξέδιδε ο δημοσιογράφος και πολίτικός Νίκος Δελακοβίας υπάρχει πρωτοσέλιδα η είδηση: ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΠΑΝΟΥ ΚΟΡΩΝΑΙΟΥ. Στα επόμενα φύλλα βρήκα τη συνέχεια με τις νεκρώσιμες τιμές που αποδόθηκαν στον Στρατηγό και Πολιτικό, ιδίως στον τόπο καταγωγής του, τον Ποταμό. Όμως το βλέμμα μου εγκλωβίστηκε και στην 4^η σελίδα της δίφυλλης μοναδικής Κυθηραϊκής εφημερίδας εκείνο τον καιρό, από άλλον τίτλο: «ΤΑ ΜΥΡΤΙΔΙΑ ή ο εν Κυθήροις Ναός της Θεοτόκου». Το κείμενο δεν εξαντλείτο, αλλά υπήρχε αναγγελία συνέχειάς του. Πράγματι, στο 27^ο φύλλο, που ήταν το τελευταίο της συγκεκριμένης εφημερίδας, τη βρήκα. Επρόκειτο για κείμενο λόγιου συγγραφέα, που καλώς γνώριζε την ιστορία της Εικόνας και του Ναού της Μυρτιδιώτισσας, καθώς τις παραδόσεις και τα θαύματά της. Όλα αυτά παρατίθενται με τάξη σε 11 παραγράφους. Θα εστιάσω στην 5^η που μεταξύ άλλων γράφει: «…Και πρώτον η μεν εικών, της οποίας δισώθησαν τα πρόσωπα μέχρι στέρνων, είναι εκ μετάλλου αγνώστου και αδιαφθόρου, η δε ακτιναστράπτουσα αυτής όψις τείνες εις το μέλας, και, το μέγιστον, το άγιον αυτής ήθος μαρτηρεί την εξ ύψους αντίληψιν του ιστορήσαντος». Διευκρινίζω ότι με τη λέξη «ιστορήσαντος» εννοείται ο αγιογράφος, που αποδεχόμενος την παράδοση ο συγγραφέας του κειμένου, αναφέρει τον Απόστολο Λουκά.

Καταλαβαίνετε την έκπληξή μου όταν το διάβασα, γιατί είναι το μοναδικό κείμενο, που έχω υπόψη μου, που σαφώς περιγράφει το πλέον σεβάσμιο και πολύτιμο κειμήλιο του τόπου μας, προτού ενδυθεί του χρυσού μανδύα του. Αποκαλύπτει πως η Ιερή Εικόνα είναι αγιογραφημένη επί μετάλλου αγνώστου και αδιάφθορου! Πολύς ο λόγος τελευταία για την ανάγκη συντήρησης της Εικόνας. Ιδού, πάνω στην ώρα, μια χρήσιμη μαρτυρία. Μια μαρτυρία που δεν γνωρίζουμε αυτόν που την καταθέτει, μα η γραφή του μας οδηγεί σε λόγιο και αξιόπιστο άνθρωπο. Ο συντάκτης της εφημερίδας, αντί υπογραφής, θέτει: (Εξ ανεκδότου χειρογράφου). Ένα χειρόγραφο που δημοσιεύτηκε πριν 127 χρόνια, ίσως σώζεται, ίσως έχει χαθεί. Ας ψάξουν οι πιο ικανοί από εμένα. Για αυτούς ισχύει περισσότερο το: «Όποιος ψάχνει… βρίσκει!».

Advertisement

Μιας και περί Ιεράς Εικόνας η γραφή, έχω κάτι ακόμα. Στο βιβλίο μου «Ποταμός – Ιστορία και εικόνες», γράφω: «Αυτός (ο ιερέας Μηνάς Λεβούνης) πήγε στα Ιεροσόλυμα κι έφερε ωραία Εικόνα της Θεοτόκου, που ο δημιουργός της είχε αποτυπώσει γαλήνη και ιλαρότητα στο βλέμμα της. Έτσι η Εικόνα και η Εκκλησία έλαβαν από τον λαό το υπέροχο προσωνύμιο «Ιλαριώτισσα», μοναδικό στη Χριστιανοσύνη». Αυτά έγραψα οδηγούμενος από κείμενο του Δεσπότη Ευθύμιου Καββαθά. Ίσως, όμως, να μην είναι ορθά. Προ ετών η Εικόνα εξήλθε από τον μαρμάρινο εικονοστάσιό της και σύμφωνα με ανεπίσημες πληροφορίες αποκαλύφθηκε επιγραφή που μαρτυρεί πως αγιογραφήθηκε στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους. Επειδή εκεί υπάρχει η Παναγία η «Πορταΐτισσα» και διαπιστώνονται ομοιότητες, εικάζεται ότι η «Ιλαριώτισσα» αποτελεί αντίγραφό της. Δεν έχω δυνατότητα και γνώσεις να εκφέρω γνώμη, όμως όλοι ενδιαφερόμαστε για την ιστορία του τόπου μας. Καλό είναι να πληροφορηθούμε από τις αρμόδιες αρχές τι ακριβώς ισχύει.

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Ιουλίου – Αυγούστου 2026