Το σοκ του πολέμου στην ελληνική οικονομία

«Ο πόλεμος με το Ιράν και το πετρελαϊκό σοκ που προκαλεί απειλούν να εξαπολύσουν ένα κύμα παγκόσμιου πληθωρισμού και να προκαλέσουν ένα σοβαρό πλήγμα στην ανάπτυξη – εκτός αν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη βρουν σύντομα έναν δρόμο διαφυγής από τη σύρραξη».

Αυτή είναι η κοινή συνισταμένη των εκτιμήσεων όλων των αναλυτών για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Οι κοινές αυτές προβλέψεις, δυστυχώς, αποκτούν μεγαλύτερη ένταση για την ελληνική οικονομία, καθώς βρίσκεται εγγύτερα από άλλες περιοχές στη διακεκαυμένη ζώνη, σε περίοδο, μάλιστα, που η πληθωριστική κρίση από τον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία έχει αφήσει βαθιά σημάδια στην αγορά.

Τη μεγάλη εικόνα περιέγραψε την Τετάρτη ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στο φόρουμ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με θέμα «Μια δυνατή Ευρώπη σε έναν κόσμο που αλλάζει».

Στην ομιλία του επισήμανε πως, με δεδομένο ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται στον πυρήνα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και των κρίσιμων εμπορικών διαδρόμων, «όταν η αστάθεια πλήττει αυτό το κέντρο, οι συνέπειες είναι άμεσες και μετρήσιμες. Οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται. Το κόστος μεταφορών και ασφάλισης ανεβαίνει.

»Η πλήρης κλίμακα των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια αυτής της κρίσης. Από αυτήν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το πραγματικό αποτύπωμα στις ναυτιλιακές ροές, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών. Οσο περισσότερο διαρκεί η αβεβαιότητα, τόσο ευρύτερο θα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης».

Το γεγονός είναι ότι ο νέος πόλεμος συμπληρώνει ήδη μία εβδομάδα, χωρίς να διαφαίνεται έξοδος διαφυγής, και αυτό υποδηλώνει ότι μπορεί να έρθουν χειρότερα.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι πόσο μπορεί να διαρκέσει αυτή η κρίση και τι θα σήμαινε αυτό για τις τιμές του πετρελαίου, τις μεγάλες οικονομίες και το μέλλον του Ιράν.

Γιατί ανησυχεί ο Στουρνάρας

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο συνήθως ψύχραιμος διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας θεωρεί δεδομένη την άνοδο του πληθωρισμού (σ.σ.: τη μεγάλη πληγή της ελληνικής οικονομίας) αλλά, όπως σημειώνει, «ο αντίκτυπός της στον πληθωρισμό και την παραγωγή εξαρτάται από τη διάρκεια και το βάθος της ένοπλης σύγκρουσης».

Περιγράφει τη σύγκρουση ως «ένα ακόμη σοβαρό σοκ από την πλευρά της προσφοράς», που πλήττει την οικονομία της ευρωζώνης, η οποία έχει ήδη επιβαρυνθεί από ένα ενεργειακό σοκ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και τους εμπορικούς δασμούς των ΗΠΑ πέρυσι.

Τι θα γίνει με τα επιτόκια

Οι εξελίξεις αυτές ανατρέπουν και τον γενικότερο σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία ουσιαστικά παγώνει κάθε πρόταση για μείωση των ευρωεπιτοκίων, ώστε να τονωθεί η ανάπτυξη.

Και αυτό γιατί, όπως σημειώνει ο κεντρικός τραπεζίτης, «καθώς δεν έχουμε ορατότητα για κανένα από τα δύο –τον χρόνο και το βάθος της σύρραξης– και λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις προοπτικές του πληθωρισμού, δεν πρέπει να βιαστούμε να αλλάξουμε καμία από τις παραμέτρους της νομισματικής πολιτικής τώρα, αλλά να παρακολουθούμε την κατάσταση πολύ προσεκτικά».

Στο 3% ο πληθωρισμός τον Φεβρουάριο

Το ανησυχητικό για την ελληνική οικονομία είναι ο πληθωρισμός, που κατέγραψε ανοδικές τάσεις τον Φεβρουάριο, προτού καν ξεσπάσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία εφοδιάζουν την παγκόσμια αγορά με το 20% του αργού πετρελαίου και το 25% του υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο ανήλθε στο 3%, από 2,9% τον Ιανουάριο, καταλαμβάνοντας την τέταρτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ευρωζώνης.

Στη χώρα μας ο πληθωρισμός τροφίμων, αλκοόλ και καπνού παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα, στο 4,1%, όπως και τον Ιανουάριο. Ανοδικές τάσεις συνέχισε να καταγράφει ο κλάδος των υπηρεσιών, με τις τιμές να αυξάνονται στο 4,2%, από 4,1% τον Ιανουάριο.

Τον προηγούμενο μήνα (προ κρίσης) υποχώρησαν οι τιμές της ενέργειας κατά 3,5%, σε συνέχεια της μείωσης 4,4% που είχε καταγραφεί τον Ιανουάριο. Η τάση αυτή ανατράπηκε ήδη με την πρώτη επίθεση στην Τεχεράνη και μόλις άνοιξαν οι αγορές (και τα βενζινάδικα στη χώρα μας) την περασμένη Δευτέρα.

Ανοδος στο 1,9% στην ευρωζώνη

Υψηλότερα σε σχέση με τον πρώτο μήνα του 2026 κινήθηκε ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή στην ευρωζώνη, καθώς από 1,7% ανέβηκε στο 1,9%, παραμένοντας κάτω από τον στόχο του 2%.

ΙΟΒΕ: Απρόβλεπτες οι εξελίξεις

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το πετρελαϊκό σοκ που προκαλείται επιδεινώνουν το ήδη βαρύ οικονομικό κλίμα για την οικονομία της ευρωζώνης συνολικά και αλλάζουν τα δεδομένα και για την Ελλάδα.

Σύμφωνε με το ΙΟΒΕ, ο δείκτης οικονομικού κλίματος τον Φεβρουάριο εξασθένισε ήπια, τόσο στην ΕΕ όσο και στην ευρωζώνη. Η εξέλιξη αυτή ήταν αποτέλεσμα της σημαντικής επιδείνωσης των προσδοκιών στις υπηρεσίες και σε μικρότερο βαθμό στις κατασκευές και στη βιομηχανία.

Αντίθετα, στην Ελλάδα ο δείκτης οικονομικού κλίματος είχε βελτιωθεί τον Φεβρουάριο (διαμορφώθηκε στις 107,7 μονάδες, από 105,4 τον Ιανουάριο). Η βελτίωση προέρχεται από την ενίσχυση των προσδοκιών σε όλους τους επιχειρηματικούς τομείς (κυρίως οικοδομή και κατασκευές), καθώς και στην καταναλωτική εμπιστοσύνη.

Ομως, όπως σημειώνει το ΙΟΒΕ, «οι ήδη έντονες αβεβαιότητες του διεθνούς περιβάλλοντος, πλέον οξύνονται με δραματικό τρόπο κατόπιν των πρόσφατων επιθέσεων στο Ιράν, και οι πολεμικές και άλλες εξελίξεις είναι απρόβλεπτες. Η επίπτωσή τους στο εγχώριο οικονομικό κλίμα κατά το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί από τη χρονική και γεωγραφική έκταση της νέας παγκόσμιας κρίσης και ειδικότερα από το αν θα διαφανεί σύντομα σύγκλιση προς μια λύση.

»Οι δίαυλοι δυνητικής επίδρασης στην ελληνική οικονομία είναι πολλοί, από έντονες αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και πρόκληση πληθωριστικών πιέσεων που θα μπορούσαν να πιέσουν περαιτέρω τα νοικοκυριά, έως διαταραχή του διεθνούς εμπορίου και των αγορών κεφαλαίου, που θα μπορούσε να επηρεάσει τις επιχειρήσεις, και περισσότερο τις εξωστρεφείς».