Το Πυργάκι…

Όταν πηγαίναμε σχολείο, με τα πόδια φυσικά, όλα τα παιδιά από το Πάνω Λειβάδι περνούσαμε τέσσερις φορές την ημέρα (σχολείο πρωί-απόγευμα, έξι φορές την εβδομάδα) από ένα μικρό κτίσμα στο δρόμο απέναντι από την άνοδο προς την Κοντελετού, που ήταν γνωστό με την ονομασία «Πυργάκι» και βρισκόταν στην είσοδο ενός μεγάλου κτήματος με ελιές, συκιές, περιβόλια, πηγάδια και πολλά καρποφόρα δέντρα διαφόρων ειδών. Με τα χρόνια πολλοί διερωτήθηκαν τι σκοπό είχε αυτό το κτήριο σε αυτό το μέρος, αλλά η απορία δεν απαντήθηκε ποτέ. Και τώρα ακόμη δεν έχουμε απάντηση πέραν κάποιων υποθέσεων, που χρειάζονται ασφαλώς τη γνώμη αρχαιολόγων ή/και ιστορικών για απάντηση. Βρίσκοντας μερικά στοιχεία μόνο για τους ιδιοκτήτες του χώρου θα επιχειρήσουμε τις υποθέσεις με την ελπίδα, κάποιοι από αυτούς που θα  διαβάσουν το δημοσίευμα αυτό να μας διαφωτίσουν  σχετικά.

Ας ξεκινήσουμε με τους ιδιοκτήτες για την ταυτότητα των οποίων έχουμε κάποια στοιχεία που πιθανόν να φθάνουν μέχρι τα μέσα του 17^ου αι ή το δεύτερο μισό του. Αυτή η περιουσία, μαζί με κάποια από τα σπίτια κάτω από την Κοντελετού και αρκετά κτήματα αποκτήθηκαν λίγα χρόνια μετά την τουρκική κατάκτηση της Κρήτης (1669) από την οικογένεια ευγενών της Κρήτης με το επώνυμο Γρυπάρης, από το οποίο δόθηκε η ονομασία αργότερα Γρυπαριάνικα στην ευρύτερη περιοχή κατά τη γνωστή συνήθεια στα Κύθηρα. Αυτοί οι Γρυπάρη ήταν πρόσφυγες του Κρητικού Πολέμου και από τις οικογένειες που επέλεξαν τα Κύθηρα για μόνιμη εγκατάσταση. Το 19^ο αι. οι απόγονοι της οικογένειας αυτής πούλησαν την περιουσία στον ιατροφιλόσοφο Δημ. Ραπτάκη, με καταγωγή από τα Φράτσια, που ήρθε να εγκατασταθεί στα Κύθηρα, μετά μακρά επαγγελματική πορεία σε Κωνσταντινούπολη, Γαλλία και Σμύρνη,  έγινε βουλευτής με το Ριζοσπαστικό κόμμα και ήταν  παππούς του πασίγνωστου Κλέωνος Τριανταφύλλου (Αττίκ) από την κόρη του Εριθέλγη. Έτσι έχουμε τώρα τα …Ραφτακιάνικα. Όμως στο μεσοπόλεμο, μετά την οικονομική καταστροφή της οικογένειας, η περιουσία αυτή αποκτάται από τον ομογενή από τις ΗΠΑ Εμμ. Λ. Λευθέρη, ο οποίος έτσι διασώζει ένα μέρος της περιουσίας που είχε αποκτήσει ως μετανάστης, όταν έρχεται η μεγάλη οικονομική κρίση του 1929 και η καταστροφή των καταθετών.

Advertisement

Τι ήταν όμως αυτό το μικρό κτήριο πάνω στο δρόμο, τον οποίο φαινόταν να ελέγχει; Ήταν πολύ μικρό για να είναι αποθήκη, έχει παράξενο σχήμα για να είναι δωμάτιο καλλιεργητών και ήταν στο ψηλότερο σημείο του κτήματος που δέσποζε έτσι στον υπόλοιπο κάμπο. Δυτικά ήταν κτήματα της Κοντελετούς, βόρεια μέχρι και τα Φατσάδικα, μάλλον οικογενείας κλάδου των Βενιέρων, των Στάη, των Λεβούνη και των Καλούτση και Ανατολικά και νότια ξεκινούσε ο μεγάλος κάμπος στο Λειβάδι. Λογικά, λοιπόν, αυτό το μικρό κτήριο πρέπει να ήταν ένα είδος παρατηρητηρίου που επόπτευε όλη αυτή την έκταση. Το φρουριακό σχήμα του στα Δυτικά ίσως να του έδωσε τη σημερινή ονομασία, ταυτόχρονα με τη χρήση του. Δεν γνωρίζουμε αν έχει γίνει κτηριακή αρχαιολογική έρευνα, μάλλον απίθανο, όμως το ερώτημα παραμένει. Τι ήταν αυτό το κτήριο, το οποίο μάλλον πηγαίνει πίσω και από την αγγλοκρατία; Κάθε απάντηση, πρόταση, εικασία, δεκτά, αρκεί να προσθέτουν ο,τιδήποτε στα παραπάνω.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2023