Τι είναι η Αναγεννητική Γεωργία και πώς συνεργάζεται με τη φιλοξενία

Πόσο ευρύ ενδιαφέρον μπορεί να αποκτήσει ένα εργαστήρι (Lab) για τη γεωργία; Παραδόξως ευρύτατο, είναι η απάντηση. Ιδίως αν το ερώτημα τίθεται σε χαλεπούς καιρούς, στους οποίους το κλίμα του πλανήτη είναι ευθέως απειλούμενο και μεταβαλλόμενο. Και το θέμα του Lab εξειδικεύεται στην αναγεννητική γεωργία, την απάντηση-αντίδραση στην υποβάθμιση των εδαφών, αναδεικνύοντας την πρακτική του πλευρά με case study στα βουνά της Κρήτης.

Το εργαστήρι με τίτλο «Αναγεννητική Γεωργία: Καλλιεργώντας τη Γη, θεραπεύοντας το κλίμα», εντάσσεται στον τέταρτο κύκλο Προστασίας της Φύσης Lab και έλαβε χώρα στο Ιδρυμα Παναγιώτη και Εφης Μιχελή, από την Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης την πιο παλιά περιβαλλοντική οργάνωση στην Ελλάδα, το απόγευμα της περασμένης Τρίτης, προσελκύοντας ειδικούς επιστήμονες και ευαισθητοποιημένους πολίτες.

Τη συζήτηση άνοιξε ο Δρ. Δημήτρης Βολουδάκης, γεωπόνος, γενικός διευθυντής προγραμμάτων του οργανισμού «Νέα Γεωργία, Νέα Γενιά», επισκέπτης καθηγητής στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος. Στη συνέχεια, η Χριστίνα Δημούδη, Corporate Communications Manager του Metaxa Hospitality Group και η Μαριγιάννα Χαλκιαδάκη, Sustainability Manager του Ομίλου, παρουσίασαν το πρόγραμμα «Αναγεννητική Γεωργία για το Οροπέδιο Λασιθίου και τους ανθρώπους του – Προς έναν βιώσιμο διατροφικό προορισμό», ένα παράδειγμα του πώς η αγροτική παραγωγή συνδέεται με τον τουρισμό, την τοπική οικονομία και την προστασία του τοπίου.

Από την εκδήλωση για την Αναγεννητική Γεωργία

Ο κ. Βολουδάκης φώτισε πρακτικές που μετακινούν τη γεωργία από την πρακτική της εξάντλησης σε εκείνη της αναγέννησης. Η παρέμβασή του στο σύνολό της κινήθηκε γύρω από έναν άξονα: η κάλυψη του εδάφους, η αμειψισπορά, τα αγροδασικά συστήματα, η ενίσχυση της βιοποικιλότητας δεν είναι αποσπασματικές τεχνικές, αλλά μέρος ενός ευρύτερου τρόπου σκέψης που συνδέει το οικοσύστημα, το κλίμα και τις τοπικές κοινωνίες.

Τονίζοντας ότι το παγκοσμιοποιημένο σύστημα διατροφής είναι πια εξαιρετικά περίπλοκο, έδωσε το παράδειγμα μιας pizza margarita: τα υλικά της, πχ. τα μπαχάρια της και η βιομηχανική ντομάτα, μπορεί να προέρχονται από την Ινδία, την Ουκρανία, τη νότια Αμερική, τη βόρεια Ευρώπη, το κέντρο της Αθήνας… «Εχουμε πλέον την τεχνολογία να καλλιεργούμε σχεδόν τα πάντα σχεδόν παντού», είπε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τον ένα και μοναδικό παράγοντα από όπου ξεκινούν όλα: το χώμα.

Το Metaxa Hospitality Group στηρίζει πρόγραμμα αναγεννητικής γεωργίας στο Οροπέδιο Λασιθίου (Metaxa Hospitality Group / Facebook)

Ο ειδικός επεσήμανε ότι σε ένα κιλό υγιούς χώματος ζουν δισεκατομμύρια οργανισμοί (βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα κτλ.), διαμορφώνοντας το τροφικό πλέγμα του εδάφους. Είναι ο τρόπος με τον οποίο διασφαλίζεται η ανακύκλωση των θρεπτικών στοιχείων, η δημιουργία σταθερής δομής εδάφους, η δέσμευση του άνθρακα. «Μόνο που το χώμα το έχουμε βιάσει ως ανθρωπότητα», διαπίστωσε ο κ. Βολουδάκης, «με φυτοφάρμακα, με χημικά, με μηχανήματα τόνων. Το σκάψαμε, το μολύναμε, το γυρίσαμε ανάποδα». Η εικόνα που προβαλλόταν πίσω του για το τι συμβαίνει σε ένα υποβαθμισμένο έδαφος ήταν αποκαλυπτική. Μείωση της οργανικής ουσίας, απώλεια βιοποικιλότητας, αυξημένη διάβρωση, και άρα μειωμένες αποδόσεις, επισιτιστική ανασφάλεια.

Τα ελληνικά εδάφη, σε ποσοστό 30-40%, τελούν υπό καθεστώς υψηλού κινδύνου διάβρωσης, εκτίμησε ο καθηγητής.  Εξηγώντας ότι το επιφανειακό έδαφος είναι το πιο κρίσιμο για τη γεωργική παραγωγή, ο ίδιος έδωσε  ιδιαίτερη βαρύτητα στο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Δυτική Ελλάδα, λόγω υδατικής διάβρωσης.

Η ερημοποίηση φαντάζει ως ζοφερό σενάριο, με τέτοια γεωργία, με τόση υπερβόσκηση, με τόσα αγροχημικά-δηλητήρια,  σύμφωνα με τον κ. Βολουδάκη.

Η διέξοδος και το οροπέδιο Λασιθίου

Η αγροοικολογία, η αναγεννητική γεωργία, η γεωργία άνθρακα (με την απόδοση δικαιωμάτων ως προς τη δέσμευσή του), η γεωργία διατήρησης, η βιολογική γεωργία, μπορούν να λειτουργήσουν ως πρακτικές με επίκεντρο την υγεία του εδάφους, είπε ο καθηγητής, εξαίροντας την αναγεννητική γεωργία ως «ολιστικό γεωργικό σύστημα βασισμένο στη φύση, που στοχεύει στην αποκατάσταση των οικοσυστημάτων». Ο ίδιος παρέθεσε τις αρχές της: συνεχής προστασία της επιφάνειας του εδάφους (με φυτά, νεκρή οργανική ύλη, ή καλλιέργειες κάλυψης), ελάχιστη διατάραξη της ποικιλομορφίας των φυτών (πουθενά στη φύση δεν υπάρχει μόνο ένα φυτό σε μεγάλες εκτάσεις), ενσωμάτωση ζώων (πχ. κοπριά) στις γεωργικές πρακτικές, δημιουργία μόνιμου δικτύου φυτικών ριζών.

«Χωρίς υγιές έδαφος, δεν υπάρχουν βιώσιμα τρόφιμα, οικοσυστήματα, κλίμα», συμπέρανε ο κ. Βολουδάκης, κλείνοντας την παρέμβασή του.

Με σύνθημα «από το αγρόκτημα στο πιάτο», ο όμιλος Metaxa Hospitality Group είναι ο πρώτος στην Ευρώπη που διαχειρίζεται 1.963 στρέμματα πιστοποιημένης γης για βιολογική γεωργία (Metaxa Hospitality Group / Facebook)

Τον λόγο στη συνέχεια πήρε η κυρία Δημούδη, σκιαγραφώντας το παράδειγμα του Metaxa Hospitality Group, με την εφαρμογή του οποίου προϊόντα από τους κήπους των ξενοδοχείων του ομίλου στην Κρήτη, αλλά και τη Σαντορίνη, καταλήγουν απευθείας στα τραπέζια των εστιατορίων τους, για να μετατραπούν σε αυθεντικές γαστρονομικές εμπειρίες.

Ο 50χρονος ξενοδοχειακός όμιλος – ο πρώτος με πιστοποιημένες, αναγεννητικές γαίες από τη ΔΗΩ – έχει υιοθετήσει από το 2011 τις αρχές βιολογικής αναγεννητικής γεωργίας, και ήδη καλλιεργεί 75 είδη βιολογικών φρούτων, λαχανικών και βοτάνων ως πρώτη ύλη για τα εστιατόρια του, παράγοντας μόνο το 2025 4,5 τόνους βιολογικών προϊόντων – συνολικά, 86,5 τόνους.

Σύμφωνα με την κυρία Δημούδη, ο όμιλος εκπαιδεύει -με τη συνδρομή εξειδικευμένων γεωπόνων- εννέα αγρότες στο πεδίο, καλλιεργώντας προϊόντα υψηλής ποιότητας και διατροφικής αξίας για τους επισκέπτες του. Κοινώς, «η ντομάτα μυρίζει ντομάτα…», καταπώς ανέφερε συνεργάτης του ομίλου σε βίντεο που προβλήθηκε στην εκδήλωση.

Καθώς η οικογένεια Μεταξά διατηρεί εδώ και δεκαετίες δεσμούς με την τοπική αγροτική κοινότητα, η κυρία Δημούδη αναφέρθηκε στο όραμά της, για αναγέννηση των τοπικών κοινωνιών στην Κρήτη, ειδικά στο οροπέδιο Λασιθίου, μια από τις μεγαλύτερες αγροτικές περιοχές όχι μόνο του νησιού, αλλά και της χώρας. Εκανε γνωστή, μάλιστα, τη φιλοσοφία του επικεφαλής του ομίλου Ανδρέα Μεταξά για αναγεννητικό μέλλον στη φιλοξενία: «Η αναγεννητική γεωργία δεν αφορά μόνο την τροφή, αφορά το μέλλον των προορισμών μας».

Μαζί με την Μαριγιάννα Χαλκιαδάκη, εξήγησαν στο κοινό ότι με την αναγεννητική γεωργία σε έκταση 40 στρεμμάτων του ομίλου, στόχος του προγράμματος είναι η ανάδειξη του οροπεδίου Λασιθίου σε πρότυπο αγροδιατροφικό προορισμό, αλλά και η ενίσχυση στη μετάβαση στη βιολογική – αναγεννητική γεωργία. Η κυρία Χαλκιαδάκη έδωσε, δε, έμφαση στο γενικότερο καθεστώς μετάβασης, υπό το οποίο τελούν οι αγρότες – συνεργάτες τους, από τη συμβατική στην αναγεννητική γεωργία. Αμφότερες κατέστησαν σαφές ότι υπήρχε διστακτικότητα στην αρχή, τίποτε δεν ήταν εύκολο: «Η μεγαλύτερη επιτυχία είναι η αλλαγή νοοτροπίας». Απαραίτητη για την ολική μεταστροφή.

Κι όπως είπε, σκαρώνοντας αυθόρμητα μια μαντινάδα, ένας από τους κρητικούς αγρότες σε βίντεο: «Ευχαριστούμε για τούτη δω την ευκαιρία, εμείς στο Οροπέδιο, θα γράψουμε Ιστορία».