Τα φρύγανα των δασικών χαρτών, διχάζουν τους πολίτες

Εισαγωγή

Η βλάστηση δεν εμφανίζει ένα στατικό χαρακτήρα αλλά αντίθετα βρίσκεται κάτω από μια διαρκή εξέλιξη (διαδοχή), ανάλογα με τους παράγοντες που επιδρούν πάνω της. Έτσι, ενώ με ιδανικές συνθήκες (σε περιοχές με κατάλληλες σταθμολογικές συνθήκες, σε καθεστώς προστασίας από τη βόσκηση και την πυρκαγιά) μπορεί να εμφανίζεται μία περιοχή δάσος φυλλοβόλων πλατύφυλλων δέντρων, η συνεχής και μακροχρόνια υποβάθμιση, να έχει ως αποτέλεσμα την επικράτηση τελικά σκληρόφυλλων αείφυλλων θάμνων, που αν συνεχίσουν να υποβαθμίζονται θα οδηγήσουν σε αραιά φρύγανα και στο τέλος σε γυμνό έδαφος.

Ήδη από τον 4° π.χ. αιώνα, ο βαθυστόχαστος Πλάτων πρόβλεψε πριν από αιώνες, ότι η αποψίλωση των ορεινών πλαγιών, συνεπάγεται την μείωση της ικανότητάς τους να βοηθήσουν την άνετη διαβίωση ανθρώπων και ζώων. Σήμερα όμως στην πράξη έχουμε συνεχώς διασταλτικές ερμηνείες χαρακτηρισμού Δασικών εκτάσεων. Κατά την Απόφαση (Y.A. 182363/2395/13.5.2019 (ΑΔΑ: ΩΚΘΓ4653Π8-ΗΘΑ) «γνωμοδοτεί ομόφωνα ότι οι εκτάσεις, όπως αυτές προσδιορίζονται στις διατάξεις της παρ. 5α του άρθρου 3 του Ν. 998/1979 (A΄ 289) όπως έχουν τροποποιηθεί και ισχύουν και εξειδικεύονται στις διατάξεις του άρθρου 5, παρ. 1 του Π∆ 32/2016 (Α΄,46), που καλύπτονται µόνο από φρυγανική βλάστηση, χωρίς την παρουσία δασικής βλάστησης (αραιά ή µη, υψηλή ή θαμνώδη, ενδεικτικά σε ποσοστό – βαθμό συγκόµωσης 15% τουλάχιστον επί του συνόλου της εδαφικής επιφάνειας), δεν συγκεντρώνουν τα κριτήρια που θα πρέπει να λαμβάνονται συσωρευτικά υπόψη για τον προσδιορισμό της οργανικής ενότητας (άρθρο 2 του ως άνω ΠΔ 32/2016), ώστε να συγκροτούν στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους δασοβιοκοινότητα και δασογενές περιβάλλον, καθώς και αυτά και κατ’ επέκταση του προσδιορισμού της διάκρισης του δάσους από τη δασική έκταση. Κατά συνέπεια, αυτές οι εκτάσεις θα πρέπει να χαρακτηρίζονται ως χορτολιβαδικές της παρ. 5α του άρθρου 3 του ν. 998/1979».

Ανάλυση

Με βάση την απόφαση εκτάσεις, που για παράδειγμα έχουν χαρακτηριστεί ως ΑΔ (δασωμένοι αγροί) πρέπει να γίνουν ΑΧ (αγροί που μετατράπηκαν σε χορτολίβαδα), οπότε, όπως προβλέπει ο νόμος, χαρακτηρίζονται αυτόματα ΑΑ (άλλες χρήσεις, δηλ. αγροτικές από το 1945 και σήμερα), και άρα τίθενται εκτός προστατευτικού πλαισίου της δασικής νομοθεσίας. Επιχείρημα ήταν η εφαρμογή με τον ίδιο καθολικό τρόπο η δασική νομοθεσία σε όλη τη χώρα, με αντικειμενικά κριτήρια, και να ολοκληρωθούν χωρίς καθυστερήσεις οι δασικοί χάρτες σε όλες τις περιοχές. Στην Πάτμο (Δωδεκάνησα) οι φρυγανότοποι είναι δασικές και στις Κυκλάδες όχι.

Όσον αφορά το Νομικό πλαίσιο:

• η απόφαση δεν τονίζει ότι με τον ν. 4280/2014, αρθ. 32 παρ. 4 τα φρύγανα είναι δασικές, όταν περικλείονται από δασικές το 1945 και όχι μόνο σήμερα.
• Για τα δάση των νησιών του Ιονίου, Κυκλάδες, Λέσβος, Σάμος, Ικαρία, Χίος, Κυθήρων, Αντικυθήρων, όπως και με την Κρήτη, δεν ισχύει το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου, σύμφωνα με το άρθρο 62 του ν. 998/1979. Προστέθηκε και η Μάνη με τροπ. στον ν. 4042, άρθρο 67 (ΦΕΚ Α’ 24/13.2.12) και άρθρο 37, ν. 4280/14. Και σε άλλες περιοχές χερσαίας Ελλάδας δεν ισχύει το τεκμήριο, όμως με χρονικές προϋποθέσεις.
• Υπό το καθεστώς του Αστικού Κώδικα (>1946) δεν είναι δυνατή η απόκτηση κυριότητος σε δημόσιο δάσος με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία σύμφωνα με τα άρθρα 1041, 1045, 974 του ΑΚ, αφού αυτό είναι ανεπίδεκτο χρησικτησίας.
• Η αναγνώριση κυριότητας σε αγρούς προϋποθέτει τίτλους πριν το 1946 ή 2004 για δασωμένους.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι στις Κυκλάδες ισχύει η χρησικτησία χωρίς τεκμήριο υπέρ Δημοσίου (Η απόδειξη βαρύνει εξίσου τον ιδιώτη και δημόσιο) και στα Δωδεκάνησα (Πάτμος) δεν ισχύει το τεκμήριο(η δασική έκταση είναι εξ ορισμού δημόσια, εκτός αν ο ιδιώτης αποδείξει το αντίθετο) και η χρησικτησία στο Δημόσιο, δημιουργεί , προβλήματα στο φυσικό περιβάλλον και στους πολίτες. Αποτέλεσμα στη Πάτμο και όπου δεν ισχύει το τεκμήριο τα φρύγανα να εμφανίζονται στον δασικό χάρτη ως δάση, ενώ σε νησιά των Κυκλάδων ως χορτολιβαδικές.

Κατά δημοσιεύματα πιθανή είναι η παρακάτω τακτοποίηση (προτάσεις):

Μετάθεση σε μεταγενέστερες ημερομηνίες μετά το 1946 για την αναγνώριση τίτλων αγρών. Παραμένει το δασικός χαρακτήρας, που όμως επηρεάζει το ιδιοκτησιακό στη χρήση, άλλα δεν το καθορίζει.

Άρα δίνουμε εξάμηνη παράταση υποβολής αντιρρήσεων, μέχρι να γίνουν οι απαραίτητοι τίτλοι και αφαιρούμε φρύγανα από τον χαρακτηρισμό π.χ. ασπάλαθο, ίσως και όλα με πυρκαγιά !

Εντάσσονται τα Δωδεκάνησα, όπως παλαιότερα η Μάνη για να μη ισχύει το τεκμήριο υπέρ δημοσίου.

Η πιθανή αυτή τακτοποίηση (προτάσεις) δημιουργεί προβλήματα:

– Τίθεται ο απλοϊκός προβληματισμός στους πολίτες απάλειψης της βλάστησης με πυρκαγιά και στους αρμόδιους η αφαίρεση φρυγανικών ειδών για τον χαρακτηρισμό δασικών εκτάσεων.

– Αλλού δίνεται η δυνατότητα αλλαγής χρήσης (Οικιστική) και αλλού με δυσκολία οι δασωμένοι αγροί επιτρέπεται μόνο για αγροτική χρήση

– Οι πολίτες διαμαρτύρονται στις δασικές υπηρεσίες, που απλά εφαρμόζουν την διαρκή αλλαγή της νομοθεσίας και τον ασταθή ορισμό του δάσους.

– Άνιση αντιμετώπιση πολιτών, αθέμιτος ανταγωνισμός μεταξύ πολιτών μιας χώρας.

Μήπως να αφαιρούσαμε και το πουρνάρι από την λίστα των δασικών ειδών; Τα δένδρα δεν ψηφίζουν, αλλά διχάζουν τους πολίτες.

Προτάσεις

– Ισονομία στην εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας σε όλη τη χώρα, όχι μόνο στα νησιά, με κίνδυνο τον αθέμιτο ανταγωνισμό σχέση με άλλες περιοχές της Ελλάδας και μάλιστα πολύ προβληματικές. Ενιαία αντιμετώπιση πολιτών σε όλη τη χώρα παρά τα ιστορικά κατάλοιπα.

– Δημιουργία πραγματικά Ανεξάρτητης αρχής, για την εκτίμηση του δημοσίου συμφέροντος για το φυσικό περιβάλλον σε συνδυασμό με αποφάσεις του ΣτΕ. Η δασική οικολογία τεκμηριώνει επιστημονικά τον δασικό χαρακτήρα έκτασης, όπως επιτάσσει το Σύνταγμα.

Η καταστροφή του περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση, ενώ η προστασία του σε αναγωγή (αναβάθμιση). Δεν θέλουμε να επιβεβαιωθεί για μια ακόμη φορά, ότι οποιαδήποτε έκβαση θα επιφέρει την μείωση του φυσικού περιβάλλοντος σε βάρος της ποιότητας ζωής των πολιτών και καθυστερήσεις στο Εθνικό κτηματολόγιο.