Σημείο καμπής για την ΕΕ: Αιολική και ηλιακή ενέργεια ξεπέρασαν τα ορυκτά το 2025

Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασαν τη χρήση των ορυκτών καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης πέρυσι, σύμφωνα με μια νέα έκθεση που χαρακτηρίζει το επίτευγμα ως «σημαντικό σημείο καμπής» για την καθαρή ενέργεια, όπως ανέφερε δημοσίευμα του Guardian.

Οι ανεμογεννήτριες που στροβιλίζονται στον άνεμο, και τα φωτοβολταϊκά πάνελ που πυροδοτούνται από τον ήλιο, παρήγαγαν το 30% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ το 2025, σύμφωνα με ετήσια ανασκόπηση. Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που καίνε άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο παρήγαγαν το 29% των αναγκών της.

Η Μπέατρις Πέτροβιτς, αναλύτρια στη δεξαμενή σκέψης Ember και κύρια συγγραφέας της έκθεσης, λέει στον Guardian ότι πρόκειται για «σημαντικό σημείο καμπής» στρατηγικής σημασίας για την ΕΕ, η οποία κρούει όλο και συχνότερα τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με την εξάρτησή της από άλλες χώρες για τις ενεργειακές της ανάγκες.

«Το επίτευγμα αυτό ξεπερνά τον τομέα της ενέργειας, καθώς ο κίνδυνος εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα είναι τεράστιος στην υπό αποσταθεροποίηση γεωπολιτική σκακιέρα», εξηγεί η Πέτροβιτς. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενες εντάσεις με τις ΗΠΑ –κύριο προμηθευτή του υγροποιημένου φυσικού αερίου της– λόγω της επιθυμίας του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία.

Στη σύνοδο κορυφής του Νταβός, ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λάτνικ, επέκρινε την υιοθέτηση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας από την Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψη δικών της αποθηκευτηρίων ενέργειας κινδυνεύει να την κάνει «υποτελή» στην Κίνα. «Αν είναι να εξαρτηθείς από κάποιον, καλύτερα να προτιμήσεις έναν σύμμαχό σου», ανέφερε, ενθαρρύνοντας και άλλες χώρες να προμηθευτούν καύσιμα από τις ΗΠΑ.

Οι αναλυτές αναφέρουν ότι η αυξητική τάση των ΑΠΕ οφείλεται στην άνθηση της ηλιακής ενέργειας, η οποία παρήγαγε το ποσοστό-ρεκόρ του 13% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ. Σε συνολικά πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ολλανδία, η οποία δεν είναι διάσημη για την ηλιοφάνεια της, η ηλιακή ακτινοβολία ήταν υπεύθυνη για πάνω από το 20% της ηλεκτρικής τους ενέργειας.

Οι ανεμογεννήτριες παρήγαγαν ελαφρώς λιγότερη ηλεκτρική ενέργεια από ότι το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με την έκθεση, αλλά παρέμειναν η δεύτερη μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής, υπεύθυνη για το 17% των ενεργειακών αναγκών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Η συνεισφορά του ορυκτού φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά 8% –κυρίως λόγω της μείωσης της υδροηλεκτρικής παραγωγής, που σχετίζεται με τις καιρικές συνθήκες– αλλά παρέμεινε πολύ κάτω από την πιο πρόσφατη κορύφωσή του το 2019, σύμφωνα με την έκθεση. Η καύση άνθρακα μειώθηκε σε νέο ιστορικό χαμηλό, αντιπροσωπεύοντας κάτω από το 10% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, με το μεγαλύτερο τμήμα της στη Γερμανία και την Πολωνία.

Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια γίνονται η «ραχοκοκαλιά» του ευρωπαϊκού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αναφέρουν αναλυτές στον Guardian. Τονίζουν ότι μόνο η ηλιακή ενέργεια αυξήθηκε κατά πάνω από 20% στο 2025, αποδεικνύοντας ότι η καθαρή ενέργεια μπορεί να κλιμακωθεί ταχύτερα από οποιαδήποτε συμβατική τεχνολογία. Η επόμενη πρόκληση της Ευρώπης είναι η ταχεία ανάπτυξη δικτύων και αποθήκευσης ενέργειας.

Οι επιστήμονες του κλίματος και οι κατασκευαστές μοντέλων ενέργειας τονίζουν ότι το μεγαλύτερο τμήμα της ηλεκτρικής ενέργειας που απαιτείται για την τροφοδότηση μιας οικονομίας χωρίς άνθρακα, προέρχεται από τις ακτίνες του ηλιακού φωτός στα πάνελ και από τις ριπές των ανεμογεννητριών.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν καθυστερήσει τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να ενσωματώσουν μεγάλους όγκους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ζήτηση των οποίων ποικίλλει κατά τη διάρκεια της ημέρας – και οι οποίες παρέχονται από ένα κατανεμημένο δίκτυο μηχανημάτων.

Αλλά η έκθεση διαπιστώνει πρώιμα σημάδια ότι οι βραδινές ώρες αιχμής στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας –οι οποίες συνήθως απαιτούν την καύση φυσικού αερίου, με μεγάλο κόστος για τους καταναλωτές– αρχίζουν σταδιακά να καλύπτονται από τις μπαταρίες αποθήκευσης ανανεώσιμης ενέργειας.

Οι αναλυτές θεωρούν ότι η Ιταλία, η οποία φιλοξενεί το ένα πέμπτο της λειτουργικής χωρητικότητας μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας της ΕΕ και διαθέτει μια μεγάλη σειρά προγραμματισμένων έργων, ίσως ακολουθήσει τη διαδρομή της Καλιφόρνια, όπου οι αποθηκευτικές μπαταρίες καλύπτουν συνήθως το 20% των βραδινών ωρών αιχμής στη ζήτηση, εκτοπίζοντας το φυσικό αέριο.

Η Πέτροβιτς θεωρεί ότι αυτή η διαδρομή ίσως εξομαλύνει τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Προτείνει στους υπεύθυνους χάραξης ενεργειακής πολιτικής να ξανασκεφθούν τα σχέδια δημιουργίας νέων μονάδων φυσικού αερίου, αποφεύγοντας το οικονομικό βάρος για τους φορολογουμένους και τους κινδύνους άσκοπης χρήσης κρατικών περιουσιακών στοιχείων.