Πάλι το νερό, πάντα το νερό!

ΟΣΑ ΕΦΕΡΑΝ οι περσινές καλές βροχές και τα, σχετικά, λίγα προβλήματα με την ύδρευση το καλοκαίρι έκαναν πολλούς να πάρουν πάλι θάρρος και να μην υπολογίζουν τον «λευκό θησαυρό» χωρίς τον οποίο δεν υπάρχει ζωή στον τόπο. Ίσως τις ίδιες σκέψεις να έκαναν και στο Δήμο, που κάθε καλοκαίρι «τρέμει το φυλλοκάρδι τους»  αν θα την βγάλουν καθαρή ή αν θα έχουν λιγότερο βρισίδι από την προηγούμενη χρονιά. Όμως η φορά των πραγμάτων είναι τέτοια που το (θεόστεγνο…) ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Αφορμή για το κείμενο αυτό έδωσε ερώτηση-παρέμβαση του ευρωβουλευτή κ. Τσιόδρα, που ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να προγραμματίσει κονδύλια για το νερό, γιατί πολλές χώρες, κυρίως η Ελλάδα εν προκειμένω, αντιμετωπίζουν ήδη τεράστια προβλήματα. Δυστυχώς, τόσο ο ίδιος ο ερωτών, όσο και ΟΛΕΣ οι κυβερνήσεις μας τα τελευταία 50 χρόνια έρχονται πάντα ως ατυχείς Επιμυθείς και στο θέμα αυτό, αφού πλέον όσα κονδύλια και να διατεθούν δύσκολα το ποτάμι θα αλλάξει πορεία. Αφήστε που σε όλα αυτά θα χρειάζονται δεκάδες εισαγγελείς, καθώς ενσκήπτουν και τα γνωστά «τρωκτικά» παντός κονδυλίου…. Πριν αναφέρουμε, πάντως, τους τεράστιους κινδύνους από την μόνιμη πλέον λειψυδρία, να πούμε ότι στο νησί μας και σε όλα σχεδόν τα νησιά η λύση είναι μία. Αφαλάτωση! Όσα και να λένε, όσοι και να τα λένε, επάρκεια νερού θα υπάρχει μόνον, όταν κύριος παράγοντας σταθερότητος στα δίκτυα θα είναι το νερό από αφαλάτωση. Το λέγαμε αυτό από το 1990 και δεχόμαστε ειρωνικά χαμόγελα ή λοιδορίες από τους τότε ιθύνοντες. Και τώρα ακόμη το ίδιο συμβαίνει. Δυστυχώς, από τη στιγμή που ο ουρανός παραμένει αστάθμητος παράγων, η θάλασσα είναι η μόνη λύση. Με εναλλακτική-συμπληρωματική τις γεωτρήσεις, όπου δεν είναι εύκολο να φθάσουν τα δίκτυα με αφαλάτωση ή να εγκατασταθούν αυτόνομες μονάδες. Αυτές βέβαια κοστίζουν πανάκριβα, αλλά αυτό το σαθρό και πολυδιασπασμένο δίκτυο, που θέλει δεκάδες εκατομμυρίων και πολλά χρόνια για να αντικατασταθεί, θα παραμένει για πολλές γενιές ακόμη ο κύριος παράγων αστάθειας και ελλείψεων όσο νερό και να ρίχνει ο Ύψιστος.  Που στο κάτω-κάτω δεν το έχουμε δεδομένο, δύσκολα δε θα καλύπτει την αδηφαγία μας, τις σπατάλες μας και την πατροπαράδοτη ροπή μας στο να μην μας κάνει τίποτε και να μην μας αρέσει κανείς πλην αυτού που βλέπουμε στον καθρέφτη μας και τον θεωρούμε τον ικανότερο να ασχολείται με όλα! Όσον αφορά το σύνολο του προβλήματος, καθώς ο τόπος μας δεν αποτελεί μία νησίδα χωρίς αλληλεπίδραση από τον υπόλοιπο πλανήτη, θα δανειστούμε μερικές, καίριας σημασίας, παρατηρήσεις από άρθρο του κ. Άγη Βερούτη στο Capital.

«Η λειψυδρία που αντιμετωπίζουμε δεν είναι μόνο θέμα της φύσης και του κλίματος που αλλάζει. Είναι κυρίως θέμα διαχείρισης.

Στην Ελλάδα χάνεται σε διαρροές σχεδόν το μισό πόσιμο νερό, πριν καν φτάσει στην κατανάλωση. 

Οι διαρροές από τα γερασμένα και καταπονημένα δίκτυα ύδρευσης, οι σπασμένοι αγωγοί, οι παλαιές σωληνώσεις που υποχωρούν κάτω από τις πόλεις, καταλήγουν να σπαταλούν το ήμισυ από έναν πόρο που γίνεται όλο και πιο πολύτιμος και σπάνιος.

Η χώρα μας καταγράφει απώλειες που φτάνουν το 40 με 50% του νερού, όταν σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, που δεν έχουν και λειψυδρία, οι απώλειες διαρροών είναι λιγότερες από το μισό αυτού του ποσοστού. Δεν θα ήταν ίσως υπερβολή να πούμε ότι η Ελλάδα πετάει σχεδόν  μισό κουβά για κάθε έναν κουβά νερό που αντλεί από τους ταμιευτήρες της».

Μήπως όλα τα παραπάνω είναι ακριβώς ίδια με όσα συμβαίνουν και στα Κύθηρα; Μάλιστα εδώ τα ποσοστά απωλειών μπορεί να είναι και πολύ μεγαλύτερα. Και συνεχίζει…..

«Η κλιματική αλλαγή κάνει την εικόνα ακόμη πιο δυσοίωνη. Οι βροχές μειώνονται, τα χιόνια λιγοστεύουν, οι απορροές των ποταμών συρρικνώνονται. Τα φράγματα γεμίζουν όλο και πιο δύσκολα, ενώ η ζήτηση παραμένει σταθερή ή αυξάνεται. Οι ξηρασίες που άλλοτε ήταν σπάνιο φαινόμενο γίνονται πια συνηθισμένες. Και όσο περνούν τα χρόνια, η πίεση θα μεγαλώνει. Δεν θα μπορούμε να υπολογίζουμε στην “καλή χρονιά” που θα μας γεμίσει τους ταμιευτήρες. Θα πρέπει να μάθουμε να διαχειριζόμαστε το λίγο σαν να ήταν χρυσός».

Όσον αφορά το χάος με τα πεπαλαιωμένα δίκτυα και τα δις που απαιτούνται για να μειωθεί η απώλεια νερού, γράφει:

«….η συνεχής επισκευή χωρίς στοχευμένες αντικαταστάσεις οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο όπου κάθε χρόνο ανοίγουν νέες τρύπες εκεί που κλείσαμε τις προηγούμενες.

Η λύση στο πρόβλημα των διαρροών πρέπει να είναι συνδυαστική:
– η διάγνωση με σύγχρονα μέσα, με τηλεμετρία και με αισθητήρες και ό,τι άλλο πρέπει τελοσπάντων,
– στοχευμένη αντικατάσταση των πιο φθαρμένων τμημάτων, και
– ταυτόχρονα σταθερή και έγκαιρη συντήρηση του υπόλοιπου δικτύου.

Έτσι διασφαλίζουμε ότι πολύ υψηλότερο ποσοστό από κάθε κυβικό μέτρο νερού που συλλέγεται, θα φτάσει τελικά στον απλό πολίτη, στον αγρότη, στον παραγωγό».

Και καταλήγει το άρθρο με αυτό, το οποίο ξεκινήσαμε κι εμείς εδώ.

«Υπάρχει όμως και μια ακόμη τεχνική δυνατότητα, που η χώρα μας δεν έχει εκμεταλλευτεί. Η αφαλάτωση. Σήμερα στην Ελλάδα, λόγω της αδυναμίας αποθήκευσης, πετάμε σχεδόν 2 γιγαβατώρες ανανεώσιμης ενέργειας κάθε χρόνο, σε ώρες της ημέρας όπου το δίκτυο δεν μπορεί να την καταναλώσει. Αν αυτή η ενέργεια διοχετευόταν, σε μια χαμηλή τιμή, σε μονάδες αφαλάτωσης, θα μπορούσαμε να εξασφαλίσουμε σημαντικές ποσότητες πόσιμου νερού τουλάχιστον για νησιά και ίσως και για παραλιακές περιοχές, μειώνοντας την εξάρτησή μας σε φράγματα, σε υδροφόρα πλοία και σε γεωτρήσεις.

Η τεχνολογία υπάρχει, το κόστος μειώνεται συνέχεια, και η χώρα μας διαθέτει και θάλασσα και ήλιο και άνεμο για να την υποστηρίξει. Το να αφήνουμε αυτήν την ευκαιρία ανεκμετάλλευτη είναι αμαρτία.

Αν δεν δώσουμε προτεραιότητα σε μια συνεκτική στρατηγική, κινδυνεύουμε να βρεθούμε σε μια Ελλάδα όπου το νερό θα γίνει πολυτέλεια. Η τιμή του θα εκτοξευθεί, οι αγρότες δεν θα μπορούν να αρδεύσουν τα χωράφια τους, τα νοικοκυριά θα μετρούν τις σταγόνες, ενώ θα πετάμε τον μισό κουβά από καθέναν που συλλέγουμε με κόπο και τεράστιες επενδύσεις δεκαετιών. Δεν θα φταίει μόνο η φύση ή η κλιματική αλλαγή για τα παραπάνω!»

Ασφαλώς όλα αυτά δεν γίνονται δωρεάν, όπως δεν πέφτει τελικά και από τον Ουρανό τίποτε δωρεάν. Όπως έγραφε ο Νομπελίστας Π. Σάμουελσον «Αν ο Θεός έριχνε το μάνα εξ ουρανού σε σταθερή ποσότητα σε κάποια στιγμή θα διαμορφωνόταν και γι΄ αυτό μία τιμή!» Είναι προτιμότερο να ξεκινήσουμε έστω και τώρα με τις σωστές κινήσεις αντί να γεμίζουμε τις σελίδες στα Μέσα Κοινωνικής δικτύωσης με ένα σωρό από ιδεοληψίες και «φιλοσοφίες» που δεν είναι τίποτε άλλο από απλές δικαιολογίες να μην γίνει τίποτα ή να μην το κάνουν οι .. «άλλοι». Απλές προσθήκες στην έλλειψη κοινού νου στην εποχή μας. Και καταλήγουμε με την επωδό του συντάκτη:

 «Αν δεν ξεκινήσουμε να κάνουμε τώρα όλα τα παραπάνω, του χρόνου μπορεί να είναι αργά. Γιατί χωρίς νερό δεν υπάρχει ούτε γεωργία, ούτε κοινωνία, ούτε οικονομία. Μόνο ερήμωση».

(Ολόκληρο το άρθρο του κ. Βερούτη)

 

---

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Νοεμβρίου 2025