Οι  πινακίδες που δίχασαν…

Μπορούν μερικές μαρμάρινες πινακίδες, που τοποθετήθηκαν σε λίγους ναούς και δήλωναν την ιδιοκτησία να αναστατώσουν ένα νησί; Φαίνεται ότι στα Κύθηρα μπορεί να γίνει και αυτό. Και έγινε. Ας δούμε το ιστορικό με όσα στοιχεία έχουμε στη διάθεσή μας.

Το θέμα ξεκίνησε από την πρόθεση του Δήμου και της Εγχωρίου να δηλώσουν την ιδιοκτησία όσων ναών και προσκυνημάτων (συνολικά 8) ανήκουν στο άλλοτε «κοινό των Κυθήρων» δηλαδή στις Κοινότητες και τώρα στο Δήμο και διαχειρίζονται από την Εγχώριο, όπως τότε (Οκτώβριος 2024) είχε μόλις αποφασίσει για τρίτη φορά το ΣΤΕ. Το πρώτο ερώτημα που προέκυψε από την κίνηση αυτή ήταν αν είχαν το δικαίωμα να το κάνουν. Σύμφωνα, λοιπόν, με το Νόμο, το δικαίωμα το είχαν. Όμως, επειδή όλοι σχεδόν οι ναοί αυτοί υπάγονταν στον Αρχαιολογικό Νόμο, ως μνημεία, όφειλαν να λάβουν άδεια από την αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία. Κάτι που δεν φρόντισαν να κάνουν. Σύμφωνα, λοιπόν, με όσα γνωρίζουμε,  ο Μητροπολίτης, αντιληφθείς ασφαλώς ότι η κίνηση είχε έμμεσο στόχο τον ίδιο και τις προσφυγές που είχε κάνει (2017) απέστειλε σχετική επιστολή στις Αρχαιολογικές αρχές, λέγεται δε ότι το θέμα έφθασε μέχρι την κυρία Υπουργό. Αποτέλεσμα ήταν να δοθεί εντολή να αφαιρεθούν οι μαρμάρινες πλάκες από το σώμα των ναών και να αντικατασταθούν με μεταλλικές, ειδικών προδιαγραφών και εκτός από τους ναούς. Όλα αυτά κράτησαν μέχρι το τέλος Μαρτίου και έφθασε να αποτελέσει λόγο ματαίωσης της Ακολουθίας των Δ΄ Χαιρετισμών στην Παναγία Μυρτιδιώτισσα, καθώς  δεν προσήλθε ο ιερέας που θα χοροστατούσε, καίτοι είχε δοθεί πληροφορία στην Επιτροπή ότι θα γίνει η Ακολουθία, όπως ανακοίνωσε η Εγχώριος. Ο Μητροπολίτης, που οχλήθη ανέφερε ότι ο ιερέας είχε πρόβλημα λόγω μη αφαίρεσης των πινακίδων, ενώ άλλες πληροφορίες ανέφεραν ότι του υπεδείχθη αυτό από άλλον ιερέα. Ό,τι και να ήταν η αιτία το αποτέλεσμα ήταν να μην τελεσθεί η Ακολουθία και να ακολουθήσει λίγες μέρες αργότερα ανακοίνωση της Εγχωρίου αναφέροντας λεπτομέρειες από το περιστατικό. Μάλιστα, στις 7 Απριλίου εκδόθηκε και ανακοίνωση που ανέφερε ότι η Εγχώριος θα πειθαρχήσει στην απόφαση της Αρχαιολογικής και θα αφαιρέσει τις μαρμάρινες πινακίδες αντικαθιστώντας τες με τις υποδειχθείσες μεταλλικές. Όμως, και αυτό βρήκε αντίθετη τη Μητρόπολη, καθώς, έγινε γνωστό, ότι έκανε νέα καταγγελία στην Αρχαιολογική ζητώντας να μην τοποθετηθούν ούτε οι μεταλλικές που η ίδια η Αρχαιολογική είχε εγκρίνει. Μάλιστα οι πινακίδες αποτέλεσαν και αιτία αναφοράς ακόμη και στο Πασχαλιάτικο μήνυμα του Μητροπολίτη.

Advertisement

Το θέμα, καίτοι όχι ιδιαίτερα σημαντικό, έφθασε να θεωρηθεί μείζον λόγω των συνθηκών τοξικότητος του τελευταίου διαστήματος στο νησί και παρά το γεγονός ότι αφορούσε ελάχιστες αριθμητικά, περιπτώσεις, ενώ και οι δύο πλευρές, επικαλούμενες, η μεν, το νόμο και τις δικαστικές αποφάσεις, η δε εκκλησιαστικές παραδόσεις, δεν έκαναν βήμα πίσω για συνεννόηση. Από την πλευρά της Μητροπόλεως ανακοίνωση, η φρασεολογία της οποίας (….επί του παρόντος…) έδειχνε να παρέπεμπε σε συνέχιση της αμφισβητήσεως  του νομικού καθεστώτος των Προσκυνημάτων, από δε την πλευρά της Εγχωρίου και του Δήμου, τονιζόταν η εμμονή στην αποσαφήνιση και μέσω των πινακίδων του νομικού καθεστώτος των Προσκυνημάτων, ως έκπαλαι ανηκόντων στον Κυθηραϊκό λαό. Ανέφεραν, μάλιστα, και σειρά περιπτώσεων που αναφέρονται σε ανάλογες επιγραφές τα ονόματα των κτητόρων και των ιδιοκτητών ναών και Μονών ανά την Ελλάδα, οι οποίες ουδέποτε θεωρήθηκαν ότι προσβάλλουν το καθεστώς της λατρευτικής λειτουργίας τους, η αρμοδιότητα για το οποίο ανήκει στις οικείες Μητροπόλεις, όπως ασφαλώς και στα Κύθηρα. Άλλο δηλαδή το ιδιοκτησιακό και άλλο το λατρευτικό, όπως γινόταν και όλα τα χρόνια πριν από την τελευταία χρονικά νομική αμφισβήτηση, η οποία έληξε οριστικά με την πρόσφατη απόφαση του ΣΤΕ. Και καταλήγουμε. Ήταν αυτές οι 8 πινακίδες σοβαρός λόγος για να ανέβουν τόσο οι τόνοι και να βρούμε άλλη μία αιτία αντιπαράθεσης; Είναι αυτό το πλέον σημαντικό σήμερα πρόβλημα των Κυθήρων; Ασφαλώς όχι. Και άπαντες, πρώτα, ασφαλώς, οι τοπικές αρχές, πρέπει να προσεγγίσουν το θέμα με σύνεση και λογική, αφού, ούτως ή άλλως, το νομικό καθεστώς έχει πλήρως αποσαφηνισθεί με τις αποφάσεις και το λατρευτικό καθεστώς ναών και προσκυνημάτων δεν έχει αλλάξει και παραμένει όπως  ήταν ανέκαθεν, δηλαδή στη δικαιοδοσία του Μητροπολίτη. Τόσο δύσκολο είναι να εφαρμόσουμε τα νομικά, λατρευτικά και κοινωνικά αυτονόητα, αντί να αντιπαρατιθέμεθα και να υπερτονίζουμε όσα μας χωρίζουν; Μία άνω τελεία εδώ είναι υπέρποτε αναγκαία κι ας την βάλουν επιτέλους όσοι κρατούν τις ιερές γραφίδες και τις επίσημες σφραγίδες κι ας αφήσουν τις πινακίδες, που, αν δεν είχε ανέβει τόσο πολύ το θέμα, λίγοι θα τις είχαν προσέξει και λιγότεροι θα είχαν δώσει τόση σημασία.

Σημείωση.

Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε, οι πινακίδες αφορούσαν τα Ιερά Προσκυνήματα Μυρτιδίων και Αγίας Μόνης και τους ναούς, Άγ. Νικόλαο-Κρασά, Άγ. Νικόλαο-Αβλέμονα, Άγ. Γεώργιο-Καψάλι, Άγ. Γεώργιο-Βουνό, Παμμεγίστων Ταξιαρχών (Κάμποι) και Άγ. Ιωάννη-Εγκρεμνό. Σε σύνολο ναών στα Κύθηρα άνω των 300!

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Μαΐου 2025