Ο Ντελεβίκος

Ντελεβίκος εβουλήθη
μια ημέρα να κινήσει
για να πάει με το κερτάρι
στο γυαλό να βγάλει ψάρι.

Πέρα στα Γκρεμνά πηγαίνει
τα κοπέλια πετυχαίνει.
Ήταν το Σαλτακουκάκι
άλλο ένα Καρμουγκάκι
ήτανε και άλλο ένα
ήταν Τσικαλαριωτάκι.

Advertisement

Δόλωμα δεν είχαν πλέο
ούτε καβρό, ούτ΄ αχινέο.
Έναν αχινιό του δίνουν
πιάνει και τονε δολώνει
μα ο σατανάς το κάνει
πάει ο κέρτος δεν εφάνη.

Τότ΄ ο Ντελεβίκος κλαίει
κι αρχινά και τους ε-λέει.
-Βρε παιδιά κατέχετέ το
και καλά πιστέψετέ το
πώς εράγισ΄η καρδιά μου
οπού χάνω τον ψαρά μου.

Το καημένο το κερτάρι
που όταν ήθελ΄ είχα ψάρι,
μούβγαλε ψαράκια βίο
πότες ένα, πότες δύο.
Χελουδάκια και μαυράκια
και πολλών ειδών ψαράκια.
Έβγαλέ μου ένα σμηνέρι
κι εφάγαμε το μεσημέρι.
Έβγαλέ μου κι ένα σκάρο,
δεν μπορώ να στα κοντάρω.

Τότε γδύνεται και πέφτει
στην καλούμα μέσα εμπλέχτη.
Κι έμεινε ο Ντελεβίκος κάτω
με τον κέρτο του στον πάτο!

Λεξιλόγιο
Γκρεμνά=δύσβατη περιοχή κοντά στο Διαλισκάρι
Κερτάρι=κέρτος. Τρόπος ψαρέματος.
Σαλτακουκάκι=Σαλτακούκος. Παρωνύμιο κλάδου της οικογενείας Καλλίγερος από το
Στραπόδι
Καρμουγκάκι=Καρμουγκάς. Παρωνύμιο άλλου κλάδου Καλλίγερων του Στραποδίου
Τσικαλαριωτάκι=από τα Τσικαλαρία
Καβρός=κάβουρας
Κοντάρω=διηγούμαι

Θέμα της ρίμας.
Η εποχή που γράφτηκε η ρίμα αυτή δεν είναι γνωστή. Είχε διασωθεί στη μνήμη του αείμνηστου Αντωνίου Σωτήρχου από τον Κάλαμο. Ο Ντελεβίκος, ο πρωταγωνιστής της διήγησης, ήταν από το Στραπόδι, κλάδος επίσης της οικογένειας Καλλίγερου. Στα μέσα του 19ου αι. βρίσκουμε την οικογένεια εγκατεστημένη στον Ποταμό όπου ο Λουδοβίκος Καλλίγερος ήταν προεστός του χωριού. Πιθανόν, λοιπόν, η ρίμα να ήταν παλαιότερη ή είχε παραμείνει κλάδος στο Στραπόδι αν και σε ενδελεχή έρευνα στα Ληξιαρχικά αρχεία από το 17ο έως το 19ο αι. δεν εντοπίσαμε το βαφτιστικό αυτό στο Στραπόδι. Ότι όμως ο Ντελεβίκος καταγόταν από εκεί δεν υπάρχει αμφιβολία, κάτι που μαρτυρεί έμμεσα και το παρωνύμιο των άλλων δύο ψαράδων που ήταν Στραποδιάτες. Η υπόθεση να ήταν ήδη κάτοικος Ποταμού τότε δύσκολα στέκει, καθώς αποκλείεται να έφευγε από εκεί να πάει για ψάρεμα στο Διαλισκάρι, που είναι στον Κάλαμο. Η μόνη λογική εξήγηση είναι να ζούσε τότε που έγινε το περιστατικό ο κλάδος αυτός της οικογένειας στον Κάλαμο, ο οποίος, ως γνωστόν, εποικίσθη το 19ο αι. από Καλλίγερους από το Στραπόδι και Μεγαλοκονόμους από το Λειβάδι. Σημειωτέον ότι από τον Κάλαμο δεν έχουμε στη διάθεσή μας μέχρι στιγμής Ληξιαρχικά βιβλία, τα οποία θα μπορούσαν να λύσουν το γρίφο.

Το παρωνύμιο Ντελεβίκος αποτελεί παραφθορά του σπάνιου στα Κύθηρα βαφτιστικού Λουδοβίκος και υπάρχει ακόμα και σήμερα στον Ποταμό ως παρωνύμιο σε κλάδο της οικογένειας Χλαμπέα, καθώς ως φαίνεται χάθηκε ή μετανάστευσε η οικογένεια Καλλίγερου-Ντελεβίκου και το παρωνύμιο πέρασε σε κλάδο των Χλαμπέα από θηλυκό μέλος της οικογένειας. Ας μην μας διαφεύγει επίσης ότι την εποχή που έγινε το γεγονός που καταγράφεται από τη ρίμα και μέχρι το τέλος του 19ου αι. δεν εκδίδονται εφημερίδες στα Κύθηρα και όλα τα γεγονότα καταγράφονται σε ρίμες, οι οποίες, επειδή λέγονταν συνήθως προφορικά στις βεγγέρες και αποστηθίζονταν, χάνονταν στις επόμενες γενιές από τη μνήμη των ανθρώπων, αφού σπάνια τις έγραφαν, αλλά και από όσες έγραφαν λίγες διασώθηκαν.
Και σήμερα, πάντως, έχουμε τη μνήμη του γεγονότος του πνιγμού του Νετελεβίκου να διασώζεται σε ένα τοπωνύμιο στο σημείο που πνίγηκε, το οποίο λέγεται ακόμα, «Στου Ντελεβίκου το πάτημα».

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση Φ. 333 Μαρτίου 2018