JOHN McPHAIL, ΕΝΑΣ  ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΣ  ΑΓΓΛΟΣ  ΤΟΠΟΤΗΡΗΤΗΣ  ΣΤΑ  ΚΥΘΗΡΑ

Επί Αγγλικής Προστασίας, στα  χρόνια  της   Ελληνικής   Επανάστασης,  υπηρέτησε στα Κύθηρα ως Τοποτηρητής, ο  John   McPhail,  ο οποίος  ήταν  ταγματάρχης του Αγγλικού   Στρατού με ειδικότητα   Μηχανικού.   Από  τους  περιηγητές  που  πέρασαν  από  τα  Κύθηρα  το  19^ο  αι. αντλούμε  πολύτιμες  πληροφορίες  γι αυτόν,  καθώς επίσης  κι απ’  την  προφορική  παράδοση.  Όλοι  τον  χαρακτηρίζουν  σαν ένα πολύ δραστήριο  Κυβερνήτη,  ρέκτη,  και πολύ  αξιόλογο  άνθρωπο, που  μέσα  σε  18 μήνες  ίδρυσε 7  αλληλοδιδακτικά σχολεία με  εξαιρετικά αποτελέσματα ,  όπου  έσπευσαν  όλα  τα  αγόρια  να  φοιτήσουν, καθώς  και  αρκετοί ενήλικες.   Εισήγαγε νέα είδη  εργαλείων στα  Κύθηρα, δηλ. τη  βαρειά, τα  φουρνέλα,  το σιδηρολοστό, τους  κασμάδες. Μαστόρους και  τεχνίτες  αξιοποίησε  τους  ντόπιους. Επέβαλε  την  προσωπική  εργασία (αγγαρεία) και  κατασκεύασε με  προσωπική  επίβλεψη  τους  πούμπλικους  δρόμους,  Χώρας-Ποταμού,  Λιβαδίου- Μυρτιδίων,  Κοντολιανίκων- Μητάτων. Ιδιαίτερα ο δρόμος των  Μυρτιδίων ήταν μια κατασκευή  πολύ  δύσκολη,  διότι  περνούσε μέσα  από  βουνά και  είχε  και  το  εμπόδιο του  γνωστού βράχου,  στον  οποίο  έγινε  επέμβαση    και  δημιουργήθηκε  με  επιτυχία το  άνοιγμα που  ονομάζομε  σήμερα  « Παραθύρα»    Σχεδίαζαν  και  δρόμο που θα ένωνε τη Χώρα με τον Αυλαίμονα και θα περνούσε από τη γέφυρα στο Κατούνι,  αλλά το  σχέδιο τελικά  δεν υλοποιήθηκε, διότι το έργο ήταν ανυπέρβλητων δυσκολιών και εν τω μεταξύ ξεσηκώθηκαν οι Κυθήριοι κατά της αγγαρείας .   Στα μεγάλα έργα  υποδομής  της  θητείας  του McPhail   θα  πρέπει  να  αναφέρομε  τη  μεγαλοπρεπή γέφυρα του   Κατουνίου το  1826, το  γεφύρι  των   Μυρτιδίων  το 1821, το γεφύρι του Ποταμού, των Μητάτων κ.α.  Ακόμη περί το 1824 κατασκευάστηκε το έργο στην πηγή του συντριβανιού στο Μανιτοχώρι, στην είσοδο της Χώρας το περιβολάκι, ο αγωγός ομβρίων στη Χώρα, το υδραγωγείο στο Καψάλι.  Εισήγαγε  την  καλλιέργεια  της  τομάτας,  της μελιτζάνας, της μπάμιας,  των  πλαγιωμάνων και  έδωσε κίνητρα για  δενδροφυτεύσεις,  προπάντων  ελαιοδένδρων.

Το  σπίτι  του  ήταν  μέσα  στο   Κάστρο, εκεί  όπου  ήταν οι πολιτικές  και  στρατιωτικές  αρχές.  Διέθετε και εξοχικό στο Λειβάδι (νυν ιδιοκτησία  Ανδρέα  Λουράντου- Κονταράτου) από  το  οποίο σήμερα σώζεται  ο  κήπος με  μια  κατασκευή στο  μέσον  που  θυμίζει  συντριβάνι. Κυκλοφορούσε  στο  νησί  με  άλογο  και  συνόδευε  αυτοπροσώπως  τους  υψηλούς  ξένους  και  επιφανείς περιηγητές στα αξιοθέατα  των   Κυθήρων, όπως  στο  σπήλαιο  του  Μυλοποτάμου,  στα   Μυρτίδια, σε αρχαιότητες και  σε σημεία  με  γεωλογικό  ενδιαφέρον. Ο ίδιος έδειξε μεγάλο  ενδιαφέρον  για  τα   απολιθώματα   των   Κυθήρων,  τα παλαιον- τολογικά  ευρήματα  στο   Τουρκοβούνι και  ανεκάλυψε  άλλες  5  τοποθεσίες  παραθαλάσσιες  με  γεωλογικό ενδιαφέρον,  όπως  η    Βρουλέα.

Advertisement

Για  την  προσωπική  του  ζωή γνωρίζομε  ότι ήταν  παντρεμένος και απέκτησε  τρία παιδιά  στα  Κύθηρα,  εκ  των  οποίων  το ένα  πέθανε και ετάφη  στο  ναό  της   Μυρτιδιώτισσας  στο  Κάστρο. Στο  Τοπικό  Αρχείο  μας και  στο  ληξιαρχικό  βιβλίο  της  Μυρτιδιώτισσας στο  Κάστρο  έχουν  καταχωρηθεί  οι  σχετικές  ληξιαρχικές  πράξεις:

1825   19  ‘Οχτοβρίου   ‘ημέρα Κυριακή ‘εβαπτήσθη παρά του Πανιερωτάτου ‘Αρχιεπισκόπου Κυθήρων ‘ημων κυρίου Προκοπίου Καλλονά  εν τωδε τω ναω της Υπεραγείας Θεοτόκου Μυρτηδιοτήσης εις τούτο το Κάστρο, το πεδή θυλικώ του εκλαμπροτάτου Τοποτηρητου Κυρίου Καπετάνιου Ιωάννου  Μακφέλου, γενημένον παρά της κυρίας Λουήγγιας Μπρώλιας, το αναδέχθη εκ του θείου βαπτήσματος ο κύριος Ιωάννης Σαγρέδος εκ Τίνου και το επονόμασεν Ελένη.

Δανιήλ ιερομόναχος και πρωτοσύγγελος Σανιάνος εφημέριος του ανωθεν ιερού Ναού βεβαιώνω.

Κατά το 1830 ο ΜcPhail απέκτησε δίδυμα, τα οποία εβάπτισε ο πανίσχυρος Δ/ντής της Εκτελεστικής Αστυνομίας, Ιούλιος Κασιμάτης.

1830 χύλια ωχτακώσια τριάντα, μινός Αυγούστου 29 ε.π. εβαπτίσθη ένα πεδή αρσενικόν του εκλαμπρωτάτου Τοποτηριτου κυρίου Καπετάνιου Ιωάννου Μακφέλου, γενημένον παρά της κυρίας Λουήγγιας Μπρώλιας και το αναδέχθη εκ του θείου βαπτίσματος ο ευγενής κύριος Ιούλιος Κασιμάτης, αστινόμος και το επονώμασε Φεδερίκο Γεώργιο Χαούρτ.

Ο εφημέριος και πρωτοσύγγελος Δανιήλ Σανιάνος του άνωθεν ιερού Ναού.

1830 χύλια ωχτακώσια τριάντα, μινός Αυγούστου 29 ε.π. εβαπτήσθη ένα πεδή θυλικόν του εκλαμπρωτάτου Τοποτηριτού κυρίου καπετάνιου Ιωάννου Μακφέλου γενημένον παρά της κυρίας Λουήγγιας Μπρώλιας και το αναδέχθη εκ του θείου βαπτήσματος ο ευγενής κύριος Ιούλιος Κασιμάτης, αστινόμος και το επονόμασε Ατελάιτε Ματίλτε.Την ιδίαν ημέραν εις τα 1830 Αυγούστου 11 ε.π. ημέρα Δευτέρα εγενήθησαν ομού και τα δύω και εβαπτήσθησαν εις τας 29 Αυγούστου.

Ο πρωτοσύγγελος Δανιήλ Σανιάνος και εφιμέριος του άνωθεν ιερού Ναού βεβαιώνω.

Το επόμενο χρόνο το αγόρι από τα δίδυμα πέθανε και ετάφη στη Μυρτιδιώτισσα στο Κάστρο. Είναι από τους ελάχιστους ενταφιασμούς που έγιναν σ’ αυτή την εκκλησία.

1831 μινός Μαϊου υκωσιενέα, ημέρα Παρασκεβή, επέρασε εις την άλην ζωήν ένα πεδί αρσενικόν του εκλαμπρωτάτου κυρίου καπετάνιου Μακφέλου και εθάπτη εις τον Ναόν της Υπεραγίας Θεοτόκου Μυρτηδιοτήσσης εις το παρόν Κάστρο

Ο εφιμέριος Πρωτοσύγγελος Δανιήλ Σανιάνος

ΠΗΓΕΣ

Γ.Α.Κ. Τοπικό Αρχείο Κυθήρων, Ληξιαρχικό Αρχείο Ενοριών

Εφημερίδα «ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ» Μάρτιος 2019

Ανδριτσάκη- Φωτιάδη:Κυθηραϊκά μελετήματα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ Φ. 351 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2019 ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ ΑΥΤΟΥ